CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH
2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững du lịch
2.4.1 Nhóm các yếu tố bên ngoài
Thứ nhất, sự phát triển mạnh mẽ của ngành du lịch thế giới
Ngành du lịch thế giới đã và đang có những điều kiện thuận lợi để phát triển mạnh mẽ. Thứ nhất, thế giới có sự phát triển nhảy vọt về khoa học và công nghệ, đặc biệt là sự phát triển của công nghệ thông tin và truyền thông. Sự ra đời và phát triển của các thiết bị trợ giúp và bảo mật cá nhân, công nghệ internet thế hệ mới, sự phát triển của thương mại điện tử…đã và đang là động lực thúc đẩy phát triển du lịch thế giới. Thứ hai, quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa diễn ra nhanh chóng ở
các nước đang phát triển. Thứ ba, xu hướng toàn cầu hóa diễn ra nhanh, sâu và rộng đã tạo điền kiện cho đầu tư, giao thương và đi lại thuận lợi. Thứ tư, nền kinh tế thế giới tiếp tục phát triển, đời sống của con người dân không ngừng được nâng cao.
Thứ năm, nhu cầu đi du lịch của con người là tất yếu khách quan và tăng trưởng mạnh.
Kết quả biểu đồ 1.1 chỉ ra rằng, nhu cầu du lịch quốc tế chủ động đã tăng lên từ 940 triệu lượt khách năm 2010 đến 1,2 tỷ lượt khách năm 2017. Con số này được dự báo tăng lên gần 1,8 tỷ lượt khách vào năm 2030. Vì vậy, trong suốt vài thập kỷ qua, ngành du lịch thế giới phát triển mạnh mẽ, đa dạng, liên tục và trở thành một trong những ngành kinh tế tăng trưởng nhanh nhất và lớn hàng đầu thế giới (UNWTO, 2017a).
Biểu đồ 2.1: Xu hướng đi du lịch trên thế giới – Quá khứ và dự báo Nguồn: UNWTO (2017a) Thứ hai, nhu cầu du lịch có xu hướng tăng lên
Báo cáo của UNWTO (2017a) cho thấy nhu cầu du lịch toàn cầu luôn có xu hướng tăng lên, ngoại trừ năm 2009 bị ảnh hưởng lớn nhất của khủng hoảng kinh tế thế giới. Mặc dù vẫn có vài bất ổn và xung đột ở một số nơi trên thế giới, nhu cầu du lịch quốc tế trong năm 2016 có xu hướng tăng trưởng tích cực hơn so với những năm trước. Theo UNWTO (2017a) cho biết rằng đã có một số chuyển hướng du lịch trên thế giới trong một vài năm qua. Tuy vậy, tổng nhu cầu du lịch thế giới vẫn có xu hướng tăng lên bởi vì nhu cầu đi lại của công dân thế giới đang tăng mạnh, xu hướng có nhiều kết nối giữa các điểm đến, vận chuyển hàng không giá rẻ ngày càng phát triển và thủ tục xuất nhập cảnh giữa các quốc gia ngày càng đơn giản hơn (UNWTO, 2017a).
Thứ ba, xu hướng dịch chuyển luồng khách từ châu Âu, châu Mỹ sang khu vực châu Á-Thái Bình Dương
Thống kê của Tổ chức du lịch thế giới cho thấy Châu Á và Thái Bình Dương đã đón 308,4 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2016 và dẫn đầu tăng trưởng với mức tăng gần 9% so với 2015 (trong đó khu vực Đông Nam Á đón 113 triệu lượt khách với mức tăng tương tự), tiếp theo là châu Phi với 57,8 triệu lượt khách quốc tế nhưng tốc độ tăng trưởng ở vị trí thứ 2 với 8% và châu Mỹ với 199,3 triệu lượt khách và tăng trưởng ở mức 3% (UNWTO, 2017a). Khu vực có lượt khách du lịch nhiều nhất trên thế giới là Châu Âu (616,2 triệu người) chỉ tăng trưởng ở mức 2%
so với năm trước. Nếu xét trong giai đoạn 2005–2016, khu vực Châu Á–Thái Bình Dương có tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 6,5%/năm, cao hơn nhiều so với các khu vực còn lại. Các số liệu báo cáo chỉ ra rằng Châu Âu và Châu Mỹ là những khu vực tiếp nhận lượng khách lớn nhất toàn cầu, song thị phần đang có xu hướng giảm dần. Năm 2000, Châu Âu là khu vực đứng đầu thế giới với 56,8% thị phần khách du lịch quốc tế, thứ hai là Châu Mỹ với 18,7%, đứng thứ ba là Châu Á - Thái Bình Dương 16,7%. Tuy nhiên, thị phần của hai châu lục này có xu hướng giảm dần.
Năm 2016, thị phần khách du lịch quốc tế của Châu Âu giảm xuống 49,9%, Châu Mỹ 16,1% và Châu Á–Thái Bình Dương đã tăng lên 25%.
Nền kinh tế thế giới sau khi trải qua thời kỳ phát triển nóng những năm 1980.
Năm 2008, khủng hoảng tài chính toàn cầu diễn ra đã kết thúc chuỗi thời gian tăng trưởng, đồng thời tác động sâu rộng cho những năm sau đó. Mặc dù vậy, những nền kinh tế phát triển cho đến đang phát triển dường như đã có dấu hiệu phục hồi từ cuộc khủng hoảng xảy ra cách đây 09 năm, tuy chưa có ổn định. Đến những năm gần đây, dưới sự thúc đẩy của các chính sách kích thích kinh tế trên quy mô lớn và các biện pháp cứu trợ thị trường tài chính, nền kinh tế toàn cầu đã từng bước phục hồi. Năm 2012, GDP tăng trưởng 3,15%, nhưng năm 2013 lại đột ngột giảm xuống còn 2,9%
trái với sự kỳ vọng của thị trường (IMF, 2017). Năm 2016, tốc độ tăng trưởng kinh tế thế giới ước tính đạt 3,2% và dự báo khoảng 3,5% trong năm 2017 và 3,6% năm 2018 (IMF, 2017). Đặc biệt, ấn tượng nhất trong thời gian qua là những đóng góp của ngành du lịch, Năm 2018, ngành du lịch thế giới đã tạo ra 1,7 nghìn tỷ đô la Mỹ
tổng giá trị xuất khẩu du lịch, tương ứng với 4,5 tỷ đô la Mỹ bình quân một ngày.
Vì vậy, xuất khẩu trong ngành du lịch toàn cầu chiếm khoảng 7% xuất khẩu thế giới vào năm 2018 (chiếm khoảng 29% xuất khẩu dịch vụ thế giới). Điều này cho thấy, ngành du lịch đã tăng nhanh hơn thương mại của thế giới trong suốt 05 năm qua.