pháp Tàu” nhưng chính ông thì lại đưa tiếng Tây ra để nói chuyện không đâu vào đâu khi ông viết:
“Viết đến đây, tôi chợt nhớ đến thắc mắc của một bạn học thời trung học: Tại sao Tây nó noi: “Dire le faux pour
savoir le vrai” mà không nói “Dire la fausseté pour savoir la
vérité’? Giáo su dạy Pháp văn lớp Đệ Thất lúc đó (...) chi cười, bảo: Học lên chút nữa đi, rồi sẽ hiểu... ”
Xin thưa với ông rằng Tây nó không dùng dong tii dire (ở đầu câu đang xét) như ông đã ghi. Nó chỉ nói:
“Plaider le faux pour savoir le vrai’.
Plaider (biện hộ) có khi được thay bằng prêcher (giảng, khuyên); savoir (biết) có khi được thay bằng connaitre hoac
découvrir (phat hién) chit dire thi chua bao giờ thay cho
CHUYỆN ĐÔNG - CHUYỆN TÂY
plaider cả, thưa ông, Plaider le faux pour savoir le vrai là
(vờ) bênh vực cái sai để biết được cái đúng. Ông đã thay
plaider bang “dire” trong cau này; thế là sai đấy, thưa ông.
ễng lại con dich dire le fứux (núi cỏi sai) thành “núi bậy”;
thế thì có sợ là... bậy thật hay không? “Nói bậy” khác với
“nói cái sai” lắm chứ!
6. Cuối cùng, ông hạ một câu: “Một lời răn bdo, mét dao
lý đây tính nhân vẫn như vậy trà ông nỡ biến thành một thứ
“thành ngữ” vô nghĩa vô duyên như vậy được sao?”.
Chúng tôi đã chứng minh một cách chặt chế rằng đó là một thành ngữ còn ông thì chỉ chạy quanh cái lập luận của chúng tôi như sư diễu đàn để nói lên cách hiểu của ông mà không hề có một lời nào trực tiếp bài bác những luận cứ cụ thể của người đối thoại. Thế mới thật là “vô nghĩa vô duyên?!
Trở lên là những điểm cốt yếu trong bài của ông mà chúng tôi nêu lên để trao đổi. Hy vọng sẽ được đọc tiếp những lời chỉ giáo mới nữa của ông.
3> 1238. Kiến thức ngày nay, số 617
Hỏi: Xin nhờ ông An Chỉ giải thích giúp xem Trước Lâm và Trúc Lâm có nghĩa giống nhau hay không. Sở dĩ tôi hỏi như thế là vì cha tôi đặt tên cho tôi là Trước Lâm còn tôi
thì thắc mắc tại sai lại không là Trúc Lâm. Cha tôi đã giải thích rằng hai cách nói đó cũng có nghĩa như nhau. Nhưng
355
356 ANCHI
tôi vẫn tiếp tục thắc mắc, tôi thời gian trôi qua, cha tôi lâm bệnh và đột ngột qua đời. Đến bây giả tôi vẫn chua hiểu được nguôn gốc sâu xa của việc dùng Trước thay vì Trúc.
Xin ông giải thích giúp.
Trả lời: Từ lâu, ở trong Nam, chữ írúc 4ƒ là tre đã được
đọc thành trước, đặc biệt là trong những ngữ cảnh bằng
Hán văn (chữ Nho). Cách đây trên 230 năm, chữ trước ld tre da duoc ghi nhan trong Dictionarium Anamitico Latinum (1772 - 1773) cla Pierre Pigneaux de Béhaine (có
thé xem bản dịch của Hồng Nhuệ Nguyễn Khác Xuyên: Tự
vị An Nam Latinh, Nxb. Trẻ, 1999). Trong quyền tự vị này,
Pigneaux de Béhaine đã ghi nhận:
“Trước [trúc]. Cây tre.
Trước lịch. Nhựa tre.
Truớc nhụ. Vỏ tre dùng để làm thuốc”
Đó là nói về trước. Còn trúc thì, trong Nam cũng như ngoài Bắc, lại dùng để chỉ một loại tre nhỏ, gióng thẳng.
Chính vì thế nên trong Dictionarium Anamitico Latinum,
Pigneaux de Béhaine mới phân biệt mà ghi nhận thành 2
mục rõ ràng như sau:
- Trúc, mà ông giảng là “một loại trẻ” (species arundinis).
và
- Trước [trúc] mà ông đã giảng bằng cách miêu tả là
“arundo” (mà nghĩa gốc là “sậy”).
CHUYỆN BÔNG - CHUYỆN TÂY
Chúng tôi viện dẫn có phần dai dong cốt để chứng minh
rang chit tric 44 mà đọc thành frước là một cách đọc truyền
thống đã có từ nhiều trắm năm nay của phương ngữ Nam Bộ. Vì thế nên đối với những người lớn tuổi hiện nay thì đó là một cách đọc hoàn toàn quen thuộc. Chẳng những
thế, mà đối với những người này, nó còn mang cả sắc thái trang nghiêm, thiêng liêng nữa là đằng khác, vì họ ý thức được rằng đây mới chính là cái âm cần đọc, mà ông bà từ nhiều đời trước đã truyền lại cho mình. Có lẽ cũng là xuất phát từ tâm thức này mà vị thân sinh của cô mới chọn âm
trước để đặt tên cho cô, chứ không chọn âm trúc như trong
tiếng Việt toàn dân hiện nay.
Chắc cô cũng sẵn sàng thấy rằng âm trước của chữ tritc
#‡ có hai điểm đặc sắc. Một là nó mang tính địa phương (người miền Bắc không đọc như thế) và hai là nó mang sắc thái cổ kính (ngay người Nam Bộ bây giờ cũng đã đọc
chữ 4ƒ thành frúc theo tiếng Việt toàn dân). Xét về mặt này
thì chẳng phải frước là một âm rất hay, rất ý nhị đó sao?
3> 1239. Kiến thức ngày nay, số 617
Hỏi: Mới đây, Tổng thống Nga Viadimir Putin đã khoe bộ ngục trõn của trỡnh khi ọi cõu ở Siberia. Bỏo chớ phương Tây dé lam rim beng về chuyện này và đoán già đoán non về “ý nghĩa bí mật” của việc “khoe ngực” đó. Ông An Chỉ nghĩ thế nào?
357
358 | ANGI
Trảlửi: Thậtlũng thỡ chỳng tôi chẳng nghĩ gì cả, nói cho đúng ra, đối với chúng tôi, việc Tổng thống Putin “khoe ngực" (Ảnh 1) chẳng phải là chuyện gì ghê góm. Đi nghỉ hè vài ngây hoặc đi thị sát rồi
kết hợp thư giãn bắng việc câu cá nên có thể hoặc cần cởi
trần bên sông bên suối thì đầu
có phải là chuyện lạ. Người ta {Anh I. noua)
chẳng đã “chộp” được nhiều
bức ảnh của một số nguyên thủ quốc gia đang ở trần đó sao? Mới đáy, gần như cùng một thời gian với ông Putin,
Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy chang da cdi tran bat thuyển đó sao? Có điểu là ông Putin thì chẳng có phản
ứng gì khi được (hay là bj?) chụp ảnh còn ông Sarkozy thì đã nổi cáu lên và xua đuổi phóng viên nhiếp ảnh (Ảnh 2)
khi biết mình bị chụp lén trên hồ Winnipesaukee tận bên
Huê Kỳ Sarkozy đi "ví hành”
mà lại (Chính phủ Pháp làm lơ trước chuyến đĩ này; chỉ có báo chí lên tiếng mà thôi}! Vì thế nên ông ta đầu có muốn
“ảnh chèo thuyền” của mình được đưa lên mat bao! Con
Putin thì... chả sợ ai, Ông ta (Ảnh 2 Ngư.)
CHUYỆN ĐÔNG - CHUYỆN TAY
cử điểm nhiên buông câu. Mà đây cũng chẳng phải lần đầu
ông ta ở trần để (hay là để được) chụp hình. Trước đó, ít
nhất cũng đã có một lần hồi 2002, khi ông ta đi nghỉ với phu nhân và hai cô con gái 6 Vladivostok.
Thực ra thì báo chí phương Tây đã chế biến và xào nấu chuyện này thành “vấn để” chẳng qua là vì lý do chính trị.
Nước Nga đang lấy lại vị thế chính trị của mình trên trường quốc tế nên Mỹ và EU tất nhiên không ưa. Chẳng những
họ xới vấn để lên theo kiểu “bình luận chính trị” mà lại còn lợi dụng blog và forum để cho một số cá nhân nói bậy nữa,
chẳng hạn nói về sex, liên quan đến bộ ngực của Putin (mà
nhiều phụ nữ cho là hấp dẫn)!
Tóm hại, đó là một việc hoàn toàn bình thường mà chính trang web của Phủ tổng thống CHLB Nga cũng đã đưa lên một cách bình thường.
3> 1240. Kiến thức ngày nay, số 620
Trả lời ông Nguyễn Hà Viên
Kiến thúc ngày nay, số 614 đã đăng bài “Hai câu ấy có phải là câu đối không?” của ông (hay bà?) Nguyễn Hà Viên (trở xuống, xin cứ gọi là “ông”), trao đối về một câu trả lời của chúng tôi trên Kiến thức ngày nay, số 601, liên quan đến đôi câu đối:
Chén tân khổ nhắp ngon mùi chính khí Ngọn quang mình hun mắt tấm trung can.
359
360 ANCHI
mà Phạm Quỳnh đã ghép từ hai phần câu trong bài “Văn tế Phò mã chưởng hậu quân Võ Tánh và Lễ bộ thượng thư Ngô Tòng Châu” của Đặng Đức Siêu. Xin trân trọng trả lời như sau: