Bài 16: NHIỄM TRÙNG TIẾT NIỆU
IX. ĐIỀU TRỊ NHIỄM TRÙNG NIỆU
1. Mục đích điều trị:
Điều trị nhiễm trùng niệu phải giải quyết ba mục đích:
1.1. Làm biến mất các triệu chứng lâm sàng. Phần lớn các triệu chứng thận, niệu quản bàng quang liên quan với nhiễm trùng và biến mất với chúng khi điều trị tích cực. Ngược lại, cần nhớ rằng, điều trị chống nhiễm trùng hoàn toàn vô ích trong trường hợp đau bàng quang (Cystalgie) không có nhiễm trùng. Lao hệ niệu và những bệnh bàng quang cần
Giáo trình: Bệnh Nội Khoa Trang 142 phải phân biệt vì nó có thể do nguyên nhân nội tiết, biến dưỡng hay tâm thần.
1.2. Ngăn cản sự bành trướng của vi khuẩn đến chủ mô thận hoặc phải chữa khỏi nó nếu có tổn thương chủ mô. Để điều trị tận gốc những ổ nhiễm trùng trong chủ mô thận buộc phải lựa chọn những kháng sinh thâm nhập tốt vào chủ mô thậnvà bài tiết tốt qua đường thận. Do có tổn thương thận, cần phải kéo dài thời gian điều trị cho tới khi đã biến mất các triệu chứng lâm sàng cũng như không còn vi khuẩn khi cấy nước tiểu. Nếu có suy thận, dùng kháng sinh phải theo những qui tắc đặc biệt.
1.3. Không còn vi khuẩn trong nước tiểu: đây là tiêu chuẩn có giá trị về hiệu quả điều trị.
Cần biết rằng nồng độ cao của kháng sinh trong nước tiểu có thể ức chế một cách nhanh chóng sự phát triển của vi khuẩn và có tác dụng diệt khuẩn tại đây, trong khi nó chỉ tác dụng trụ khuẩn (bacteriostatique) hay không có tác dụng gì cả đối với những ổ nhiễm trùng chủ mô.
2.Các nguyên tắc điều trị:
Luôn luôn dùng kháng sinh với liều lượng thông thường, kháng sinh phải có nồng độ đủ
Giáo trình: Bệnh Nội Khoa Trang 143 trong nước tiểu và phải khuếch tán vào chủ mô tốt khi được dùng để điều trị các nhiễm trùng niệu phức tạp như viêm bể thận - thận cấp, nhiễm trùng huyết do G(-). Các thuốc kháng khuẩn đường tiểu (Antiseptiques urinaires) không phải là những kháng sinh. Các chất này giúp làm dịu các triệu chứng cơ năng, ức chế sự phát triển của các vi khuẩn trong nước tiểu, nhưng không chữa khỏi nhiễm trùng niệu vì vậy không thể dùng chúng để điều trị nhiễm trùng niệu nhất là sẽ rất nguy hiểm khi dùng chúng để điều trị nhiễm trùng niệu phức tạp. Các kháng sinh được cho dựa trên kháng sinh đồ. Trường hợp phải sử dụng kháng sinh trước khi có kết quả kháng sinh đồ, sự lựa chọn kháng sinh dựa trên kháng phổ (spectre) và tác dụng đối với chủng gây bệnh.
- Dùng các kháng sinh ít nguy hiểm nhất và rẻ nhất nhưng vẫn có hiệu quả tốt.
- Các nguyên tắc điều trị kháng sinh giống như trong các trường hợp khác. Điều trị các nguyên nhân thuận lợi:
ᵒ Tiểu đường: yếu tố quan trọng làm nặng thêm nhiễm trùng niệu và phải được tìm kiếm một cách hệ thống. Đường trong nước tiểu giúp cho sự phát triển của các vi khuẩn nhưng quan trọng nhất là bệnh thần kinh do tiểu đường có thể gây bàng quang hỗn loạn thần kinh là nguyên nhân phụ trội thêm cho nhiễm trùng niệu.
- Sử dụng Corticoides:
ᵒ Giúp cho nhiễm trùng niệu lan toả. Đôi khi nó được dùng để phát hiện nhiễm trùng niệu.
ᵒ Hạ Kali máu là nguyên nhân gây viêm mô kẽ và cũng là yếu tố thuận lợi, cần phải tìm kiếm nơi những người dùng nhiều thuốc nhuận trường nhất là ở phụ nữ.
ᵒ Cũng cần phát hiện những trường hợp lạm dụng thuốc giảm đau nhất là Phénacétine.
3. Các biện pháp tổng quát phối hợp:
- Uống nước đầy đủ, nhiều. Ngoài vai trò tống xuất vi khuẩn nhờ tiểu nhiều, nó có tác dụng làm giảm độ thẩm thấu tuỷ thận là điều kiện tối ưu cho hoạt động của bạch cầu, của bổ thể tại chỗ và giúp kháng sinh thâm nhập chủ mô tốt nhất, nhưng cần thận trọng trong các bệnh bế tắc đường tiểu một khi bế tắc chưa được loại trừ.
- Acid hoá nước tiểu ức chế sự phát triển của vi khuẩn, nên duy trì pH ở 5-6 rất có ích.
Như vậy những thuốc sát trùng có tác dụng acid hoá nước tiểu như Mandélamine rất có ích lợi trong trường hợp này. Tuy nhiên, acid hoá nước tiểu nguy hiểm khi có tăng A.
Urique máu và nó làm giảm tác dụng của một số kháng sinh như nhóm Aminoglycosides hay Erythromycine (những thuốc này tăng hoạt khi kiểm hoá nước tiểu).
- Luôn phải quân bình hoạt động của hệ tiêu hoá và những qui tắc vệ sinh thân thể đặc biệt là vùng tầng sinh môn.
4. Theo dõi điều trị:
Thông thường, với một điều trị thích hợp và hiệu quả, sự tiệt khuẩn nước tiểu có thể thu lượm được trong vòng 24 giờ.
Giáo trình: Bệnh Nội Khoa Trang 144