2.5. Thiết kế các dự án
2.5.2. Dự án"Hành trình đến với nguồn nước sạch"
Đây là dự án bao gồm 2 tiểu dự án do 2 nhóm HS thực hiện, là một bài dạy mang tính chất mở đầu cho các dự án HS sẽ thực hiện.
Kiến thức hoá học trong dự án này thuộc chương Hiđro - Nước
Để thực hiện dự án này giáo viên cần thiết kế 2 tiết học trên lớp và hướng dẫn học sinh thực hiện các tiểu dự án ngoài thời gian trên lớp là 4 - 7 ngày tùy theo mỗi tiểu dự án.
Sau tiết học GV sẽ đánh giá và cho điểm khởi động của dự án (tối đa là 2 điểm) dựa trên sự trình bày về kế hoạch dự án của HS sau khi thảo luận lập sơ đồ tƣ duy.
Tổng quan bài dạy
Tiêu đề bài học HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI NGUỒN NƯỚC SẠCH (Chương Hiđro - Nước, SGK hoá học 8)
Bộ câu hỏi khung
Câu hỏi khái quát Làm thế nào để duy trì một nguồn nước sạch?
Các câu hỏi bài học Nước có vai trò như thế nào đối với sự sống?
Các câu hỏi nội dung
Thành phần hóa học của nước ?
Tính chất vật lý và tính chất hóa học của nước?
Vai trò của nước trong đời sống và sản xuất?
Nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước?
Hậu quả của việc ô nhiễm nguồn nước?
Làm thế nào để ngăn chặn ô nhiễm nguồn nước?
Đề xuất các công trình nước sạch?
Mục tiêu dự án
HS tìm hiểu về thành phần hóa học của nước, tính chất và vai trò của nước trong đời sống và sản xuất.. Xác định được sự ô nhiễm nguồn nước, nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước, hậu quả do ô nhiễm nguồn nước gây ra
Tìm kiếm, tổ chức và trình bày thông tin thu thập được theo một định hướng sản phẩm.
Đề xuất những giải pháp hạn chế/loại bỏ thành phần gây ô nhiễm nguồn nước.
Thông qua việc thực hiện dự án, HS học được các kiến thức về nước, vai trò của nước trong đời
sống và sản xuất. Từ đó có ý thức bảo vệ nguồn nước.
Đề xuất một số công trình nước sạch trong hộ gia đình hoặc có thể áp dụng ở địa phương Tóm tắt hoạt động của GV và HS
Hoạt động 1 (5 phút): Giới thiệu
Giáo viên giới thiệu câu hỏi khái quát “Làm thế nào để duy trì một nguồn nước sạch?”
học sinh sẽ khá lúng túng trong câu hỏi này?
Giáo viên có thể hỏi tiếp câu hỏi bài học? “ Nước có vai trò như thế nào đối với sự sống”
Một vài ý kiến HS (có thể là):
- để uống, để nấu chín thức ăn...
- là duy trì sự sống của con người, động vật và thực vật...
- dùng trong sản xuất nông nghiệp, công nghiệp....
GV: Các ý kiến của các em đều có lý. Có thể nói rằng nước hòa tan nhiều chất dinh dưỡng cho cơ thể sống. Nước cũng tham gia vào nhiều quá trình hóa học trong cơ thể người và động vật. Nước cần thiết cho cuộc sống hằng ngày, sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng.... Nước duy trì sự sống.
* Ô nhiễm nguồn nước ngày càng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường cũng như sức khoẻ con người. Nó là một trong các nguyên nhân gây nên hiện tượng thiếu nước sạch trong sinh hoạt cũng như các hoạt động lao động, sản xuất; gây nên hiện tượng cá chết hàng loạt; ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người, hàng triệu người tử vong do các bệnh viêm màng kết, ung thư, tiêu chảy tăng cao.
Hoạt động 2 (10 phút): Xác định các tiểu dự án
GV chiếu một số hình ảnh nói về sự ô nhiễm nguồn nước
Hình 2.14. Một số hình ảnh về sự ô nhiễm nguồn nước
GV chia bảng thành 2 phần
* Bên phải ghi lại ý kiến HS về câu hỏi “Em đã biết gì về ô nhiễm nguồn nước?”. Cử 1 HS ghi lại.
* Bên trái để lập sơ đồ tƣ duy sau khi tổng hợp các ý kiến của HS.
Hoạt động 3 (7 phút): Thành lập nhóm và tập hợp ý tưởng
GV chuẩn bị sẵn bảng ghi số thứ tự nhóm đặt ở các vị trí để lập nhóm.
GV cho HS tự thành lập nhóm, bầu nhóm trưởng, đặt tên nhóm và lựa chọn tiểu dự án.. Ứng với 2 chủ đề nhỏ (tiểu dự án) sẽ có 2 nhóm.
GV gợi ý HS chọn những chủ đề phù hợp với chương trình hóa học lớp 8:
- Vai trò của nước trong đời sống và sản xuất?
- Biện pháp chống ô nhiễm nguồn nước?
- Làm thế nào để duy trì một nguồn nước sạch?....
Hoạt động 4 (5 phút): Lập sơ đồ tƣ duy
Sau khi nhóm ngồi cùng nhau, GV phát cho mỗi nhóm 1 bảng, bút chì màu để lập sơ đồ tƣ duy Hoạt động 5 (3 phút): Xác định sản phẩm dự kiến
Nhóm xác định sản phẩm dự kiến sẽ thực hiện.
Hoạt động 6 (2 phút): Phân công nhiệm vụ
Dựa trên sơ đồ tư duy và ý tưởng sản phẩm, nhóm sẽ phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên (mẫu theo bảng phân công nhiệm vụ)
Hoạt động 7 (10 phút): Trình bày kế hoạch dự án
Đại diện nhóm trình bày nhiệm vụ đã xác định, sản phẩm dự kiến, những việc cần làm, phân công cụ thể. Mỗi nhóm đƣợc trình bày trong vòng 2 – 3 phút. GV cử 1 HS ghi lại sau đó nhận xét, bổ sung và hướng dẫn thêm bằng cách cung cấp bài mẫu.
Hoạt động 8 (2 phút): Kết luận
GV thông báo quyết định thực hiện các dự án, tài liệu tham khảo, thông báo hình thức liên hệ (địa chỉ và password email) ấn định thời gian nộp sản phẩm. Nhóm nộp bài chậm sẽ bị trừ điểm 0.5 điểm/ngày.
Tiêu chí đánh giá sản phẩm
Xuất sắc (4 điểm): Làm nổi bật chủ đề dự án. Nội dung trình bày tốt có logic, có xử lý thông tin dữ liệu. Chỉ rõ nguyên nhân chính gây ô nhiễm nguồn nước và biện pháp khắc phục (một trong) các nguyên nhân đó. Đưa ra giải pháp hạn chế/loại bỏ ô nhiễm nguồn nước.
Khá (3 điểm): Làm nổi bật chủ đề dự án. Nội dung tốt, thông tin rõ ràng. Chỉ rõ nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước và biện pháp khắc phục. Đưa ra một số giải pháp hạn chế ô nhiễm nguồn nước
Đạt (2 điểm): Có bám sát chủ đề. Nội dung trình bày đạt yêu cầu. HS cần giúp đỡ trong tất cả các giai đoạn dự án.
Làm lại: Nếu các tiêu chí trên không đƣợc đáp ứng.
Phát triển kĩ năng: Kĩ năng sử dụng công nghệ thông tin: Bài tập đƣợc trình bày trên máy tính;
thưởng điểm cho hình thức trình bày rõ ràng, màu sắc hài hoà dễ đọc, đẹp mắt.
Năng lực hợp tác: thưởng điểm cho những bài hoàn thành đúng thời hạn, có kèm theo các ghi chép thoả đáng (sơ đồ tƣ duy, phân công nhiệm vụ, nguồn gốc tài liệu tham khảo…).
Đánh giá HS
Trong bài học này HS sẽ có “Điểm khởi động dự án” (tối đa 2 điểm).
GV phát cho HS bảng phân công nhiệm vụ (bảng 2.2), bảng điểm đánh giá khởi động dự án (bảng 2.3) và bảng điểm dành cho học đánh giá chéo lẫn nhau (bảng 2.4).
Yêu cầu: HS cử đại diện nhóm trình bày trước lớp trong 2 – 3 phút về: tên dự án, nêu ra vấn đề cần giải quyết; sản phẩm của nhóm, kế hoạch dự án, phân công nhiệm vụ trong nhóm, dự kiến sơ bộ nguồn thông tin, thời gian và kinh phí thực hiện dự án.
Phân tích hoạt động HS
Khi HS thực hiện các nghiệm vụ đƣợc giao sẽ rèn luyện khả năng tự học. Khi thảo luận nhóm HS sẽ học đƣợc cách lắng nghe, trao đổi, tranh luận, qua đó cũng đánh giá năng lực HS. Đặc biệt khi học sinh cùng nhau thực hiện dự án sẽ tăng thêm đƣợc sự đoàn kết và phát triển năng lực hợp tác.
HS và GV cùng lập sơ đồ tư duy từ các ý tưởng đưa ra, HS sẽ thấy sơ đồ tư duy là cách khoa học để trình bày ý tưởng và lập kế hoạch giải quyết vấn đề, từ đó tự các em có ý thức lập sơ đồ tư duy trong học tập và các công việc của mình.
Khi HS trình bày kế hoạch dự án sẽ rèn luyện sự tự tin, khả năng diễn đạt trước mọi người, đồng thời giúp HS khắc sâu kiến thức.
Điểm khởi động dự án của nhóm: Do GV chấm sau khi mỗi nhóm lên trình bày kế hoạch dự án của nhóm, có tác dụng khuyến khích HS lập đƣợc một kế hoạch tốt nhất cho dự án của mình.
GV và HS thống nhất cho điểm thưởng một số thành viên tích cực: tạo điều kiện cho HS năng động phát huy tác dụng đồng thời khuyến khích HS yếu cố gắng, giảm tình trạng “ăn theo” của HS yếu hay “tách nhóm” của HS khá giỏi.
Một số lưu ý
GV cho HS tự xung phong làm nhóm trưởng cho mỗi tiểu dự án và các thành viên khác đăng kí tên cho nhóm trưởng.
GV chỉ định vị trí của từng nhóm, HS sẽ di chuyển tới vị trí của nhóm mình.
Có một số HS rất thụ động trong việc quyết định đề tài và gia nhập nhóm. GV nên khuyến khích các em bằng những câu hỏi chẳng hạn như: “Em thích làm việc với bạn nhóm trưởng nào? Hay
“Nhóm của Minh đang còn chỗ trống em vào nhóm đó nhé?”…
Cũng có một số HS không làm gì cả, GV cần nhắc nhở, cuối giờ sẽ hỏi lại nhiệm vụ mà nhóm đã phân công cho em đó.
Từ khoá tìm kiếm
Ô nhiễm nguồn nước; vai trò của nước, công trình nước sạch, biện pháp chống ô nhiễm nước.
2.5.2.1. Tiểu dự án "Tầm quan trọng của nước trong đời sống và sản xuất"
Đây là tiểu dự án của một nhóm HS thực hiện dự án "HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI NGUỒN NƯỚC SẠCH". Tiểu dự án này sẽ được HS thực hiện sau khi học bài Nước. Dưới đây là phần bài soạn của GV, giúp GV có cái nhìn tổng quan về tiểu dự án dự định cho HS thực hiện. Có thể sử dụng nhƣ một bản theo dõi các hoạt động của HS.
Tổng quan bài học
Tiêu đề bài học
TẦM QUAN TRỌNG CỦA NƯỚC TRONG ĐỜI SỐNG VÀ SẢN XUẤT
(Bài Nước, SGK hóa học 8) Bộ câu hỏi khung
Câu hỏi khái quát Nước có vai trò như thế nào trong duy trì sự sống?
Các câu hỏi bài học Vai trò của nước trong đời sống và sản xuất?
Các câu hỏi nội dung
Thành phần hóa học của nước ?
Tính chất vật lý và tính chất hóa học của nước?
Vai trò của nước trong đời sống và sản xuất?
Nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước?
Hậu quả của việc sử dụng nước bẩn?
Mục tiêu dự án
Giúp cho học sinh biết được thành phần hoá học của nước. Tính chất vật lý và tính chất hóa học của nước. Vai trò của nước trong đời sống và sản xuất.
Tìm hiểu nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước?
Hậu quả của việc sử dụng nguồn nước bẩn?
Từ đó, học sinh nhận thức được tầm quan trọng của tài nguyên nước và giáo dục ý thức tiết kiệm nước
Rèn luyện kĩ năng tìm kiếm và trình bày thông tin.
Tóm tắt hoạt động của GV và HS
Hoạt động 1: Thảo luận nhóm và tập hợp ý tưởng
Trong dự án này HS đóng vai là một nhóm nhà khoa học, thiết kế công trình nghiên cứu khoa học về nước. Nhận thức vai trò của nước trong đời sống và sản xuất.
Đưa ra ý tưởng giúp cho các bạn HS có tư liệu học tập và nâng cao kiến thức, nhận thức được tầm quan trọng của tài nguyên nước
Hoạt động 2: Lập sơ đồ tƣ duy
HS phải lập được sơ đồ tư duy về vai trò của nước trong đời sống và sản xuất
Hoạt động 3: Sản phẩm dự kiến
Một tạp chí khoa học nghiên cứu về nước và vai trò của nước đối với đời sống và sản xuất.
Hoạt động 4: Phân công nhiệm vụ
Từ sơ đồ tƣ duy, nhóm tiến hành phân công nhiệm vụ:
* Xác định thành phần hoá học của nước
* Tính chất vật lý và tính chất hoá học của nước
* Vai trò của nước trong đời sống và sản xuất Hoạt động 5: Trình bày kế hoạch dự án
Đại diện nhóm lên trình bày về kế hoạch dự án của nhóm mình, GV và các nhóm khác theo dõi và cho điểm khởi động dự án (theo bảng điểm khởi động dự án GV phát cho HS).
Hoạt động 6: Thực hiện dự án
Việc thực hiện dự án: tìm kiếm thông tin, thiết kế sản phẩm… diễn ra ngoài giờ học trên lớp, HS làm việc theo nhiệm vụ đã đƣợc phân công. Thời gian thực hiện dự án là 4 ngày.
Hoạt động 7: Giới thiệu sản phẩm
Hoạt động này diễn ra sau thời gian thực hiện dự án.
Hình 2.15. Ô nhiễm nguồn nước do thói quen vứt rác bừa bãi và thải nước bẩn ra môi trường
Hình 2.16. Hậu quả của việc sử dụng nguồn nước bẩn
GV và các nhóm khác theo dõi và cho điểm sản phẩm dự án theo bảng đánh giá sản phẩm dự án
GV đã phát cho HS.
Đánh giá HS
Bước 1 (2 điểm). Điểm khởi động dự án.
Bước 2 (1 điểm). GV và HS thống nhất cho điểm thưởng một số thành viên tích cực.
Bước 3 (3 điểm). Trong nhóm tự đánh giá lẫn nhau theo thang điểm từ 0 đến 3.
Bước 4 (4 điểm). Điểm sản phẩm dự án do GV đánh giá cho một nhóm.
Bước 5. Điểm cuối cùng của 1 hs bằng tổng các điểm trên.
Phân tích hoạt động HS
Khi HS thực hiện các nhiệm vụ đƣợc giao sẽ rèn luyện khả năng tự học. Khi thảo luận nhóm HS sẽ học cách lắng nghe, trao đổi, tranh luận, qua đó cũng đánh giá năng lực HS.
Khi HS trình bày kế hoạch dự án sẽ rèn luyện sự tự tin, khả năng diễn đạt trước mọi người, đồng thời giúp HS khắc sâu kiến thức.
HS giỏi sẽ đƣợc giao nhiệm vụ tìm hiểu và trình bày nội dung của dự án Phần tìm kiếm thông tin có thể giao cho HS trung bình và yếu.
HS có khả năng viết có thể giao nhiệm vụ viết bài, biên tập tạp chí khoa học.
HS có khả năng về mĩ thuật chịu trách nhiệm trình bày hình thức cho tạp chí khoa học.
Điểm khởi động dự án: Do GV chấm sau khi mỗi nhóm lên trình bày kế hoạch dự án của nhóm, có tác dụng khuyến khích HS lập đƣợc một kế hoạch tốt nhất cho dự án của mình.
GV và HS thống nhất cho điểm thưởng một số thành viên tích cực: tạo điều kiện cho HS năng động phát huy tác dụng đồng thời khuyến khích HS yếu cố gắng, giảm tình trạng “ăn theo”
của HS yếu hay “tách nhóm” của HS khá giỏi.
Trong nhóm tự đánh giá lẫn nhau theo thang điểm từ 0 đến 3: giao cho nhóm quyền tự chủ, tự đánh giá tinh thần làm việc trong nhóm, không có chỗ cho sự ỉ lại và không hợp tác.
Điểm sản phẩm dự án do GV đánh giá cho một nhóm: GV quan sát khách quan sự làm việc của các nhóm thông qua các kế hoạch đƣợc hoàn thành đúng thời gian qui định, qua đây cũng nhận xét được năng lực lãnh đạo và uy tín của nhóm trưởng.
Một số lưu ý
GV theo sát HS trong giai đoạn lập ý tưởng trình bày cho bài báo. Cần cung cấp một số mẫu để HS có thêm ý tưởng.
Từ khoá tìm kiếm
Thành phần hoá học, tính chất vật lý của nước, tính chất hoá học của nước, vai trò của nước, tầm quan trọng của nước.
2.5.2.2. Tiểu dự án "Biện pháp chống ô nhiễm nguồn nước"
Đây là tiểu dự án của một nhóm HS thực hiện dự án "HÀNH TRÌNH ĐẾN VỚI NGUỒN NƯỚC SẠCH". Tiểu dự án ngày sẽ được HS thực hiện sau khi học bài Nước, thực hiện đồng thời với
tiểu dự án "TẦM QUAN TRỌNG CỦA NƯỚC TRONG ĐỜI SỐNG VÀ SẢN XUẤT". Dưới đây là phần bài soạn của GV, giúp GV có cái nhìn tổng quan về tiểu dự án dự định cho HS thực hiện. Có thể sử dụng nhƣ một bản theo dõi các hoạt động của HS.
Tổng quan bài học
Tiêu đề bài học BIỆN PHÁP CHỐNG Ô NHIỄM NGUỒN NƯỚC
(Bài Nước, SGK hóa học 8) Bộ câu hỏi khung
Câu hỏi khái quát Làm thế nào để luôn luôn có nguồn nước sạch?
Các câu hỏi bài học Biện pháp chống ô nhiễm nguồn nước?
Các câu hỏi nội dung
Nghiên cứu chu trình tuần hoàn của nước trong tự nhiên?
Đề ra các biện pháp chống ô nhiễm nguồn nước?
Tính toán nhu cầu sử dụng nước sạch của mỗi người/ngày?
Vì sao lượng nước trung bình cho mỗi người ngày càng giảm đi?
Làm thế nào để sử dụng nguồn nước đạt hiệu quả cao nhất?
Kể tên một số Quốc gia phải mua nước ngọt để sử dụng?
Đề xuất một số công trình nước sạch dùng trong hộ gia đình ? Mục tiêu dự án
Giúp cho học sinh hiểu được nước sạch là gì? Vì sao cần phải sử dụng nguồn nước sạch.
Nước có khả năng phục hồi nhưng lượng nước trung bình cho mỗi người ngày càng giảm đi vì dân số tăng và do con người gây ô nhiễm nước. Đề ra các biện pháp chống ô nhiễm nguồn nước.
Học sinh biết cách tiết kiệm nước.
Thiết kế một một số công trình nước sạch có thể áp dụng tại địa phương.
Sau dự án, HS nắm được quy trình duy trì nguồn nước sạch, từ đó có ý thức chung tay bảo về nguồn tài nguyên nước.
Rèn luyện kĩ năng tìm kiếm và trình bày thông tin.
Tóm tắt hoạt động của GV và HS
Hoạt động 1: Thảo luận nhóm và tập hợp ý tưởng
Trong dự án này HS đóng vai là một nhóm nhà khoa học, tuyên truyền cho mọi người phải biết bảo vệ tài nguyên nước, đề xuất các biện pháp chống ô nhiễm nguồn nước, thiết kế một số công trình nước sạch có thể áp dụng tại địa phương.
- Đưa ra ý tưởng giúp cho các bạn HS có tư liệu học tập và nâng cao kiến thức,
Hoạt động 2: Sau khi thảo luận, HS phải xây dựng đƣợc sơ đồ tƣ duy về “Các biện pháp chống ô nhiễm nguồn nước”
Hoạt động 3: Sản phẩm dự kiến
Một bài báo tuyên truyền nâng cao nhận thức bảo vệ nguồn nước và đề xuất các biện pháp chống ô