B. MƯU KẾ TAM QUỐC CHÍ (48 MƯU KẾ)
38. VỪA CỨNG VỪA MỀM - ĐẶNG CHI THUYẾT TÔN QUYỀN
Khổng Minh cho mời Đặng Chi, tự Bá Miêu, đến, hỏi rằng :
- Nay, Thục, Ngô, Nguỵ chia ba như thế chân vạc, ta muốn đánh hai nước kia để thống nhất thiên hạ, thì nên đánh nước nào trước ?
Đặng Chi thưa :
- Cứ như ý tôi, Nguỵ tuy là giặc nhà Hán nhưng thế to lắm, khó lay chuyển nên từ từ tính liệu mới xong.
Nay, chúa thượng vừa lên ngôi, dân chưa được yên, hãy nên hoà với Đông Ngô, kết làm môi răng, giải cái oan cũ của tiên đế xưa. Đó là kế lâu dài, không biết ý Thừa tướng ra sao ?
Khổng Minh tâu với nhà vua, cử Đặng Chi đi sứ Đông Ngô.
Đông Ngô được tin Tây Thục sai sứ đến. Trương Chiêu nói :
- Đây là mẹo của Gia Cát Lượng lui quân, sai Đặng Chi sang thuyết khách chứ gì !
Quyền hỏi :
- Nên cư xử ra sao ?
Chiêu nói :
- Ta nên đặt một cái vạc to chứa vài trăm cân dầu trước điện, đun sôi sùng sục ; lại kén hơn ngàn võ sĩ lực lưỡng, to lớn, cầm đồ khí giới từ cửa cung đến trước điện.
Rồi triệu Đặng Chi vào ra mắt, ta nên mắng phủ đầu, đừng để cho hắn mở mồm nói trước ; bắt chước Lịch Tự Cơ đến dụ nước Tề, mà mổ bụng ra, xem hắn ứng đối thế nào ?
Quyền sai người làm y lời Trương Chiêu, rồi cho triệu Đặng Chi vào.
Chi áo mũ chỉnh tề, đi vào cửa cung, thấy hai bên võ sĩ oai phong lẫm liệt, kẻ thì đao to, búa lớn, người thì gươm ngắn giáo dài, đứng sắp hàng đến tận cửa điện.
Chi hiểu ý, ngang nhiên đi vào. Đến trước điện, lại thấy cái vạc dầu đang sôi. Các võ sĩ đưa mắt nhìn Đặng Chi. Đặng Chi cười tủm tỉm.
Cận thần đưa Chi đến trước rèm Tôn Quyền, Chi chỉ vái dài, không lạy. Quyền sai cuốn rèm lên, mắng :
- Sao ngươi không lạy ?
Chi đáp :
- Thiên sứ nước lớn không lạy chúa nước nhỏ !
Quyền nổi giận mắng :
- Ngươi không biết liệu sức, muốn bắt chước Lịch Sinh đến dụ nước Tề phải không ? Biết điều thì nhảy vào vạc dầu cho sớm !
Đặng Chi cười ầm lên, nói :
- Ai cũng nói Đông Ngô mạnh, không ngờ lại sợ một tên học trò ?
- Ta sợ gì một đứa thất phu ?
Chi nói :
- Nếu sợ, thì Đặng Bá Miêu này can cớ gì lại lặn lội đến đây mà dạy bảo cho các ngươi ?
Quyền hỏi :
- Gia Cát Lượng sai ngươi làm thuyết khách, đến dỗ ta bỏ Nguỵ mà quay về với Thục chứ gì ?
Chi nói :
- Ta tuy là một người học trò nước Thục, chỉ vì lợi hại của nước Ngô mà tới đây, thế mà nước Ngô lại dàn quân đun vạc, để dọa một sứ giả, sao mà lòng dạ hẹp hòi đến thế ?
Quyền nghe nói, có vẻ hổ thẹn, quát mắng võ sĩ lui ra, mời Chi lên điện ngồi tử tế, hỏi rằng :
- Việc Ngô – Thục lợi hại ra làm sao, xin tiên sinh chỉ dạy cho biết.
Đặng Chi hỏi :
- Đại vương muốn hoà với Thục hay hoà với Nguỵ ?
Quyền nói :
- Ta muốn hoà với Thục nhưng chỉ ngại Thục chủ còn ít tuổi, kiến thức nông nổi, không giữ được thủy chung mà thôi !
Chi nói :
- Đại vương là một đấng anh hào trên đời, Gia Cát Lượng cũng là bậc tuấn kiệt ; Thục có núi non hiểm trở, Ngô có ba sông vững bền. Nếu hai nước liên hoà với nhau, kết làm môi răng, tiến lên thì có thể nuốt được thiên hạ, lui về có thể giữ được thế chân vạc.
Nay, nếu đại vương xưng thần với Nguỵ, Nguỵ tất bắt đại vương vào chầu, bắt gửi thái tử làm con tin ; nếu đại vương không nghe tất Nguỵ cất quân sang đánh ; Thục bấy giờ cũng thuận dòng tiến sang. Như thế, đất Giang Nam không còn là của đại vương nữa.
Nếu đại vương cho lời nói của tôi là không phải, tôi xin chết ngay trước mặt đại vương, cho tuyệt nòi, tuyệt giống thuyết khách đi !
Nói xong, cởi áo, xăm xăm định nhảy vào vạc dầu. Quyền vội cho người ngăn lại, mời vào đại điện, trọng đãi hàng thượng khách.
Quyền nói :
- Lời tiên sinh hợp với ý ta lắm, ta muốn hoà với Thục chủ, tiên sinh nói giúp cho ta được không ?
Đặng Chi nói :
- Mới rồi đại vương muốn giết tôi, bây giờ đại vương muốn sai tôi, đại vương còn phân vân chưa quyết như thế, thì làm sao cho người ta tin được ?
Quyền nói :
- Ý ta đã quyết, tiên sinh chớ nghi ngại !
Quyền lưu Đặng Chi lại, rồi sai Trương Ôn đi sứ sang Thục.
LẠM BÀN
1. Tôn Quyền dùng vạc dầu, kén võ sĩ nhằm dùng cương uy hiếp Đặng Chi, Chi vừa dùng cương (nói khích, trịch thượng) vừa dùng nhu để khắc chế Tôn Quyền, buộc Quyền phải đuổi võ sĩ, tiếp đãi Đặng Chi tử tế.
2. Mọi quốc gia, vua chúa đều vì lợi ích của quốc gia mình, địa vị của mình, Đặng Chi nêu lợi ích của việc hoà hiếu giữa các nước, khiến Tôn Quyền nghe theo.
3. Phương pháp du thuyết của Đặng Chi uyển chuyển, gồm cả cương cả nhu, nhưng nhu là chính để khắc cương.
4. Lưu Bị đánh Đông Ngô trả thù cho Quan Vân Trường, Trương Phi phá vỡ thế chân vạc. Khổng Minh lập lại thế chân vạc.