CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN VỀ CÔNG CHỨNG HỢP ĐỒNG THẾ CHẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT
2.2.5. Vai trò của công chứng hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất
a. Công chứng đảm bảo tính công khai, minh bạch và an toàn pháp lý cho hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất
Khi tham gia vào các họp đồng, giao dịch về QSDĐ, các bên có thế gặp nhiều rủi ro như: rủi ro từ việc hợp đồng, giao dịch bị Tòa án tuyên vô hiệu do bị lừa đảo bằng các oại giấy tờ giả, chủ thể giao dịch không có năng lực hành vi dân sự, giao dịch trái đạo đức xã hội,...; các quyền của người sử dụng đất bị xâm hại, hình thức văn bản, nội dung hợp đồng, thuật ngừ pháp lý sử dụng trong hợp đồng không phù hợp với quy định của pháp luật,...
Để phòng ngừa và khắc phục những rủi ro nói trên, các quy định pháp luật về công chứng đã từng bước thiết lập và hoàn thiện các điều kiện để đảm bảo an toàn pháp lý cho các giao dịch về QSDĐ.
Những cam kết, thỏa thuận của các bên trong hợp đồng, giao dịch được công chứng viên (công chứng) chứng nhận là bằng chứng pháp lý để các bên thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, giúp công khai, minh bạch các giao dịch, giảm thiểu rủi ro, tranh chấp cho các bên tham gia hợp đồng, giao dịch; hạn chế được tình trạng giao dịch ngầm, mua bán nhiều lần...
Công chứng sè giúp bảo đảm tính hợp pháp của nội dung các họp đồng, giao dịch.
Thực tiền cho thấy, không ít người dân chưa có sự hiểu biết rõ ràng các quy định của pháp luật về ỌSDĐ. Việc công chứng sẽ giúp cho các bên hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình trong các họp đồng, giao dịch về ỌSDĐ qua việc tư vấn, giải thích và thực hiện việc công chứng của các công chứng viên.
b. Công chứng là sự bảo hộ của Nhà nước đối với hợp đồng thế chấp quyền sử dụng đất
Công chứng là biện pháp hồ trợ của nhà nước cho công dân và tổ chức tham gia các quan hệ giao dịch, đặc biệt là trong thực hiện các quyền về đất đai. Tạo ra sự đáng tin cậy và không thế phản bác của vãn bản công chứng, buộc tố chức, công dân phải tự nguyện thi hành những nghĩa vụ và giúp họ đương nhiên được hưởng những quyền lợi mà văn bản công chứng đã xác nhận mà không phải nhờ đến phán quyết của Tòa án. Đồng thời, những người thực hiện công chứng có trách nhiệm giải thích về quyền và nghĩa vụ của các bên, cân bằng lợi ích của các bên tham gia hợp đồng, giao dịch, hướng dẫn, giúp đỡ người dân tránh được những sai lầm khi tham gia các quan hệ dân sự.
Hiện nay, do trình độ hiếu biết pháp luật của người dân từng bước được nâng lên nhưng cũng còn hạn chế, chưa có ý thức cao trong việc sử dụng các dịch vụ pháp lý chuyên nghiệp đế tự báo vệ mình, thì sự can thiệp của nhà nước thông qua hình thức buộc công chứng đối với một số loại họp đồng, giao dịch về QSDĐ chính là sự bảo hộ đối với các bên trong họp đồng, giao dịch, nhất là trong lĩnh vực đất đai.
c. Công chứng giúp ngăn chặn và hạn chế tình trạng vi phạm pháp luật
Tình trạng họp đồng, giao dịch giả tạo, giao dịch gây nhầm lần, lừa đảo, đe dọa thường xảy ra trong cuộc sống hiện nay, nhất là lừa đảo về giấy tờ về QSDĐ.Thực tế cho thấy, đối với các vụ vi phạm này là những giao dịch “ngầm” không có công chứng.
Bởi vì, nếu họp đồng, văn bản giao dịch đó qua công chứng, những người thực hiện công chứng thông qua nghề nghiệp, kinh nghiệm và kỹ năng của họ, với một trình tự, thủ tục được pháp luật quy định rất chặt chẽ, nghiêm ngặt thì tình trạng lừa dối, đe dọa, ép buộc hay giao dịch giả tạo sẽ được ngăn chặn kịp thời, không đế xảy ra.
d. Công chứng cung cấp chứng cứ tin cậy khi xảy ra tranh chấp
Chính từ giá trị của các văn bản công chứng, cho nên công chứng là biện pháp phòng ngừa có hiệu quả khi xảy ra tranh chấp trong các hợp đồng, giao dịch về QSDĐ.
Đây là cơ sở pháp lý vừng chắc để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân và tố chức khi tham gia các hợp công chứng sẽ nâng cao giá trị chứng minh của chứng cứ (họp đồng, giao dịch) khi có tranh chấp. Khi xảy ra tranh chấp, các bên tham gia phải đưa ra chứng cứ để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Tòa án sẽ dễ xem xét và chấp nhận hon nếu các hợp đồng, giao dịch đó đã được công chứng.
e. Công chứng giảm gánh nặng cho quản lý nhà nước về đất đai
Công chứng viên, người thực hiện công chứng có nhiệm vụ kiểm tra, chứng nhận tính xác thực, tính hợp pháp của hợp đồng, giao địch thông qua hàng loạt các thao tác nghiệp vụ theo quy định như: kiếm tra, xem xét giấy tờ tùy thân, giấy tờ về tài sán và các giấy tờ liên quan khác; đánh giá, xem xét nội dung họp đồng, giao dịch và năng lực hành vi dân sự các bên. Nếu không có công chứng thì cơ quan quản lý nhà nước về đất đai phải tiến hành thực hiện. Như vậy, cho thấy hoạt động công chứng, chứng thực sẽ giúp cho hoạt động quản lý nhà nước về đất đai được chặt chẽ, chính xác. Giảm những gánh nặng cho nhà nước trong quản lý về đất đai vốn là một lĩnh vực khó khăn và phức tạp.
KẾT CHƯƠNG 2
Công chứng hợp đồng thế chấp QSDĐ là việc các tố chức hành nghề công chứng xác nhận tính xác thực của hợp đồng được giao kết trong quan hệ dân sự, kinh tế, thương mại... liên quan đến QSDĐ theo quy định của pháp luật về công chứng đất đai ở Việt Nam.
Mục đích của hành vi công chứng là chứng nhận tính xác thực của các công việc được diễn ra vào khoảng thời gian nhất định và nội dung các bên tham gia họp đồng thế chấp QSDĐ phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành.
Giá trị pháp lý của hợp đồng the chấp ỌSDĐ được công chứng là giá trị chứng cứ và có giá trị thi hành đối với các bên giao kết.
Việc nghiên cứu để làm rõ vai trò, giá trị pháp lý của văn bản công chứng, trình tự, thủ tục công chứng các hợp đồng, giao dịch về QSDĐ là cơ sở cho việc thiết lập một hệ thống pháp luật về công chứng cho phù hợp với tình hình thực tiễn.