CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG DU LỊCH
2.6 Kinh nghiệm phát triển bền vững du lịch trên thế giới và Việt Nam
2.6.2 Kinh nghiệm phát triển bền vững du lịch của một số địa phương trong nước
(1) Kinh nghiệm phát triển du lịch ở Đà Nẵng
Thời gian qua, phát triển du lịch của Đà Nẵng đã được kết quả khả quan.
Đến tháng 10/2018, có hơn 6,8 triệu lượt khách (tăng 21,5% so với cùng kỳ năm 2017), trong đó khách quốc tế đạt: 2,5 triệu lượt (tăng 31% so với cùng kỳ năm 2017), khách nội địa đạt: 4,3 triệu lượt (tăng 16,7% so với cùng kỳ năm 2017).
Tổng thu hoạt động du lịch ước đạt 23,661 tỷ đồng (tăng 43,1% so với cùng kỳ). Du lịch Đà Nẵng đã đạt được kết quả này là do:
Số lượng và chất lượng cơ sở vật chất phục vụ du lịch đã được đầu tư và nâng cấp như xây dựng các tuyến đường du lịch ven biển Nguyễn Tất Thành, đường Hoàng Sa-Võ Nguyên Giáp-Trường Sa; nâng cấp Khu danh thắng Ngũ Hành Sơn, hệ thống các bãi tắm công cộng,…. Công tác quy hoạch, đầu tư và thu hút nguồn vốn đầu tư cho du lịch được quan tâm, tạo thuận lợi cho phát triển du lịch.
Sản phẩm du lịch ngày càng phong phú đa dạng, chất lượng dịch vụ được nâng cao, nhiều sản phẩm mới cơ bản đã đáp ứng được nhu cầu và thị hiếu của du khách như: quần thể du lịch sinh thái Bà Nà-Suối Mơ, Công viên suối khoáng nóng Núi Thần Tài, bán đảo Sơn Trà...Các tour tham quan di tích lịch sử, chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống tại nhà hát tuồng Nguyễn Hiển Dĩnh, múa Chăm tại bảo tàng Điêu khắc Chăm, định kỳ được tổ chức để phục vụ khách du lịch.
Tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp kinh doanh và cộng đồng địa phương phát triển du lịch, rút ngắn thời gian thủ tục hành chính.
Trật tự an ninh được đảm bảo, chất lượng dịch vụ ngày càng được cải thiện, môi trường sạch đẹp, tạo ấn tượng tốt trong mắt du khách.
Công tác xúc tiến quảng bá cho hoạt động du lịch được thực hiện thông qua việc tham gia các hội chợ, triển lãm du lịch, tổ chức các sự kiện lớn như: Thi trình diễn pháo hoa quốc tế, dù lượn quốc tế.
Phát triển du lịch Đà Nẵng tuy đạt được những kết quả tích cực, song vẫn còn một số hạn chế như:
Các sản phẩm du lịch chủ yếu phục vụ khách du lịch nội địa, chưa có nhiều sản phẩm đặc trưng hướng tới thị trường khách quốc tế. Sản phẩm lưu niệm chưa mang tính đột phá, biểu trưng cao cho du lịch thành phố để tạo nét riêng, lôi cuốn du khách, đặc biệt là với du khách trong nước. Đà Nẵng chủ yếu phát triển du lịch biển và các dịch vụ kèm theo của du lịch biển như thưởng thức món ăn đặc sản biển, lướt sóng, ngắm san hô và gần đây đã hình thành thêm tour du lịch quanh bán đảo Sơn Trà bằng đường bộ, đường không và đường biển, câu cá…Hạn chế của Đà Nẵng là sản phẩm truyền thống chưa phát triển, chủ yếu khai thác làng đá mỹ nghệ, phố mua sắm đêm có triển khai nhưng chưa hiệu quả, hạn chế về tổ chức biểu diễn
nghệ thuật truyền thống. Những hạn chế nêu trên là một trong những nguyên nhân ngành du lịch chưa có doanh thu cao do khách du lịch chưa có cơ hội mua sắm những mặt hàng truyền thống của Đà Nẵng.
Các dịch vụ giải trí, thể thao biển tuy có nhưng khó thu hút khách du lịch do giá thành cao, công tác quảng bá chưa thu hút du khách, nhân viên hướng dẫn còn thiếu kinh nghiệm và kỹ năng.
Chất lượng phục vụ và dịch vụ du lịch tại một số nhà hàng, khu, điểm du lịch chưa đáp ứng được nhu cầu của du khách, đặc biệt khách quốc tế. Mặc dù đã có sự kiểm soát khá chặt chẽ của các cơ quan chức năng nhưng tình trạng nâng giá vào mùa cao điểm, lễ tết vẫn diễn ra đã tạo hình ảnh chưa đẹp cũng như sự hài lòng, tin tưởng vào chất lượng dịch vụ trong lòng du khách.
Doanh nghiệp lữ hành bị hạn chế năng lực do quy mô nhỏ và vừa, khả năng cạnh tranh thấp, tính chủ động kết nối giữa các doanh nghiệp còn hạn chế. Nguồn nhân lực du lịch mặc dù đã được cải thiện thông qua việc triển khai các lớp tập huấn về nghiệp vụ, tổ chức các khóa bồi dưỡng song vẫn chưa đáp ứng nhu cầu và chưa chuyên nghiệp trong tình hình hiện nay.
(2) Kinh nghiệm phát trển du lịch ở Vũng Tàu
Vũng Tàu với nhiều tiềm năng và lợi thế như: khí hậu bốn mùa dễ chịu, bờ biển dài có nhiều bãi tắm đẹp, hệ thống danh lam thắng cảnh di tích lịch sử kiến trúc tôn giáo của Vũng Tàu cũng rất đa dạng như đình Thắng Tam, Thích Ca Phật Đài, tượng chúa Giêsu, Bạch Dinh, trận địa pháo cổ…
Với thế mạnh của mình, Vũng Tàu được hoạch định thành một trung tâm kinh tế, văn hóa, dịch vụ công cộng; trung tâm du lịch, dịch vụ hàng hải, khai thác dịch vụ dầu khí của cả nước. Vũng Tàu đang tập trung đầu tư và đẩy mạnh vào phát triển 5 cụm điểm du lịch chủ chốt với các chức năng rõ ràng như:
Trung tâm thành phố Vũng Tàu sẽ trở thành thành phố du lịch biển với những loại hình du lịch nghỉ dưỡng, giải trí về đêm, thể thao biển và du lịch hội nghị-thương mại.
Khu Long Hải-Phước Hải phát triển trở thành cụm văn hóa, thể thao kết hợp với tham quan di tích, danh lam thắng cảnh.
Cụm du lịch núi Dinh được phát triển thành mô hình nghỉ dưỡng và lâm viên văn hóa. Bên cạnh đó nơi đây còn được quy hoạch để trở thành trung tâm thương mại thành phố Bà Rịa và khu du lịch mua sắm, nghỉ dưỡng.
Cụm Bình Châu-Hồ Linh trở thành khu du lịch nghỉ dưỡng, điều dưỡng và sẽ được phát triển thêm khu thể thao cao cấp bao gồm sân golf, du lịch sinh thái.
Cuối cùng cụm du lịch Côn đảo chính là điểm nhấn nổi bật nhất của Vũng Tàu để trở thành khi du lịch sinh thái, du lịch biển cao cấp.
Giai đoạn 2017 - 2020, Bà Rịa-Vũng Tàu đón gần 40 triệu lượt khách, tăng 3,96%/năm, trong đó khách lưu trú đạt 9,491 triệu lượt, tăng 2,81%/năm, doanh thu du lịch đạt 42.735 tỷ đồng, trong đó doanh thu lưu trú đạt 14.033 tỷ đồng, tăng bình quân 2,8%/năm.
Tuy nhiên hiện nay, ngành du lịch Vũng Tàu đang tồn tại các hạn chế như:
Sản phẩm du lịch thiếu đặc sắc và phát triển tự phát làm cho cho khả năng cạnh tranh du lịch của tỉnh với các địa phương khác kém hiệu quả; Mất cân bằng nghiêm trọng giữa tỷ lệ du khách ngày thường và ngày cuối tuần, lễ, tết; Chưa có nhiều dự án đẳng cấp quốc tế, môi trường văn hóa du lịch chưa tốt, thừa nghỉ dưỡng, thiếu vui chơi, giải trí, giá cả chưa minh bạch, gian lận thương mại, xúc tiến quảng bá hình ảnh còn rất nhiều hạn chế; Vấn đề vệ sinh môi trường tại các điểm du lịch chưa được quan tâm, quá trình khai thác cảng biển, dịch vụ du lịch đã có dấu hiệu ô nhiễm về chất lượng nước biển.
(3) Kinh nghiệm phát triển du lịch của Quảng Ninh
Quảng Ninh xác định du lịch là ngành kinh tế mũi nhọn, do đó đã huy động mọi nguồn lực tập trung đầu tư, cải thiện cơ sở hạ tầng để phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và du lịch. Để làm được điều này, ngành du lịch Quảng Ninh đã thực hiện đồng bộ một số giải pháp như:
Mở rộng không gian du lịch ra lân cận, phát triển thêm các tour và tuyến du lịch để giảm sự quá tải cho các trung tâm du lịch. Hiện nay trên địa bàn tỉnh đã hình thành 4 không gian du lịch với các sản phẩm đặc trưng gồm: Khu vực thành phố Hạ Long gắn với du lịch vịnh Hạ Long, khu vực thành phố Móng Cái-Trà Cổ gắn với du lịch biên giới, khu vực huyện Vân Đồn-Cô Tô gắn với du lịch biển đảo, nghỉ
dưỡng chất lượng cao có casino, khu vực thành phố Uông Bí-thị xã Đông Triều-thị xã Quảng Yên gắn với du lịch văn hóa, tâm linh và du lịch cộng đồng, làng nghề.
Phát triển du lịch cộng đồng địa phương, giúp giải quyết việc làm, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân. Sản phẩm du lịch cộng đồng đã được đưa vào khai thác và đạt hiệu quả cao tại một số làng như: Yên Đức, Cô Tô, Quan Lạn, Minh Châu, Ngọc Vừng, Vĩnh Thực. Du lịch cộng đồng góp phần quan trọng trong việc mở rộng không gian du lịch, thu hút sự khám phá, trải nghiệm của khách du lịch, tạo nhiều cơ hội mới thu hút người dân tham gia vào hoạt động du lịch.
Phát triển du lịch biển có trách nhiệm với môi trường trên vịnh Hạ Long.
Xây dựng các tour du lịch có trách nhiệm bằng việc duy trì thu gom rác thải ở các làng chài, các thuyền nan chở khách du lịch được trang bị dụng cụ vợt vớt rác, người dân trực tiếp tuyên truyền cho du khách có ý thức trách nhiệm bảo vệ môi trường làng chài.
Tuy nhiên, việc tăng trưởng du lịch quá nóng trong thời gian vừa qua đã tạo sức ép rất lớn đến môi trường tự nhiên, đặc biệt là những khu du lịch ven biển.
Cùng với sự gia tăng về lượng khách, các chất thải từ hoạt động du lịch ngày một tăng nhanh, nhất là ở các vùng trọng điểm phát triển du lịch, đa dạng sinh học, cảnh quan nhiều khu vực bị xâm hại nghiêm trọng. Sự gia tăng ngày càng nhanh lượng khách du lịch kéo theo việc xuất hiện tràn lan các cơ sở dịch vụ, đã dẫn đến việc sử dụng quá mức tài nguyên, gây tác động xấu đến môi trường xung quanh.