Trong nhӳng năm gҫn ÿây có nhӳng cӕ gҳng tәng hӧp các lý thuyӃt cә ÿiӇn, lý thuyӃt hành vi và lý thuyӃt ÿӏnh lѭӧng, sӱ dөng nhӳng tѭ tѭӣng tӕt nhҩt cӫa mӛi trѭӡng phái. Nhӳng tѭ tѭӣng này tҥo thành trѭӡng phái tích hӧp hay còn gӑi là trѭӡng phái hӝi nhұp.
2.5.1. Phѭѫng pháp quҧn trӏ quá trình
Thӵc chҩt cách tiӃp cұn này ÿã ÿѭӧc ÿӅ cұp tӯ ÿҫu thӃ kӹ 20 qua tѭ tѭӣng cӫa Henry Fayol, nhѭng thӵc sӵ chӍ phát triӇn mҥnh tӯ năm 1960 do công cӫa Harold Koontz và các ÿӗng sӵ. Tѭ tѭӣng này cho rҵng quҧn trӏ là mӝt quá trình liên tөc cӫa các chӭc năng quҧn trӏ ÿó là hoҥch ÿӏnh, tә chӭc, nhân sӵ, lãnh ÿҥo và kiӇm tra.
Các chӭc năng này ÿѭӧc gӑi là nhӳng chӭc năng chung cӫa quҧn trӏ. Bҩt cӭ trong lãnh vӵc nào tӯ ÿѫn giҧn ÿӃn phӭc tҥp, dù trong lãnh vӵc sҧn xuҩt hay dӏch vө thì bҧn chҩt cӫa quҧn trӏ là không thay ÿәi, ÿó là viӋc thӵc hiӋn ÿҫy ÿӫ các chӭc năng quҧn trӏ, thӵc chҩt ÿã dӵa trên nӅn tҧng tѭ tѭӣng cӫa Henry Fayol vào nhӳng năm 1960. Tӯ khi ÿѭӧc Koontz phát triӇn thì phѭѫng pháp quҧn trӏ quá trình này ÿã trӣ thành mӝt lƭnh vӵc ÿѭӧc chú ý nhҩt, và rҩt nhiӅu các nhà quҧn trӏ tӯ lý thuyӃt ÿӃn thӵc hành ÿӅu ѭa chuӝng.
2.5.2. Phѭѫng pháp tình huӕng ngүu nhiên
Cho rҵng quҧn trӏ hӳu hiӋu là căn cӭ vào tình huӕng cө thӇ ÿӇ vұn dөng phӕi hӧp các lý thuyӃt ÿã có tӯ trѭӟc.
Lý thuyӃt cә ÿiӇn và tâm lý xã hӝi ÿӅu chӫ trѭѫng năng suҩt lao ÿӝng là chìa khóa ÿӇ ÿҥt hiӋu quҧ quҧn trӏ.Nhóm ÿӏnh lѭӧng, trái lҥi cho rҵng viӋc ra quyӃt ÿӏnh ÿúng ÿҳn là chìa khóa này.
Fiedler là tác giҧ ÿҥi diӋn cho phѭѫng pháp tình huӕng quҧn trӏ, còn gӑi là phѭѫng pháp theo ÿiӅu kiӋn ngүu nhiên, cho rҵng cҫn phҧi kӃt hӧp giӳa các lý thuyӃt quҧn trӏ trên ÿây vӟi vұn dөng thӵc tiӉn cө thӇ là các tình huӕng quҧn trӏ, còn gӑi là ÿiӇn cӭu quҧn trӏ (case studies).
Quҧn trӏ hӑc nhѭ thӇ cuӝc ÿӡi không thӇ dӵa vào các nguyên tҳc ÿѫn giҧn. Mӝt ngѭӡi thích xe gҳn máy không nhҩt thiӃt phҧi thích xe SH. Các yӃu tӕ nhѭ tuәi tác, giӟi tính, tình trҥng gia ÿình, mӭc thu nhұp, tâm lý, và tҫm quan trӑng cӫa tính năng kӻ thuұt xe là nhӳng ngүu nhiên làm ҧnh hѭӣng ÿӃn sӣ thích.
Phѭѫng pháp tình huӕng ngүu nhiên muӕn kӃt hӧp vào thӵc tӃ bҵng mӝt cách hӝi nhұp nhӳng nguyên tҳc quҧn trӏ vào trong khuôn khә hoàn cҧnh. Nó ÿѭӧc xây dӵng trên luұn ÿӅ “nӃu có A thì tҩt có B nhѭng phө thuӝc vào ÿiӅu kiӋn C”, nhѭ vұy ÿiӅu kiӋn C là nhӳng biӃn sӕ ngүu nhiên. Nhӳng cӕ gҳng gҫn ÿây cӫa phѭѫng pháp tình huӕng ngүu nhiên này là tìm cách cách ly biӃn sӕ C, thay bҵng nhӳng yӃu tӕ quyӃt ÿӏnh khác cӫa hoàn cҧnh. Phѭѫng pháp tình huӕng ngүu nhiên ÿѭӧc cho là hӧp lý theo trӵc giác, vì các tә chӭc khác biӋt nhau vӅ kích thѭӟc, mөc tiêu, nhiӋm vө, nên khó có thӇ có nhӳng nguyên lý chung áp dөng mӝt cách khái quát.
2.5.3. Trѭӡng phái quҧn trӏ Nhұt Bҧn 2.5.3.1. Lý thuy͇t Z (William Ouchi)
Lý thuyӃt Z ÿѭӧc mӝt giáo sѭ ngѭӡi Mӻ gӕc Nhұt Bҧn tên là William Ouchi xây dӵng trên cѫ sӣ áp dөng cách quҧn lý cӫa Nhұt Bҧn trong các công ty Mӻ. Lý thuyӃt ra ÿӡi năm 1978, chú trӑng ÿӃn quan hӋ xã hӝi và yӃu tӕ con ngѭӡi trong tә chӭc. Lý thuyӃt Z có các ÿһc ÿiӇm sau: công viӋc dài hҥn, quyӃt ÿӏnh thuұn hӧp, trách nhiӋm cá nhân, xét thăng thѭӣng chұm, kiӇm soát kín ÿáo bҵng các biӋn pháp công khai, quan tâm ÿӃn tұp thӇ và cҧ gia ÿình nhân viên...
Ngoài ra, kӻ thuұt quҧn trӏ cӫa Nhұt Bҧn còn chú trӑng tӟi Kaizen (cҧi tiӃn) cӫa Masaaki Imai.
2.5.3.2. Kaizen (Masaaki Imai)
Chú trӑng ÿӃn quá trình cҧi tiӃn liên tөc, tұp trung vào 3 yӃu tӕ nhân sӵ: giӟi quҧn lý, tұp thӇ và cá nhân. Ĉһc ÿiӇm cӫa Kaizen trong quҧn lý bao hàm khái niӋm sҧn xuҩt vӯa ÿúng lúc (JIT: Just-in-time) và công ty luôn ghi nhұn các ý kiӃn ÿóng góp cӫa công nhân, khuyӃn khích công nhân khám phá và báo cáo mӑi vҩn ÿӅ phát sinh trong quá trình làm viӋc ÿӇ giӟi quҧn lý kӏp thӡi giҧi quyӃt.
Cҧ thuyӃt Z và Kaizen chính là chìa khóa cӫa sӵ thành công vӅ quҧn lý cӫa Nhұt Bҧn ngày nay.
TÓM TT CH£©NG
Trong suӕt quá trình phát triӇn cӫa quҧn trӏ hӑc, có nhiӅu trѭӡng phái khác nhau ÿã hình thành và phát triӇn trong tӯng giai ÿoҥn khác nhau. Các lý thuyӃt quҧn trӏ ra ÿӡi ÿӅu hѭӟng tӟi viӋc giҧi quyӃt các vҩn ÿӅ do thӵc tiӉn quҧn trӏ ÿһt ra, lý thuyӃt ra ÿӡi sau không phӫ ÿӏnh hoàn toàn lý thuyӃt ra ÿӡi trѭӟc mà kӃ thӯa và bә sung cho ÿҫy ÿӫ hѫn.
Trong các tác giҧ thuӝc nhóm lý thuyӃt cә ÿiӇn, Weber ÿӅ cao các nguyên tҳc, chính sách, tính hӧp lý cӫa tә chӭc nhҵm hѭӟng ÿӃn viӋc xây dӵng cѫ cҩu tә chӭc hӧp lý, hiӋu quҧ. Trong khi ÿó, Taylor và các cӝng sӵ cӫa ông tұp trung sӵ chú ý vào năng suҩt và hiӋu quҧ cӫa tә chӭc khi ÿӅ cұp ÿӃn khía cҥnh hӧp lý trong hành ÿӝng cӫa con ngѭӡi và cho rҵng mӛi công viӋc ÿӅu có mӝt cách thӭc hӧp lý nhҩt ÿӇ hoàn thành chúng. Henry Fayol lҥi ÿӅ cao tính phә biӃn cӫa các chӭc năng quҧn trӏ chӫ yӃu và phѭѫng pháp áp dөng chúng trong tә chӭc. Ĉӗng thӡi, ông cNJng ÿӅ cao sӵ phân công lao ÿӝng, thiӃt lұp cѫ cҩu tә chӭc, qui chӃ hoҥt ÿӝng rõ ràng.
Trѭӡng phái tâm lý xã hӝi chú trӑng ÿӃn vҩn ÿӅ con ngѭӡi trong tә chӭc trên phѭѫng diӋn con ngѭӡi tâm lý xã hӝi, ÿӅ cao bҧn chҩt tӕt ÿҽp cӫa con ngѭӡi và ÿòi hӓi các nhà quҧn trӏ phҧi có chính sách ÿúng ÿҳn ÿӕi vӟi con ngѭӡi.
Các lý thuyӃt hӋ thӕng, quҧn trӏ theo tình huӕng lҫn lѭӧt ra ÿӡi sau thӃ chiӃn thӭ hai, tiӃp cұn khoa hӑc quҧn trӏ dӵa trên quan niӋm tә chӭc là mӝt thành tӕ trong tәng thӇ xã hӝi và trong tә chӭc có mӕi liên hӋ hӳu cѫ giӳa các hӋ thӕng cҩp dѭӟi và cҩp trên cӫa nó. Bӣi vұy, các nhà quҧn trӏ phҧi truyӅn thông trӵc tiӃp mӟi hiӋu quҧ. Trѭӡng phái quҧn trӏ theo tình huӕng ÿӅ cao tính hӧp lý, linh hoҥt trong viӋc vұn dөng các lý thuyӃt quҧn trӏ.
Các lý thuyӃt quҧn trӏ hiӋn ÿҥi là sӵ kӃ thӯa các tѭ tѭӣng quҧn trӏ truyӅn thӕng nhҵm ÿáp ӭng nhӳng thay ÿәi nhanh chóng cӫa môi trѭӡng kinh doanh và mӭc ÿӝ cҥnh tranh ngày càng gay gҳt trên
Các lý thuyӃt quҧn trӏ tuy xuҩt hiӋn tuҫn tӵ theo thӡi gian nhѭng chúng không thay thӃ nhau mà bә sung cho nhau. Sӵ quҧn trӏ có hiӋu quҧ chӍ ÿҥt ÿѭӧc trên cѫ sӣ cӫa sӵ vұn dөng sáng tҥo các lý thuyӃt quҧn trӏ vào nhӳng tình huӕng cө thӇ trong mӛi tә chӭc.
CÂU HI ÔN T|P
1. Theo b̩n, lý thuy͇t qu̫n tr͓ khoa h͕c ÿúng và ch˱a ÿúng ͧ nhͷng ÿi͋m nào?
2. Các lý thuy͇t c͝ ÿi͋n và tâm lý xã h͡i v͉ qu̫n tr͓ ÿã chͯ
tr˱˯ng khác nhau nh˱ th͇ nào v͉ các bi͏n pháp tăng năng sṷt lao ÿ͡ng?
3. T˱ t˱ͧng qu̫n tr͓ hi͏n ÿ̩i chͯ tr˱˯ng nh˱ th͇ nào?
4. B̩n bi͇t gì v͉ lý thuy͇t Z và kͿ thu̵t qu̫n lý cͯa Nh̵t b̫n?
5. Lý thuy͇t ÿ͓nh l˱ͫng có nhͷng ÿóng góp gì trong qu̫n tr͓?
CÂU HI THtO LU|N
Phân tích nhͷng quan ÿi͋m cͯa tr˱ͥng phái c͝ ÿi͋n còn ÿúng ÿ̷n ho̿c h̩n ch͇ nào trong xã h͡i ÿ̭t n˱ͣc ta hi͏n nay?
CH²áNG 3
THÔNG TIN & QUYT ´NH
Hӑc xong chѭѫng này ngѭӡi hӑc có thӇ:
- Hi͋u ÿ˱ͫc b̫n ch̭t cͯa thông tin qu̫n tr͓.
- Bi͇t ÿ˱ͫc chͱc năng cͯa thông tin qu̫n tr͓ trong m͡t t͝ chͱc.
- N̷m b̷t ÿ˱ͫc các y͇u t͙ c˯ b̫n cͯa quá trình thông tin.
- Hi͋u ÿ˱ͫc ph˱˯ng pháp thu th̵p, x͵ lý và ph͝ bi͇n thông tin.
- Bi͇t cách t͝ chͱc và qu̫n tr͓ h͏ th͙ng thông tin trong t͝ chͱc m͡t cách hi͏u qu̫.
- N̷m b̷t ÿ˱ͫc ti͇n trình ra quy͇t ÿ͓nh.
- Bi͇t ÿ˱ͫc nhͷng kͿ năng c̯n có cͯa nhà qu̫n tr͓ trong vi͏c ra quy͇t ÿ͓nh hi͏u qu̫.
- Mô t̫ ÿ˱ͫc nhͷng ki͋u ra quy͇t ÿ͓nh.
- Xác ÿ͓nh ÿ˱ͫc nhͷng thu̵n lͫi và b̭t lͫi cͯa vi͏c ra quy͇t ÿ͓nh theo nhóm.
- Bi͇t nhͷng kͿ thu̵t nh̹m c̫i ti͇n vi͏c làm quy͇t ÿ͓nh theo nhóm.