THUC TI£N VA VAI TRO CUA THUC TI£N
3. IVIoi quan he giura ton tai xa hoi va y thurc xa hoi
(Bdn vi nidi quan he giua tdn tqi xd hpi vd y thuc xd hpi cd nhiiu y kiin kfidc nhau.
Em tdn thdnh y kie'n ndo sau ddy:
— Su ton tqi vd phdt trien cua xd hpi Ci do y chi cua con ngudi, do cdc hpc thuyet vi chinh tri, dqo due, tdn gido quyei dinh.
- Kinh te'd Cue Cuang duy nhdt quyei dinh suphdt trien cua xd hdi, cdc hpc thuyet vi chinh tri, dqo due, triet hpc, nghe thudt v.v...
kfidng cd vai trd gi ddng ke.
Van dung quan diem Trid't hge Mac - Ld-nin ve vin dl eo ban eua trid't hgc vao ITnh vue ddi sd'ng xa hdi se giup ehung ta hiiu duge md'i quan he bidn ehfing gifia tdn tai xa hdi va y thfie xa hdi^ tranh dugc quan nidm duy tam va quan nidm duy vat kinh te vl lich sfi. Theo Trid't hge Mae - Ld-nin, san xuit vat chat la nin tang de phat triln xa hdi va cac hgc thuylt ve chfnh tri, dao dfic v.v... ngugc lai, tit ca nhfing hinh thai y thfie xa hdi nay deu ed tie ddng trd lai dd'i vdi su tdn tai va phat triln eua xa hdi.
a) Ton tai xa hgi oiuy^t dinh y thdc xa hSi
6 nhumg thdi ki lich sfi khac nhau, cd nhiing tu tudng va quan diim khac nhau. Sd dl nhu viy vi y thfie xa hdi chi la su phan anh nhumg dilu kidn sinh hoat vit chit, nhiing md'i quan hd kinh t l khac nhau trong tiln trinh phat triln cua lich sfi.
Chung ta biit ring, trong J^a hdi Cdng san nguydn thuy, luc lugng san xuit cdn thip kem, mgi hoat ddng eua eon ngudi deu la hoat ddng tip thi trdn co sd chi dd cdng hfiu vl tu lidu san xuit. Mgi ngudi san xui't chung, hudng thu chung, khdng ai liy eua chung lam eua ridng, do dd chua.nay sinh quan nidm vl tu hiiu.
Khi ehi dd cdng xa nguydn thuy tan ra, ehi dd chilm hiiu nd Id hinh thanh thi xa hdi phin hoa thanh ke giau, ngudi ngheo, ngudi nay an bam, bdc Idt ngudi khac. Do dd, y thfie eua eon ngudi cung bid'n ddi, diu de tu hiiu, tu tudng in bam, ehu nghTa ca nhin xui't hidn va phat triln.
Khi chi dd chilm hiiu nd Id hung thinh, xa hdi duge duy tri va chi cd thi duge duy tri bing lao ddng eua nd Id thi nhflng nha tu tudng tid'n bd lue bi'y gid eho rang chi dd nd Id la mdt hidn tuomg tu nhidn va ein thid't. Khi lao ddng cua nd Id dugc thay thi bing lao ddng cua ndng nd cd ning suit cao hom, quan hd san xuit phong kiln ra ddi thi chi dd chilm hiiu nd Id bi ehi trfeh, coi nd la trai vdi chfnh nghTa, ein phai xoa bd. Tid'p dd, chd' dd phong kiln suy tan, quan hd san xui't tu ban chu nghTa hinh thanh va phat triln ngay trong ldng xa hdi phong kiln thi y thfie eon ngudi lai eho ring, chi do phong kiln la vd nhan dao, cin phai thay thi nd bing ehi dd tu ban. Khi quan hd san xui't tu ban chu nghTa khdng cdn phu hgp vdi tfnh chit va trinh dd cua luc lugng san xuit nfia thi lai nay sinh nhiimg tu tudng mdi, nhiing hgc thuylt mdi phd phan xa hdi tu ban va chu truong xiy dung xa hdi xa hdi chu nghTa td't dep hon.
Nhiing dilu phin tfch trdn diy eho tha'y, y thfie xa hdi la su phan anh tdn tai xa hdi, do tdn tai xa hdi sinh ra va quyd't dinh, khi tdn tai xa hdi thay ddi thi sdm mudn y thfie xa hdi eung thay ddi theo. Dung nhu C. Mac da khang dinh :
"Khdng phdi y thdc cua con ngudi quyet dinh tdn tqi cua hp ; trdi Iqi, tdn tqi xd hdi cua hp quyet dinh y thdc cua hp."^ ^ Tfi dd, ta cd thi nit ra kit luan, khi mudn
(1) C. Mac va Ph. Ang-ghen, Todn tap, Sdd, t.l3, tr.l5.
51
tim hieu ngudn gdc eua cac hidn tugng y thfie, tu tudng, eiri phai phin tfch nhfing dieu kien sinh hoat vit ehi't da san sinh ra nd.
b) Sy tac donq tro lai cua y thiJc xa hgi ^oi vc^i ton tai xa h6i
Khi khing dinh vai trd quyd't dinh cua tdn tai xa hdi dd'i vdi y thfie xa hdi, Trid't hge Mae - Ld-nin ddng thdi thfia nhin tfnh ddc lap tuomg dd'i cua y thfie xa hdi dd'i vdi ton tai xa hdi.
Mdt trong nhiing bilu hidn cua tfnh ddc lap tuong dd'i cua y thfie xa hdi la su tie ddng trd lai eua nd ddi vdi tdn tai xa hdi. Nhiing y thfie xa hdi tidn tid'n cd thi phan anh dung din eie quy luit khach quan, ehi dao eon ngudi trong hoat ddng thuc tidn dat kit qua eao, thuc d^y tdn tai xa hdi phat triln va hoan thidn hom. Ngugc lai, nhiing y thfie xa hdi lac hiu cd tic ddng kim ham su phat triln eua tdn tai xa hdi.
III - TU LIEU THAM KHAO
1. C. Mac : "Phuong thfie san xui't ddi sd'ng vit chit quyd't dinh eae qua trinh sinh hoat xa hdi, chfnh tri va tinh thin ndi chung."
2. Ph. Ang-ghen : "Su phat triln eua chfnh tri, phap luit, trid't hgc, tdn giao, van hgc, nghd thuit v.v...*deu dua trdn eo sd phit triln kinh tl. Nhung ti't ca ehung eung cd anh hudng lin nhau va anh hudng dd'n co sd kinh td."
IV - CAU HOI VA BAI TAP
1. Tdn tai xa hdi bao gdm nhumg yd'u td nao ? Yd'u td nao gifi vai trd quylt dinh ? Tai sao ?
2. Hay phin tfch tae ddng trd lai cua y thfie xa hdi dd'i vdi tdn tai xa hdi.
3. Hay ndu ra mdt vai vf du ndi rd md'i quan hd gifia bdi canh xa hdi va ndi dung tie phim van hgc, nghd thuit.
(1) C.Mac va Ph. Ang-ghen, Todn tap, Sdd, t.l3, tr.l5.
(2) C.Mac va Ph. Ang-ghen, Todn tap, Sdd, t.39, tr.271.
52
4. Khi ban vl quan he gifia tdn tai xa hdi va y thfie xa hdi, em tan thanh y kiln nao sau diy ? Tai sao ?
a) Di-dd-rd (1713 - 1784), nha Trid't hgc ngudi Phap eho ring : Thugng d l chi la su thin thanh hoi cac dilu kidn sd'ng hidn thuc cua eon ngudi ma thdi.
b) Phoi-o-bie ndi mdt each hinh anh : Ngudi trong cung didn thi suy nghT khic ngudi trong tup leu.
c) Trong ti't ea nhiing chuyin bid'n lich sfi, su chuyin bid'n vl chfnh tri la quan trgng nhi't, quyd't dinh su phat triln eua xa hdi.
d) Nhin td kinh t l la nhin td quyd't dinh duy nhi't trong lich sfi.
d) Mgi hge thuyet vl dao dfic ed tfi trudc dd'n nay, xet dd'n cung, diu la san phim eua tinh hinh kinh td' lue bi'y gid.
Bdi 9