Kich thich tii moi trUdng ngoai
Dilu hod sinh san chu ylu la dilu hod sinh tinh va sinh tning. Trong dilu hod sinh tinh va sinh triing, he ndi tilt ddng vai trd chu yeu. Thdn kinh va eae nhan td moi trudng anh hudng ddn qud trinh sinh tmh vd sinh triing.
I - CO CHE D I E U H O A S I N H T I N H V A S I N H T R O T N G 1. Co che dieu hod sinh t i n h
Cac hoocmdn do cdc tuyen ndi tilt tilt ra di theo dudng mdu din tinh hoan kfeh thfch san sinh tinh triing.
T Nghien ciru sa dd ca che dieu hoa sinh tinh (hinh 46.1) va tra Idi cac cau hdi sau : -Cho biet ten cac
hoocmdn kich thich san sinh tinh tning d tinh hoan.
- Tdng hoocmdn dd anh hudng den qua tnnh sinh tinh nhU the nao ?
Khi ndng do testosteron trong mdu tang cao, cd vimg dudi ddi vd tuyin yen dIu bi ire ehi nen giam tilt GnRH, FSH vd LH (cdn ggi la ICSH).
Hinh 46.1. Sa do ca che dieu hoa sinh tinh
dng sinh tinh san sinh ra f\f<r:^
tinh trung
Kicti thich lie che
179
Kich thich til moi trirdng ngoa
2. Co c h e dieu hod sinh triimg
Cac hoocmdn do cdc tuyin ndi tilt tilt ra di theo dudng mdu ddn budng triing kfeh thfch san sinh tning.
• Nghien cuu sa dd ca che dieu hoa sinh trUng (hinh 46.2) va tra lai cac cau hoi sau:
- Cho bie't ten cac hoocmdn anh hudng den qua trinh phat trien, chin va rung trUng.
- Tirng hoocmdn dd anh hudng den qua trinh phat then, chin
va rung trUng nhuthe nao ?
Khi ndng do p r d g e s t e r d n va o s t r d g e n trong mdu tang cao. ea viing dudi ddi va tuyen yen dIu bi de chi nen giam tilt GnRH, VSH vd LH.
Do ndng do ^jn^ 46.2. So dd ca che dieu hoa sinh trUng cae hoocmdn sinh
due bien ddng theo chu ki nen qud trinh phdt triln, chin va rung cua triing cung diln ra theo chu ki. Cac loai ddng vat khdc nhau cd chu ki trung chin vd rung khae nhau.
Vi du :
- O viing nhiet ddi, chu ki chin va rung tning cua chudt la 5 ngay, bd 21 ngay, lgn 24 ngay, trau 25 ngay. Sd lugng tning rung trong mdi chu ki ciing khdc nhau.
- 0 ngudi, trirng chin va rung diln ra theo chu ki thang, trung binh ed sau 28 ngay lai ed mdt trung chin va rung.
Kich thich LTc che
180
II - ANH HUONG CUA THAN KINH VA MOI TRUONG SONG DEN QUA TRiNH SINH TINH VA SINH T R Q N G
Dudi day la mdt sd dnh hudng eiia thdn kinh va mdi trudng sdng den qud trinh sinh tinh va sinh triing :
- Cang thdng thdn kinh keo ddi (stress), sg hai, lo au, budn philn keo ddi gay rdi loan qud trinh tning chin va rung, lam gidm sdn sinh tinh trung.
- Su hien dien vd mui ciia eon due tdc dgng len he thdn kinh vd ndi tilt, qua dd anh hudng din qua trinh phdt triln, chin vd rung eiia trirng va dnh hirdng den hanh vi sinh due ciia eon cdi.
- Thieu an, suy dinh dudng, che do an udng khdng hgp If gay rdi loan qua trinh chuyin hod vat chdt trong co the, tii dd dnh hudng din qua trinh sinh tinh va sinh tning.
- Ngudi nghien thud'c la, nghien rugu, nghien ma tuy ed qua trinh sinh triing bi rdi loan, tinh hodn gidm klid nang sdn sinh tinh triing.
- Cdc hoocmdn FSH, LH, testosteron vd GnRH cd vai trd ckii yiu trong qud trink sink tink a tinh hodn vd trong qud trink pkdt trien, ckin vd rung trirng d budng trirng.
-Dieu tiit ndng do cdc koocmdn sink clue due vd cdi ckii yiu Id nhd mdi lien he ngugc td tuyen sink due len tuyin yen vd viing dudi doi.
-He tkdn kink vd cdc nhdn td mdi trudng dnh hudng din qud trink sink tink vd sink trirng.
Cau hoi va bai tap
1. Hang ngay, phu nd udng vien thude tranh thai (chda progesterdn hoae prdgesterdn + ostrdgen) cd the tranh dugc mang thai, tai sao ?
2. Rdi loan san xuat hoocmdn FSH, LH va testosteron co anh hudng den qua trinh sinh tinh hay khdng, tai sao ?
3. Qua trinh san xuat hoocmdn FSH, LH, ostrdgen va prdgesterdn bj rdi loan cd anh hudng den qua trinh sinh trdng hay khdng, tai sao ?
181