THỰC HÀNH NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
1. Giải thích ý nghia của câu chuyện và câu hỏi ở cuối truyện
-Viết chữ lên cát: để cho những giận hờn, oán ghét bay đi theo làn gió, bài học về lòng vị tha, bao dung.
-Viết chữ lên đá: để ghi tạc công ơn, ân nghĩa trong tâm khảm, bài học về lối sống tình nghĩa, có trước có sau.
-Câu chuyện dạy ta về cách đối nhân xử thế: với những người đã giúp đỡ ta trong cuộc sống, ta phải ghi lòng tạc dạ công ơn của họ đối với mình, không được phép quên. Còn với những lôi lầm của người khác gây ra cho mình, hãy rộng lượng bỏ qua và tha thứ cho họ.
-Câu hỏi đặt ra ở cuối chuyện như một lời nhắc nhở, khuyên bảo con người hãy học tập lối sống yêu thương, tình nghĩa, bao dung, vị tha.
2.Biểu hiện của lối sống này trong cuộc đời
-Sống thủy chung, ân nghĩa, biết khắc ghi và đền đáp công ơn mà người khác đã mang đến cho mình. Lối sống này vốn đã thành truyền thống của dân tộc Việt Nam từ xưa đến nay.
-Sống yêu thương, tình nghĩa sẽ giúp con người trở nên nhân ái hơn, và vì thế sẽ biết rộng lượng, bao dung hơn với cuộc đời: biết tha thứ và sẵn sàng bỏ qua lôi lầm của người khác, biết xóa bỏ những oán ghét, hờn ghen trong tâm hồn mình.
3.Ý nghia của lối sống tình nghia, vị tha:
-Sống tình nghĩa, yêu thương giúp người gần người hơn, biết san sẻ, giúp đỡ nhau. Thế giới sẽ tràn ngập tình yêu và hạnh phúc.
-Sống bao dung, vị tha giúp con người sống bình yên hơn, không còn oán ghét, hận thù, chiến tranh, khủng bố… tâm hồn con người sẽ trở nên thanh thản, cao thượng hơn. Cuộc sống sẽ tươi vui và hạnh phúc nếu mình biết tha thứ và nhận được sự tha thứ từ mọi người xung quanh.
4.Làm thế nào để sống ân nghia, vị tha:
-Luôn biết trân trọng, khắc ghi và đáp đền công ơn của những người đi trước, những người đã giúp đỡ ta trong cuộc sống.
-Sống chan hòa, nhân ái với mọi người xung quanh.
-Học cách tha thứ cho người và cho mình, tuy nhiên không thể tha thứ cho những hành động sai trái cứ lặp đi lặp lại nhiều lần mà không chịu sửa chữa.
Sự tha thứ đó sẽ biến ta thành kẻ nhu nhược.
-Có những lôi lầm con người không được phép phạm phải và không xứng đáng nhận được sự tha thứ. Hãy sống đạo đức để không phạm sai lầm đó và nhận về mình sự trừng phạt.
*****
Đề 41.Suy nghĩ về câu nói của Bailey:
“Khi bạn sinh ra, bạn khóc, còn mọi người xung quanh cười. Hãy sống sao cho khi bạn qua đời, mọi người khóc, còn bạn, bạn cười”.
Gợi ý:
Học sinh hiểu được câu nói của Henry Bordeaux nhằm nhấn mạnh ý nghĩa của cuộc sống tốt đẹp, hữu ích của con người đối với xã hội, với cuộc đời. Có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau song cơ bản đáp ứng những ý chính sau:1.Giải thích
*“Khi bạn sinh ra, bạn khóc, còn mọi người xung quanh cười”
-Sinh ra: Sự bắt đầu cuộc đời của một con người.
-Bạn khóc: Tiếng khóc báo hiệu sự chào đời của một cá nhân.
-Mọi người cười: Tiếng cười của niềm vui, của sự hân hoan chào đón.
-> Người công dân mới, thấy được trách nhiệm và nghĩa vụ lớn lao nhưng đầy khó khăn của mình đối với gia đình, xã hội; mọi người hân hoan, sung sướng chào đón một sinh linh, một công dân mới ra đời, mai đây sẽ hoà nhập vào cộng đồng xã hội. Yêu mến, tin tưởng công dân mới sẽ là người có ích cho gia đình, xã hội.
* “Hãy sống sao cho khi bạn qua đời, mọi người khóc, còn bạn, bạn cười”.
-Qua đời: Sự kết thúc của một đời người.
-Mọi người khóc: Tiếng khóc của niềm đau xót, ngậm ngùi, tiếc thương.
-Bạn cười: Sự ra đi thanh thản, mãn nguyện của một cuộc đời có ý nghĩa.
2.Biểu hiện của quan niệm sống có ích trong cuộc đời của một con người
-Đối với xã hội: Môi con người cần cống hiến tài đức của mình cho sự phát triển chung của xã hội.
-Đối với gia đình: Sống với tất cả tình thương và trách nhiệm.
-Đối với bản thân: Phải nghiêm khắc với chính mình, luôn phấn đấu, rèn luyện để hoàn thiện nhân cách.
=>Một con người sống có ý nghĩa khi thực hiện tốt, hài hòa mọi mối quan hệ riêng chung.
3.Đánh giá vẫn đề
-Đây là quan niệm sống đúng đắn, tích cực, phù hợp với mọi thời đại.
-Xã hội chỉ tiến bộ, văn minh khi môi cá nhân luôn ý thức được vai trò và trách nhiệm của mình đối với thế giới xung quanh.
*****
Đề 42.Nghĩ suy từ ngọn lửa…
Gợi ý:
Vấn đề đặt ra ở đề này khá lí thú và hấp dẫn, học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ khác nhau. Sau đây là một hướng suy nghĩ:
1.Ngọn lưa của cuộc sống
-Ngọn lửa của bước tiến văn minh loài người.
-Ngọn lửa ấm áp, tỏa sáng.
-Có khi lại là nôi kinh hoàng, là sự tàn phá khủng khiếp (chiến tranh, hỏa hoạn…).
2.Ngọn lưa trái tim
-Lửa của lòng nhiệt tình, niềm tin yêu cuộc sống.
-Ngọn lửa của những đam mê khát vọng cháy bỏng.
-Ngọn lửa của tình yêu thương.
-Ngọn lửa của quan niệm sống mạnh mẽ, cháy bùng. (“Thà chết thiêu trong lửa còn hơn chết đuối trong đầm lầy” – M.Gorki).
3.Nhận xét
-Đó là những điều rất cần thiết trong cuộc sống để con người sống có lí tưởng, hoài bão và kết nối yêu thương…
-Môi người không chỉ tự thắp lửa mà còn phải biết truyền lửa cho cuộc sống giàu ý nghĩa và mãi tươi đẹp.
*****
Đề 43. Nghĩ về rừng…
1.Thực trạng
-Nêu vai trò, tác dụng của rừng:
+Đời sống vật chất:
.Rừng là nguồn tài nguyên quý giá: từ thảm thực vật, những loài cây gô quý, cây thuốc quý, đến những loài thú hiếm…
.Rừng phủ xanh đất trồng, đồi trọc.
.Rừng đem lại nguồn thu nhập lớn cho nền kinh tế quốc dân.
.Là lá phổi duy trì sự sống trên trái đất, rừng giúp ta cân bằng môi trường tự nhiên, điều hòa khí hậu, là “kho vàng xanh” của cuộc sống.
.Rừng góp phần bảo vệ đất nước: “Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù”.
.Rừng giúp cho những nhà nghiên cứu khoa học.
+Đời sống tinh thần:
.Vui chơi, giải trí.
.Tâm hồn thanh thản sau những ngày làm việc mệt nhọc.
.Yêu đời, yêu cái đẹp tự nhiên.
-Thế nhưng rừng đang bị tàn phá: Màu xanh mất dần, đồi trọc mở rộng, diện tích hẹp lại…
2.Hậu quả
-Ô nhiễm môi trường, khiến môi trường sống của con người ngày càng bị đe dọa.
-Tài nguyên thiên nhiên đang dần cạn kiệt, xấu đi.
-Thiên tai: lũ lụt, xói mòn, sụt lở đất, cháy rừng…
3.Nguyên nhân
-Do chính con người đang phá hoại, vì vật chất trước mắt.
-Rừng bị tàn phá bằng nhiều cách:
+ Đốt phá phá rừng làm nương rẫy, làm cũi đốt.
+Rừng bị chặt phá để lấy đất làm nông nghiệp, trồng cây công nghiệp, nuôi thủy sản, xây dựng.
+Nạn lâm tặc phá rừng để lấy gô quý.
+Thiếu ý thức, trách nhiệm của con người vì lợi ích cá nhân.
4.Giải pháp -Phải bảo vệ rừng.
-Cần có những biện pháp thiết thực, hữu hiệu.
+Tuyên truyền, giáo dục người dân về ý thức bảo vệ rừng.
+Khuyến cáo những lợi ích của rừng và ngược lại tác hại của việc phá rừng.
+Bản thân môi người với những việc làm cụ thể: trồng cây xanh, giữ gìn vệ sinh môi trường…
-Bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường là nghĩa vụ và trách nhiệm của tất cả chúng ta.
Bảo vệ rừng là bảo vệ chính cuộc sống của chúng ta. Nếu không sẽ “gieo gió gặt bão”.
*****
Đề 44. Suy nghĩ và hành động của tuổi trẻ học đường để góp phần giảm tai nạn giao thông.
1.Thực trạng
-Giao thông có vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống. Đây là một trong những lĩnh vực đời sống có liên quan đến toàn thể xã hội bởi không ai không có nhu cầu đi lại để học tập, làm ăn, sinh sống. An toàn hay nguy hiểm khi tham gia giao thông có ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống từng cá nhân, môi gia đình và cả xã hội.
-Vậy mà tai nạn giao thông là một quốc nạn ở nước ta hiện nay.Vì sao nói như vậy?
+Tai nạn giao thông xảy ra ở mọi địa phương, vùng miền trên địa bàn cả nước: nông thôn, miền núi, thành phố.
+Tai nạn giao thông diễn ra ở mọi loại hình giao thông: đường bộ, đường thủy, đường không, đường sắt.
+ Tai nạn giao thông ở tất cat các loại phương tiện từ thô sơ đến hiện đại:
xe đạp, xe máy, ô tô…
+Tất cả các đối tượng tham gia đều có thể bị tai nạn giao thông: trẻ em, thanh niên, người già, người Việt Nam, người nước ngoài…
- Tai nạn giao thông đã để lại những hậu quả nặng nề cho môi cá nhân, gia đình và xã hội.:
+Cá nhân thiệt hại về tài sản, sức khỏe, nhẹ thì suy giảm khả năng lao động, thành gánh nặng cho người thân, thậm chí thiệt mạng.
+Gia đình có người bị tai nạn giao thông cũng vậy, không chỉ thiệt hại về kinh tế mà còn chịu tổn thất về tinh thần: có không ít gia đình, cha mẹ bị tai nạn gia thông không còn sức lao động nên con cái phải bỏ học, lao đông tự kiếm sống và nuôi dưỡng cha mẹ; cha mẹ mất vì tai nạn mà con cái trở thành trẻ mồ côi, không nơi nương tựa, mất đi mái ấm…; cũng có những gia đình mất con do tai nạn gia thông mà sống những ngày còn lại của cuộc đời trong đau khổ, bất hạnh khôn cùng.
+Xã hội cũng phải gánh chịu thiệt hại không kém: chi phí chữa bệnh cho người bị tai nạn giao thông, an ninh, tật tự xã hội không ổn định… Những vụ tai nạn giao thông xảy ra với người nước ngoài đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến cách nhìn nhận của bạn bè quốc tế về Việt Nam. Thiện cảm, lòng tin của khách du lịch, các nhà đầu tư nước ngoài đối với môi trường du lịch và đầu tư Việt Nam chắc chắn có thay đổi…
+Chỉ cần đọc một vài con số cụ thể sau chúng ta sẽ cảm thấy kinh hoàng:
Theo thông kê của Cục Cảnh sát Giao thông Đường bộ - Đường sắt, chỉ trong ba tuần đầu tiên sau Tết Đinh Hợi (khoảng từ 17/2 đến 1/3), trên địa bàn cả nước xảy ra gần 1090 vụ tai nạn, làm chết tới gần 800 người và bị thương hơn 1150 người. Tính trung bình môi ngày cả nước xảy ra tới 78 vụ, hơn 57 người chết và hơn 82 người bị thương (theogiaothongvantai.com.vn).
+Trong số, vấn đề đáng lo ngại nhất khi tham gia giao thông hiện nay: hiện tượng vi phạm pháp luật trong thực hiên an toàn giao thông diễn ra thường xuyên mà chưa có giải pháp thực sự hiệu quả.
2.Nguyên nhân
-Những nguyên nhân cơ bản nào dẫn đến tai nạn giao thông?
+Chất lượng các công trình giao thông xuống cấp nghiêm trọng. Đầu tư của Nhà nước cho xây dựng cơ bản trong giao thông chưa có tầm chiến lược, manh mún, chưa tập trung, giao thông ở các đô thị cũng nay lấp mai đào, đường phố lúc nào cũng như công trường…
+Chất lượng các phường tiện giao thông chưa được kiểm định, quản lí chặt chẽ.+Nhận thức, ý thức của người tham gia giao thông còn rất hạn chế: thiếu hiểu biết về luật an toàn giao thông, đi xe không đội mũ bảo hiểm, không bằng lái, phóng nhanh vượt ẩu, lạng lách, đua xe tốc độ…
+Việc ban hành các văn bản pháp quy về an toàn giao thông của các cấp quản lí chưa sát thực tế, chưa có tính khả thi; việc xử lí người vi phạm an toàn giao thông chưa nghiêm khắc, thậm chí người thi hành cũng vi phạm pháp luật.
3.Giải pháp
Có thể chấm dứt tai nạn giao thông được không? Có thể hạn chế tai nạn giao thông được không?
Cần khẳng định: Khó có thể chấm dứt tai nạn tai nạn giao thông nhưng hạn chế ở mức thấp nhất, “giảm thiểu” hiện tượng này lại hoàn toàn có thể. Đây là trách nhiệm của toàn xã hội, đặc biệt là của học sinh, sinh viên:
-Trước hết, cần trang bị những hiểu biết cơ bản về luật an toàn giao thông.
-Tự giác thực hiện an toàn trong quá trình tham gia giao thông.
-Có trách nhiệm tuyên truyền với cộng đồng, người thân, vận động bạn bè, giáo dục các em nhỏ thực hiện đúng luật an toàn giao thông.
-Tích cực đấu tranh, tố giác hiện tượng vi phạm pháp luật trong thực hiện an toàn giao thông ở người tham gia giao thông, người quản lí về an toàn giao thông.
-Nhiệt tình tham gia các hoạt động tình nguyện giữ trật tự an toàn giao thông ở nơi cư trú, học tập trong những giờ cao điểm…
Bài viết:
Môi sáng, sau khi thức dậy, cả gia đình tôi cùng nghe chương trình ti vi về an toàn giao thông cũng như các vụ việc tai nạn đã xảy ra trong những ngày trước đó. Thật đáng buồn khi các phát thanh viên liệt kê liên tiếp các vụ tai nạn giao thông đã gây thương tích và cướp đi sinh mạng của biết bao người! Thay vì môi sáng, cả gia đình tôi có thể vui vẻ chúc nhau học tập và lao động tốt thì bố mẹ lại phải dặn chúng tôi chú trọng khi tham gia giao thông. Môi người khi ra khỏi nhà đều mang theo những lo lắng về người thân yêu trong gia đình mình. Tất cả cùng phải tham gia giao thông. Các thành viên trong gia đình liệu có gặp phải chuyện gì? Đó là mối quan tâm nhức nhối nhất trong lòng môi người.
Vấn đề “An toàn giao thông” đã và đang trở thành “điểm nóng” như một vấn nạn, hay nói đúng hơn là “quốc nạn” ở nước ta. Nhiều bộ, ngành, tổ chức, cá nhân cùng kết hợp tuyên truyền giải thích vận động trên tất cả các phương tiện thông tin đại chúng về an toàn giao thông. Tất cả cùng
“vào cuộc” truyền thông cổ động. Chính phủ thành lập riêng một “Ủy ban An toàn giao thông quốc gia”. Vô số những bài báo, phóng sự, bài luận dự thi, pa nô, áp phích, những cuộc triển lãm, hoạt động quảng cáo đa dạng diễn ra mọi lúc mọi nơi nhằm nâng cao ý thức an toàn giao thông cho người dân. Vì sao hoạt động cổ vũ giao thông an toàn lại rầm rộ như vậy?
Câu trả lời thiết nghĩ thật đơn giản, bởi các hành vi vi phạm an toàn giao thông dường như không có chiều hướng ngừng tái diễn và hậu quả của chúng vẫn hắng ngày gióng lên những tiếng chuông cảnh báo ghê rợn.
Hôm đó, trường chúng tôi tổ chức buổi lễ tuyên truyền về an toàn giao thông. Chúng tôi được xem những hình ảnh, những đoạn phim vidéo clíp về tai nạn giao thông. Thật là khủng khiếp! Chú cảnh sát cũng cho chúng tôi hiểu thêm nhiều về tình hình an toàn giao thông trên địa bàn huyện, về văn hóa giao thông. Đang nói chuyện, bất ngờ chú dừng lại một chút, rồi hỏi: “Em nào có thể kể lại một vụ tại nạn giao thông mà em được nghe hoặc chứng kiến không?”.
Câu hỏi của chú không quá khó, nhưng tại sao mọi người lại im phăng phắc Trong không khí yên lặng đó, chợt phía hàng ghế lớp 6 có tiếng thút thít, rồi một em gái với khuôn mặt đẫm nước mắt rời khỏi hàng chạy ra ngoài. Mọi người ngơ ngác không biết vì sao? Qua tìm hiểu mới biết, một vụ tai nạn giao thông đã cướp đi người mẹ yêu quý của em. Giờ đây, em chỉ còn có người thân duy nhất là bố. Cảnh gà trống nuôi con thật đáng thương. Đành rằng hai bố con có thể nương dựa vào nhau mà sống, nhưng những giờ tan học về nhà, các bạn có mẹ để chia sẻ niềm vui, nôi buồn.
Còn em thì … "Mẹ ơi, mẹ ở đâu?". Những lúc ấy em lại thấy cô đơn, buồn tủi. Ai?... Ai đã khiến em trở nên như vậy? Ai đã cướp đi người mẹ yêu quý của em? Cướp đi cuộc sống tươi đẹp của em? Tại sao những điều thương tâm như vậy lại xảy ra? Tại sao em phải chịu cảnh đáng thương như vậy? Vâng! Đó chính là tai nạn giao thông.
…Vào một chiều, ánh hoàng hôn nhạt dần, những tia nắng xiên khoai vội vã len lỏi nhau qua từng kẽ lá. Con đường từ trường về nhà của em trở nên đẹp hơn bao giờ hết. Em được mẹ đón về, vì đường từ trường tới nhà khá xa, quanh co và khúc khủy. Trên đường, từng tốp học sinh đang cười nói vui vẻ đạp xe đi về. Một số cặp mắt nhìn em với vẻ “ghen tị”, em nhìn các bạn trong niềm vui phấn khởi, niềm hạnh phúc vô biên. Đến ngã ba đường, một anh thanh niên đi xe máy với tốc độ cao, xe chạy quá nhanh và do có hơi men, anh không kiểm soát được. Và anh đã lái xe lao thẳng về phía mẹ con em. “ Rầm!”. Mọi việc diễn ra quá đột ngột, em ngất xỉu không còn biết gì nữa. Khi tỉnh dậy, em sững sờ nhìn đám người náo loạn trên đường, một cảnh tượng kinh hoàng xuất hiện. Mẹ em đang nằm dưới đường với một vũng máu… Mấy ngày sau, mẹ em đã không thể qua khỏi.
Vụ tai nạn ấy cứ mãi ám ảnh em.
Tai nạn giao thông đã cướp đi nụ cười không chỉ của một mình em mà còn của nhiều người khác nữa.
Các bạn ơi! Các bạn nghĩ sao về câu chuyện này?
Đất nước ta phát triển khá nhanh nhờ sự khởi sắc của nền kinh tế và đời sống xã hội, nhưng, qua câu chuyện trên, chúng ta đã thấy, dường như lĩnh vực giao thông vẫn còn là một bài toán nan giải. Tình trạng tai nạn giao thông hiện nay đã đến mức báo động đỏ và được xếp vào thứ hạng cao trong khu vực Đông Nam Á và thế giới. Có thể nhận thấy rằng, giao thông ở Việt Nam đang là một hồi chuông báo động bởi các vụ tai nạn giao thông thường xuyên xảy ra. Cứ trung bình có khoảng 35 người chết môi ngày,