B. MƯU KẾ TAM QUỐC CHÍ (48 MƯU KẾ)
40. CHIÊU HÀNG - KHỔNG MINH THU PHỤC KHƯƠNG DUY
Khổng Minh dùng diệu kế, sai Triệu Vân đánh thành quận Thiên Thuỷ. Triệu Vân thua vừa tháo chạy, vừa lẩm bẩm : Ai ngờ xó này mà có người giỏi đến thế ; về báo với Khổng Minh. Khổng Minh hỏi :
- Người nào mà biết được huyền cơ của ta thế ?
Có người xứ Nam An bẩm rằng :
- Người ấy tên là Khương Duy, tự Bá Ước, quê ở Thiên Thuỷ, huyện Kí, thờ mẹ rất hiếu, văn võ song toàn, trí dũng đủ cả, thực là một bậc anh hùng đời nay !
Triệu Vân cũng khoe tài múa thương của Khương Duy thật khác người.
Khổng Minh nói :
- Ta muốn lấy Thiên Thủy, không ngờ gặp phải người này !
Liền cất cả đại quân đi.
Rồi sắp đặt : Sai Nguỵ Diên giả danh sang lấy Kí huyện (nơi ở của mẹ Khương Duy), hễ Khương Duy đến đó, thì cứ việc cho vào thành. Lại sai Triệu Vân đem một toán quân đi đánh Thượng Nhai (nơi chứa lương).
Còn Khổng Minh hạ trại cách thành 30 dặm.
Có người báo tin vào Thiên Thuỷ, nói quân Thục chia làm ba đường, một toán giữ quận này, một toán lấy Thượng Nhai, một toán đến lấy Kí huyện.
Khương Duy nghe xong liền kêu xin với Mã Tuân rằng :
- Mẹ tôi ở Kí thành, lỡ xảy việc gì chăng. Tôi xin lĩnh quân ra cứu Kí thành và nhân thể trông nom mẹ tôi.
Mã Tuân nghe lời cấp cho Khương Duy ba ngàn quân ra giữ Kí thành. Lại sai Lương Kiền dẫn ba nghìn
quân ra Thượng Nhai.
Khương Duy dẫn quân đến Kí thành, gặp Nguỵ Diên chặn đường. Hai tướng đánh nhau được vài hiệp. Diên giả thua chạy.
Duy vào thành đóng chặt cửa, dàn quân ra canh giữ, rồi về nhà thăm mẹ, không ra đánh nữa.
Triệu Vân cũng thả cho Lương Kiền vào thành Thượng Nhai, không đánh đấm gì cả.
Khổng Minh lại bắt Hạ Hầu Mậu (con rể Tào Tháo, bị Khổng Minh bắt) đến hỏi :
- Khương Duy giữ Kí thành, sai người mang thư đến đây nói, nếu phò mã còn sống, thì hắn xin lại hàng.
Nay ta tha chết cho, liệu ngươi có chịu chiêu dụ Khương Duy không ?
Mậu tình nguyện xin đi. Khổng Minh bèn cấp cho áo xống, ngựa đóng sẵn yên, không sai người đi kèm, mặc cho hắn đi một mình.
Mậu thoát khỏi trại, muốn tìm đường trốn, nhưng không biết lối nào. Đang đi thì gặp vài người rảo chạy.
Mậu hỏi thì họ nói :
- Chúng tôi là cư dân ở Kí huyện. Nay bị Khương Duy dâng mất thành trì, theo hàng Khổng Minh. Tướng Thục là Nguỵ Diên đốt nhà cướp của, bởi thế phải bỏ chạy sang Thượng Nhai đây !
Mậu lại hỏi rằng :
- Nay giữ quận Thiên Thuỷ là ai thế ?
Chúng bẩm :
- Trong thành Thiên Thủy có Mã thái thú coi giữ.
Mậu liền tế ngựa về phía Thiên Thuỷ. Lại gặp cư dân bồng bế nhau chạy tới và nói y những người trước.
Mậu đến dưới thành Thiên Thuỷ gọi cửa. Người trên thành biết là Hạ Hầu Mậu, vội vàng mở cửa ra tiếp vào.
Mã Tuân giật mình, cúi lạy, hỏi chuyện. Mậu kể lại việc Khương Duy và lời nói của các cư dân cho Tuân nghe.
Tuân than rằng :
- Không ngờ Khương Duy lại theo về Thục mất rồi !
Lương Tự nói :
- Đó là hắn muốn cứu Đô đốc, cho nên nói tảng ra thế chăng ?
Mậu nói :
- Duy hàng giặc rõ rồi, còn tảng cái gì nữa ?
Còn đang hồ đồ chưa rõ, thì đã sang canh ba, quân Thục lại đến đánh thành. Trong bóng lửa sáng thấy Khương Duy ở dưới thành, cầm thương kìm ngựa lại, gọi to lên rằng :
- Mời Đô đốc ra nói chuyện.
Hạ Hầu Mậu cùng với Mã Tuân lên cả mặt thành, thấy Khương Duy đang múa may, nhảy nhót, rồi thét lên :
- Tôi vì Đô đốc mà phải hàng, sao Đô đốc lại nuốt lời thế ?
Mậu nói :
- Ngươi chịu ơn dày nước Nguỵ cớ sao lại hàng Thục ? Trước kia ta có nói gì đầu ?
Duy nói :
- Ngươi viết thư cho ta, xui ta hàng Thục, nay sao lại lật lọng thế ? Ngươi muốn thoát một mình, mà để cho ta mang tiếng hay sao ? Nay ta đã hàng Thục, làm thượng tướng, lẽ nào còn về với Nguỵ nữa ?
Nói đoạn, thúc quân vào đánh thành, đến gần sáng mới lui.
Nguyên, Khổng Minh kén một người mặt mũi giống Khương Duy, làm giả ra thế. Vì đêm tối mập mờ Mậu và Tuân không phân biệt được thật giả.
Hôm sau, Khổng Minh dẫn quân đến Kí Châu thành.
Trong thành lương ít, quân ăn không đủ. Khương Duy ở trên thành thấy quân Thục tải lương xe lớn xe nhỏ đến trại Nguỵ Diên. Duy liền dẫn ba ngàn quân ra đánh cướp.
Quân thục bỏ cả lương thực mà chạy. Khương Duy cướp được hết xe lương, toan đem vào thành.
Bỗng đâu có một toán quân chặn đường, tướng đi đầu là Trương Dực. Hai bên đánh nhau vài hiệp, Vương Bình lại dẫn quân đánh ập vào.
Duy địch không nổi, tháo đường chạy về thành ; đến nơi đã thấy trên thành cắm toàn cờ hiệu Thục cả, té ra thành đã bị Nguỵ Diên cướp rồi.
Duy mở một đường chạy ra quân Thiên Thuỷ, thủ hạ chỉ còn hơn chục người ; lại gặp Trương Bào đánh cho một trận nữa chỉ còn trơ một mình một ngựa, chạy đến dưới thành gọi cửa.
Quân trên thành thấy Khương Duy đến, vội báo với Mã Tuân. Tuân nói :
- Đây là Khương Duy tới lừa ta mở cửa thành đó !
Liền sai quân sĩ trên thành bắn xuống như mưa. Khương Duy ngoảnh lại thì quân Thục đã đuổi đến sau lưng rồi, mới tìm đường chạy sang Thượng Nhai.
Lương Kiền ở trên thành trông thấy Khương Duy đến, mắng nhiếc om sòm :
- Quân phản nước kia, sao lại dám vác mặt đến đây lừa ta nữa ? Ta biết mày đã hàng Thục rồi !
Nói đoạn, sai quân bắn tên xuống tíu tít.
Khương Duy không biết nói ra sao, ngẩng mặt lên trời than thở, hai hàng nước mắt chứa chan, quay ngựa chạy về phía Trường An.
Đi chưa được vài dặm, đến một nơi rừng rú um tùm, bỗng tiếng hò reo lại nổi lên, vài ngàn quân đổ ra, đi đầu là một tướng Thục chặn đường.
Duy bấy giờ, người ngựa đều mỏi mệt, không thể cầm cự được, phải quay ngựa chạy.
Bỗng một chiếc xe nhỏ từ trong sườn núi đi ra, người ngồi trên xe đội khăn lượt, mặc áo cánh hạc, tay phe phẩy quạt lông, đó là Khổng Minh. Khổng Minh gọi Khương Duy :
- Bá Ước chưa chịu hàng, còn đợi đến bao giờ nữa ?
Duy nghĩ ngợi hồi lâu, trước có Khổng Minh, sau có Quan Hưng, biết chạy đâu cho thoát, bèn xuống ngựa xin hàng.
Khổng Minh vội vàng xuống xe đón Khương Duy, rồi cầm tay mà bảo rằng :
- Ta từ khi từ giã lều tranh đến giờ, muốn tìm một người hiền giả để truyền cái nghề của ta, nhưng vẫn ân hận chưa gặp được ai. Nay gặp Bá Ước, ta thực thoả lòng lắm !
Khương Duy mừng rỡ, lạy tạ.
LẠM BÀN
1. Tôn Tử binh pháp, thiên Tác chiến cho rằng : Thượng sách là dùng mưu lược, kế đến dùng ngoại giao, thứ nữa là phạt binh (dùng binh lực), hạ sách là công thành.
Thuyết hàng, chiêu hàng, dùng hàng tướng là thượng sách, là sách lược, là mưu kế, được thực hiện qua nhiều thời kì và khá phổ biến của ba lực lượng Nguỵ, Thục, Ngô, ba lực lượng này không chỉ tranh đất, tranh thành mà còn tranh người.
Tào Tháo nhiều lần muốn thu phục Quan Vân Trường nhưng không được, Tháo dùng hàng tướng Trương Liêu, dùng kế hàng thần của Hứa Du để đánh Viên Thiệu.
Chu Du, Lỗ Túc đều là thuộc hạ của Viên Thuật, hai người biết là Viên Thuật không thể thành công trong việc xưng hùng, đành liền bỏ Viên Thuật, vượt sông về với Tôn Sách.
Tôn Sách phong Chu Du là Kiến uy trung lang tướng, phong Lỗ Túc là Khúc A ; sau này, Chu Du, Lỗ Túc là những đại thần hàng đầu của Tôn Quyền.
Lưu Bị, Khổng Minh thu phục Hoàng Trung, Khương Duy.
2. Khổng Minh thực hiện một chuỗi mưu kế để bắt Khương Duy : Điệu hổ li sơn (dụ cọp ra khỏi núi), Vô trung sinh hữu (biến không thành có), Man thiên quá hải (dối trời qua biển) và Phủ để trừu tân (rút củi đáy nồi).