• Quan sat hinh 42.1 va :
- Md ta qua tnnh hinh thanh hat phan (the giao td due).
- Md ta qua tnnh hinh thanh tui phdi (the giao tir cai).
12,SINHHrjC 11-A 163
Phat trien cua the giao tii cJuc (hat phan
Bao phan
Phat trien cua th§ giao tu cai (till phoi)
Te bao f trong ( ô bao phan V_^
Giam phan
due dan boi
Thanh day chung
Nguyen phan
Bau nhuy
The giao tii due (hat phan)
Te bao sinh san
Nhan cua te bao ong phan
Noan
Giam phan
Nguyen phan Noan
The giao tucai (tui phoi)
Hinh 42.1. Su phat then ciia hat phan va tiii phdi 3. Qud trinh thu phdn vd t h u tinh
a) Thu phdn
Qua trinh van chuyin hat pha'n tir nhi den niim nhuy (ddu nhuy) ggi la thu phan.
Cd hai hinh thuc thu phan la ttj' thu phan va thu phan cheo. Khi da d tren dau nhuy, hat phan nay mam (hinh 42.2). Thuc vat Hat kfn thuc hien thu pha'n nhd ddng vat (cdn tiling) hoae nhd gid.
164 12.SNHHOCll^B
b) Thu tinh
Thu tinh la sir hgp nhdt eua nhan giao tir due vdi nhan eiia te bao trung trong tiii phdi de hinh thanh nen hgp tir (2n), khdi ddu ciia cd thd mdi.
C) thuc vat cd hoa, thti tinh thuc hien dugc la nhd dng pha'n sinh trudng xuyen dgc theo vdi nhuy.
xam nhap qua Id phdi vao tiii phdi va giai phdng ra 2 nhan (2 giao tu) (hinh 42.2), trong dd 1 nhan hgp nhat vdi t l bao trirng.
Thu tinh kep : ciing hie nhan thii nha't (giao tu due thu nhat) thu tinh vdi t l bao tning tao thanh hgp tir, nhan thii hai (giao tu due thu hai) din hgp nhdt vdi nhan ludng boi (2n) d trung tam ciia tiii phdi hinh thanh nen nhan tam bdi (3n), khdi dau ciia ndi nhu cung cap dinh dudng cho phdi phat triln.
Thu tinh kep ehi ed d thuc vat Hat kin (hinh 42.2).
Hat phan dang nay mam
Ong phan dang sinh truOng
Nhan cue (nhan ludng boi, 2nl
Dau nhuy
Ong phan Hai tinh tu
Tning
Nhan cue nhan luSng bpi, 2n)
n noi nhu (3n)
Thy tinh kep
- H a p t J ( 2 n )
Hinh 42.2. Thu tmh kep 4. Qud trinh hinh t h d n h h a t , qud
a) Hinh thdnh hqt
Noan da thu tinh (chiia hgp tir va te bao tam bdi) phat triln thanh hat. Hgp tir phat triln thanh phdi. T l bao tam bdi phan chia tao thanh mdt khdi da bao giau chat dinh dudng dugc ggi la ndi nhii (hinh 42.2). Ndi nhu (cdn ggi la phdi nhu) la md nudi dudng phdi phat triln.
Cd hai loai hat: hat cd ndi nhii (hat eay Mot la mdm) va hat khdng ndi nhu (hat cay Hai Id mdm).
b) Hinh thdnh qud
Qua la do bdu nhuy phdt triln thanh. Bdu nhuy day len. chuyen hoa nhu mdt cai tui chiia hat. bao ve hat va giiip phat tan hat.
165
Qua khdng cd thu tinh noan (qua gia) ggi la qua don tfnh. Qua khdng cd hat chua ban la qua don tfnh vi hat cd thi bi thoai hod.
Qua trinh chin ciia qua : Sau khi hinh thanh, qua sinh trudng, phat triln thanh qua chin vdi cac chuyin hod sinh If, sinh hod lam biln ddi mau sdc, do cirng va xudt hien miii vi. huong thtmi dac trung, hap ddn thuan Igi cho sir phat tan hat. Qua ciia nhieu loai cay cung ca'p ngudn dinh dudng quy (vitamin, khoang chat, dudng va cdc chat khdc) can cho con ngudi.
- Sink sdn kiru tinh la sU kgp nkdt ciia giao td due (n) vd giao td cdi (n) thank kc/p tu(2n) khdi ddu ciia cd the mdi.
-Sink sdn hdu dnk dtkuc vdt co hoa dugc thifc hien trong hoa : + Su kink tkdnk giao tir a tkuc vdt: giao tu dirge kinh thdnh td thi giao tir, thi giao td lai dugc sink ra tdbdo tu dan bdi qua giam pkdn.
+ Tku tink kep Id kien tugng cd 2 nhdn tham gia thu tink, nhdn thd nkdt hgi? nhdt vdi trirng tqo tkdnk kgp tir, nhdn thir hai hgp nhdt vdi nhdn ludng boi (2n) tqo nen tibdo tain boi (3n). Tku tink kep cki cd a tkuc vdt Hqt kin (thuc vdt cd hoa).
- Hqt do noan dd duac tku tink pkdt trien tkdnk. Hqt ckda pkoi vd CO noi nhii hodc kkdng cd ndi nkii.
- Qud Id do bdu nkuy sink trudng ddy len chuyen hod tkdnk.
Qud dugc kink tkdnk kkdng qua tku tink noan ggi la qud dan tinh.
- Qud trinh chin ciia qud bao gom nkirng biin ddi vi mat sinh ti, sink hod Idm cho qua chin cd do mim, mdu sac, huang vi hdp ddn tkudn Igi cko sUpkdt tdn ciia hqt.
Cau hoi va bai tap
1. Thu phan la gi, eo may hinh thdc thu pha'n ? 2. Thij tinh kep la gi ?
3. Trinh bay ngudn gd'c eua hat va qua.
4. y nghTa sinh hgc eua hien tugng thu tinh kep d thuc vat hat kfn la gi ? A - tiet kiem vat lieu di truyen (sd dung ca 2 tinh td).
B - hinh thanh ndi nhu cung cap dinh dudng cho phdi phat trien.
C - hinh thanh ndi nhu chda cac te bao tam bdi.
D - hinh thanh ndi nhu, cung cap dinh dudng cho sU phat then cua phdi va thdi ki dau ciia ca the mdi.
5. Neu vai trd ctja qua ddi vdi sU phat then cua thUe vat va ddi sdng con ngudi.
166
(Bdi