Tҩt cҧ các nhà quҧn trӏ dù cho hӑ hoҥt ÿӝng trong bҩt kǤ lƭnh vӵc nào ÿӅu phҧi xét ÿӃn các yӃu tӕ môi trѭӡng xung quanh hӑ. Trong khi hӑ có thӇ thay ÿәi chút ít hoһc không thӇ thay ÿәi các yӃu tӕ này, thì hӑ không có sӵ lӵa chӑn nào khác mà phҧi phҧn ӭng, thích nghi vӟi chúng. Hӑ phҧi xác ÿӏnh, ѭӟc lѭӧng và phҧn ӭng lҥi ÿӕi vӟi các yӃu tӕ bên ngoài tә chӭc có thӇ ҧnh hѭӣng ÿӃn sӵ hoҥt ÿӝng cӫa nó.
ĈӇ có thӇ xem xét yӃu tӕ môi trѭӡng ÿӕi vӟi mӝt tә chӭc, ngѭӡi ta phҧi nҳm vӳng thӵc trҥng cӫa môi trѭӡng vƭ mô ÿӇ tӯ ÿó có thӇ ÿӅ ra nhӳng chiӃn lѭӧc thích hӧp, giúp tұn dөng mӝt cách hiӋu quҧ mӑi nguӗn tài nguyên ÿӇ ÿѭa tә chӭc ÿӃn nhӳng thành công cao nhҩt.
Ngoài ra, cNJng cҫn quan tâm ÿӃn nhӳng tác ÿӝng cӫa yӃu tӕ vi mô nhҵm góp hoàn thiӋn khҧ năng thích nghi vӟi môi trѭӡng kinh doanh, giúp các doanh nghiӋp có nhӳng dӵ kiӃn quan trӑng: làm cѫ sӣ cho viӋc thӵc hiӋn các chӭc năng quҧn trӏ cӫa mình.
1.6.1. Khái niӋm
Môi tr˱ͥng (environment) ch͑ các y͇u t͙ bên ngoài, bên trong có
̫nh h˱ͧng ÿ͇n ho̩t ÿ͡ng cͯa m͡t t͝ chͱc.
Theo quan ÿiӇm vҥn năng (Omnipotent view - Nhà quҧn trӏ là tҩt cҧ) thì các nhà quҧn trӏ chӏu trách nhiӋm trӵc tiӃp vӅ sӵ thành công hay thҩt bҥi cӫa tә chӭc. Ĉó là quan niӋm “Nhà quҧn trӏ giӓi có thӇ biӃn rѫm thành vàng. Nhà quҧn trӏ tӗi thì làm ngѭӧc lҥi”.
Trong kinh doanh theo quan ÿiӇm này cNJng vұy: Nhà quҧn trӏ chӏu trách nhiӋm hoàn toàn.
Ngѭӧc lҥi, theo Robbins và cNJng là quan ÿiӇm biӇu tѭӧng (Symbolic view - Nhà quҧn trӏ chӍ là biӇu tѭӧng) thì nhà quҧn trӏ chӍ có mӝt ҧnh hѭӣng giӟi hҥn ÿӃn kӃt quҧ hoҥt ÿӝng cӫa tә chӭc vì ӣ ÿó có nhiӅu yӃu tӕ bên ngoài ҧnh hѭӣng ÿӃn kӃt quҧ cӫa tә chӭc, cӫa cҩp quҧn trӏ. Robbins ÿã ÿѭa ra hai dүn chӭng sau ÿây:
- Vào thұp niên 1990 Hӝi ÿӗng quҧn trӏ cӫa Công ty Internationnal Harvester ÿã sa thҧi Tәng Giám ÿӕc là Archie Mc Cardell do công ty này ÿã thua lӛ hàng chөc triӋu ÿô la Mӻ trong vòng mӝt tháng. Nhѭng theo ông - thì nguyên nhân chính là do nông dân bӏ thiӋt thòi vì giá nông sҧn giҧm ÿã không ÿӫ sӭc mua máy móc nông nghiӋp và xe vұn tҧi hҥng nһng cӫa công ty International Harvester sҧn xuҩt. Dƭ nhiên là ông Mc Cardell ÿã không tҥo ra tình hình khó khăn cho nông dân, và viӋc sa thҧi ông ta cNJng không có thӇ gia tăng ÿѭӧc nhu cҫu máy móc và xe tҧi phөc vө nông nghiӋp ÿѭӧc. Ông ta ÿã ÿѭӧc ÿһt sai chӛ và không ÿúng lúc (in the wrong place at the wrong time) và ông ta ÿã mҩt viӋc chӍ vì lý do ÿó thôi.
- Còn trѭӡng hӧp cӫa Công ty Rolls Royce lҥi khác, công ty này ÿã làm ăn phát ÿҥt vào thұp niên 1980 bӣi vì trong thӡi kǤ ÿó toàn thӃ giӟi ÿӅu thӏnh vѭӧng và khách hàng tin tѭӣng rҵng nӃu bҥn giàu có, hãy chѭng diӋn ÿi xe Rolls Royce. Loҥi xe này lúc ÿó ÿã có mһt ÿúng chӛ, ÿúng lúc. Nhѭng vào ÿҫu thұp niên 1990, sӵ suy thoái kéo dài, thuӃ xa xӍ gia tăng và quan niӋm xã hӝi thay ÿәi không chҩp nhұn kiӇu tiêu thө ÿó, tҩt cҧ ÿã ÿánh vào doanh sӕ cӫa Rolls Royce. Doanh sӕ giҧm sút không phҧi do lӛi cӫa nhà quҧn trӏ, mà là có rҩt ít ngѭӡi có ÿӫ khҧ năng mua ÿѭӧc loҥi xe hѫi này. Và trong sӕ nhӳng ngѭӡi có ÿӫ khҧ năng mua, thì nó không còn là mӕt thӡi thѭӧng nӳa. Vұy nhà quҧn trӏ chӍ là biӇu tѭӧng thôi. Ĉó là quan ÿiӇm cӫa nhiӅu hӑc giҧ vӅ quҧn trӏ ngày nay.
1.6.2. Phân loҥi
Môi trѭӡng quҧn trӏ là sӵ vұn ÿӝng tәng hӧp, tѭѫng tác lүn nhau giӳa các yӃu tӕ và lӵc lѭӧng bên ngoài hӋ thӕng quҧn trӏ nhѭng lҥi có ҧnh hѭӣng trӵc tiӃp, hoһc gián tiӃp ÿӃn hoҥt ÿӝng quҧn trӏ cӫa mӝt tә chӭc. Phân loҥi theo phҥm vi và cҩp ÿӝ thì các yӃu tӕ ÿѭӧc hình thành theo ba nhóm dѭӟi ÿây:
Hình 1.5. Môi tr˱ͥng qu̫n tr͓
1.6.2.1. Nhóm y͇u t͙ môi tr˱ͥng vƭ mô
Nhóm này có tác ÿӝng trên bình diӋn rӝng và lâu dài. Ĉӕi vӟi mӝt doanh nghiӋp. Chҷng hҥn, chúng tác ÿӝng ÿӃn cҧ ngành sҧn xuҩt kinh doanh, và do ÿó cNJng có tác ÿӝng ÿӃn doanh nghiӋp và chiӃn lѭӧc quҧn trӏ kinh doanh cӫa doanh nghiӋp. Nhóm yӃu tӕ môi trѭӡng vƭ mô này bao gӗm:
- Các yӃu tӕ xã hӝi.
- Các yӃu tӕ văn hóa.
- Các yӃu tӕ vӅ nhân khҭu, dân sӕ.
- Các yӃu tӕ thuӝc vӅ hӋ thӕng chính trӏ.
- Các yӃu tӕ công nghӋ và tiӃn bӝ khoa hӑc kӻ thuұt.
- Các yӃu tӕ quӕc tӃ.
- Các yӃu tӕ thiên nhiên…
1.6.2.2. Nhóm y͇u t͙ vi mô
Nhóm này tác ÿӝng trên bình diӋn hҽp và trӵc tiӃp ÿӃn hoҥt ÿӝng quҧn trӏ cӫa tә chӭc bao gӗm:
- Nhóm cҥnh tranh trӵc diӋn.
- Nhóm các nhà cung ӭng.
- Nhóm các khách hàng.
- Nhóm nhӳng ngѭӡi môi giӟi trung gian - Nhóm các ÿӕi thӫ tiӅm ҭn.
- Nhóm các giӟi chӭc ÿӏa phѭѫng và công chúng....
1.2.6.3. Nhóm y͇u t͙ môi tr˱ͥng n͡i b͡
Ĉó là các yӃu tӕ nҵm trong tә chӭc, chúng có ҧnh hѭӣng trӵc tiӃp, thѭӡng xuyên và rҩt quan trӑng tӟi các hoҥt ÿӝng quҧn trӏ cӫa chính ngay tә chӭc ÿó:
- Các yӃu tӕ thuӝc vӅ tài chính;.
- Các yӃu tӕ thuӝc vӅ nhân sӵ;
- Các yӃu tӕ thuӝc vӅ cѫ sӣ vұt chҩt;
- Các yӃu tӕ thuӝc vӅ văn hóa tә chӭc...
Các nhóm nói trên luôn tác ÿӝng qua lҥi lүn nhau, tҥo ra môi trѭӡng quҧn trӏ cӫa mӝt tә chӭc. Nhà quҧn trӏ phҧi nhұn thӭc ÿҫy ÿӫ, chính xác các yӃu tӕ môi trѭӡng ÿӇ soҥn thҧo chiӃn lѭӧc và sách lѭӧc quҧn trӏ cho ÿúng ÿҳn, giúp tә chӭc tӗn tҥi và phát triӇn.