Ra quy͇t ÿ͓nh là nhiӋm vө quan trӑng nhҩt cӫa nhà quҧn trӏ. QuyӃt ÿӏnh quҧn trӏ có thӇ có ҧnh hѭӣng ÿӃn vҩn ÿӅ rҩt quan trӑng cӫa tә chӭc nhѭ sӵ tӗn tҥi và phát triӇn cӫa tә chӭc ÿó. Tuy nhiên, tҩt cҧ các quyӃt ÿӏnh ÿӅu có ҧnh hѭӣng ÿӃn kӃt quҧ hoҥt ÿӝng cӫa cӫa tә chӭc.
Có thӇ nói chҩt lѭӧng các quyӃt ÿӏnh quҧn trӏ chính là thѭӟc ÿo tính hiӋu quҧ cӫa nhӳng nhà quҧn trӏ ÿӕi vӟi tә chӭc.“Bҥn có thӇ sӱ dөng nhӳng máy tính tuyӋt vӡi nhҩt thӃ giӟi, bҥn có thӇ thu thұp mӑi sӕ liӋu và biӇu ÿӗ, nhѭng sau cùng phҧi kӃt hӧp mӑi thông tin lҥi vӟi nhau, vҥch ra mӝt thӡi khóa biӇu chung và hành ÿӝng”.
3.7.1. Bҧn chҩt
Quy͇t ÿ͓nh qu̫n tr͓ là hành vi sáng t̩o cͯa nhà qu̫n tr͓ nh̹m ÿ͓nh ra ch˱˯ng trình và tính ch̭t ho̩t ÿ͡ng cͯa t͝ chͱc ÿ͋ gi̫i quy͇t m͡t v̭n ÿ͉ ÿã chín mu͛i, trên c˯ sͧ s hi͋u bi͇t các quy lu̵t v̵n ÿ͡ng khách quan cͯa h͏ th͙ng b͓ qu̫n tr͓ và vi͏c phân tích các thông tin cͯa h͏ th͙ng ÿó.
3.7.2. Vai trò
Các quyӃt ÿӏnh quҧn trӏ có vai trò rҩt quan trӑng vì:
Các quy͇t ÿ͓nh luôn luôn là s̫n pẖm chͯ y͇u và là trung tâm cͯa m͕i ho̩t ÿ͡ng v͉ qu̫n tr͓
S thành công hay th̭t b̩i cͯa t͝ chͱc phͭ thu͡c r̭t nhi͉u vào các quy͇t ÿ͓nh cͯa nhà qu̫n tr͓.
Không th͋ thay th͇ các quy͇t ÿ͓nh qu̫n tr͓ b̹ng ti͉n b̩c, v͙n li͇ng, s t ÿi͉u ch͑nh ho̿c b̭t cͱ thͱ t ÿ͡ng hóa b̹ng máy móc tinh x̫o nào.
M͟i quy͇t ÿ͓nh qu̫n tr͓ là m͡t khâu trong toàn b͡ h͏ th͙ng các quy͇t ÿ͓nh cͯa m͡t t͝ chͱc có s t˱˯ng tác l̳n nhau r̭t phͱc t̩p.
Không th̵n tr͕ng trong vi͏c ra các quy͇t ÿ͓nh, th˱ͥng có th͋ d̳n tͣi nhͷng h̵u qu̫ khôn l˱ͥng.
3.7.3. Ĉһc ÿiӇm cӫa quyӃt ÿӏnh quҧn trӏ
Các quyӃt ÿӏnh quҧn trӏ dù ÿѭӧc nhà quҧn trӏ ӣ cҩp bұc nào ÿѭa ra cNJng có chung nhӳng ÿһc ÿiӇm sau:
a) Ch͑ có chͯ th͋ qu̫n tr͓ mͣi có quy͉n ra quy͇t ÿ͓nh qu̫n tr͓.
Ngѭӡi ra quyӃt ÿӏnh phҧi chӏu trách nhiӋm vӅ quyӃt ÿӏnh cӫa mình và quyӃt ÿӏnh ÿѭa ra phҧi có hiӋu lӵc thi hành, phҧi có ngѭӡi thӯa hành thӵc hiӋn, do ÿó chӍ có chӫ thӇ quҧn trӏ mӟi có quyӅn ra quyӃt ÿӏnh trong phҥm vi ÿѭӧc phân công.
b) Quy͇t ÿ͓nh qu̫n tr͓ ch͑ ÿ˱ͫc ÿ˱a ra ÿ͋ gi̫i quy͇t v̭n ÿ͉ cͭ th͋
nào ÿó, do ÿó quyӃt ÿӏnh quҧn trӏ chӍ ÿѭӧc ÿѭa ra khi vҩn ÿӅ ÿã chín muӗi.
c) Quy͇t ÿ͓nh qu̫n tr͓ vͳa có tính khách quan vͳa có tính chͯ quan.
Xuҩt phát tӯ viӋc cҫn giҧi quyӃt vҩn ÿӅ cӫa thӵc tiӉn khách quan và chӭc năng vai trò cӫa nhà quҧn trӏ nên Nhà quҧn trӏ là ngѭӡi chӏu trách nhiӋm phҧi ÿѭa ra quyӃt ÿӏnh. QuyӃt ÿӏnh ÿѭa ra phҧi trên cѫ sӣ:
Nhà quҧn trӏ am hiӇu vӅ vҩn ÿӅ, có ÿӫ thông tin cҫn thiӃt, hiӇu biӃt nhӳng ÿһc ÿiӇm, nhӳng quy luұt khách quan có liên quan ÿӃn vҩn ÿӅ cҫn giҧi quyӃt, ÿó là nhӳng yêu cҫu khách quan. Nhѭng giҧi quyӃt vҩn ÿӅ ÿó nhѭ thӃ nào lҥi xuҩt phát tӯ nhұn thӭc cӫa nhà quҧn trӏ và ÿѭa ra phѭѫng án giҧi quyӃt có hӧp lý hay không lҥi phө thuӝc vào năng lӵc, trình ÿӝ và mӝt sӕ phҭm chҩt cӫa cá nhân nhà quҧn trӏ. Do ÿó quyӃt ÿӏnh quҧn trӏ bao giӡ cNJng vӯa có tính khách quan vӯa có tính chӫ quan.
d) Quy͇t ÿ͓nh qu̫n tr͓ luôn g̷n ch̿t vͣi thông tin và quá trình x͵
lý x͵ lý thông tin.
QuyӃt ÿӏnh quҧn trӏ luôn gҳn vӟi viӋc giҧi quyӃt nhӳng vҩn ÿӅ cӫa tә chӭc. Muӕn chӑn phѭѫng án ÿӇ ra quyӃt ÿӏnh nhà quҧn trӏ phҧi nҳm ÿѭӧc ÿҫy ÿӫ các thông tin liên quan và phҧi xӱ lý phân tích các thông tin mӝt cách khoa hӑc ÿӇ làm cѫ sӣ cho viӋc ra quyӃt ÿӏnh.
e) Quy͇t ÿ͓nh qu̫n tr͓ luôn chͱa ÿng nhͷng y͇u t͙ khoa h͕c và sáng t̩o, có tính ÿ͓nh h˱ͣng t˱˯ng lai (QuyӃt ÿӏnh quҧn trӏ luôn là sӵ chӑn lӵa tѭѫng lai).
Khi ra các quyӃt ÿӏnh, Nhà quҧn trӏ phҧi vұn dөng tri thӭc, kinh nghiӋm cӫa mình mӝt cách linh hoҥt vào tӯng trѭӡng hӧp cө thӇ. Các vҩn ÿӅ cҫn giҧi quyӃt rҩt ÿa dҥng, phong phú, các phѭѫng án, giҧi pháp ÿӇ giҧi quyӃt các vҩn ÿӅ cNJng rҩt ÿa dҥng, lӵa chӑn giҧi pháp nào ÿӇ quyӃt ÿӏnh là tùy thuӝc vào chính nhà quҧn trӏ, do vұy các quyӃt ÿӏnh quҧn trӏ luôn mang tính khoa hӑc và sáng tҥo.
3.7.4. Mөc tiêu cӫa quyӃt ÿӏnh
Thông thѭӡng mөc tiêu ÿѭӧc hiӇu là cái ÿích ÿӇ nhҳm vào hay cҫn ÿҥt tӟi ÿӇ hoàn thành nhiӋm vө. Nhѭ vұy mөc tiêu cӫa các quyӃt
Sӵ cҫn thiӃt khách quan cӫa mөc tiêu là ӣ chӛ không thӇ ra quyӃt ÿӏnh quҧn trӏ mà không có mөc tiêu, vì mөc tiêu là mӝt lƭnh vӵc hoҥt ÿӝng tҩt yӃu, là cѫ sӣ, là ÿiӇm xuҩt phát cӫa mӑi hoҥt ÿӝng quҧn trӏ khác.
Mөc tiêu có vai trò quan trӑng trong viӋc ra quyӃt ÿӏnh quҧn trӏ ӣ chӛ nó có tính ÿӏnh hѭӟng cho các hoҥt ÿӝng, là cѫ sӣ ÿӇ ÿánh giá các phѭѫng án, các quyӃt ÿӏnh, và là căn cӭ ÿӇ ÿӅ ra các quyӃt ÿӏnh quҧn trӏ.
Xác ÿӏnh ÿúng ÿҳn mөc tiêu trong viӋc ra quyӃt ÿӏnh quҧn trӏ là mӝt yêu cҫu hӃt sӭc quan trӑng, cҫn phҧi giҧi quyӃt vҩn ÿӅ xác ÿӏnh mөc tiêu nhѭ thӃ nào cho khoa hӑc nhҩt. Dѭӟi ÿây là nhӳng cѫ sӣ khoa hӑc chӫ yӃu:
Nhӳng vҩn ÿӅ cӕt lõi cҫn giҧi quyӃt khi phҧi ra quyӃt ÿӏnh là gì?
Hoàn cҧnh cө thӇ ӣ bên trong và bên ngoài cӫa mӛi ÿѫn vӏ trong khi giҧi quyӃt các tình huӕng phҧi ra quyӃt ÿӏnh;
Tình thӃ trѭӟc mҳt cNJng nhѭ lâu dài ÿӕi vӟi mӛi tә chӭc khi thӵc hiӋn các quyӃt ÿӏnh ÿã ÿѭӧc lӵa chӑn;
Ĉòi hӓi cӫa viӋc sӱ dөng các qui luұt khách quan trong lƭnh vӵc ra quyӃt ÿӏnh và thӵc hiӋn các quyӃt ÿӏnh quҧn trӏ.
Khҧ năng tә chӭc thӵc hiӋn các quyӃt ÿӏnh cӫa nhӳng ngѭӡi thӯa hành.
ĈӇ xác ÿӏnh mөc tiêu ngѭӡi ta phҧi xác ÿӏnh ÿѭӧc nhӳng yêu cҫu gì cҫn phҧi có ÿӕi vӟi các mөc tiêu ÿó. Thông thѭӡng, các yêu cҫu cѫ bҧn ÿӕi vӟi các mөc tiêu là:
Cө thӇ;
Khҧ thi;
Có thӇ ÿo lѭӡng, kiӇm soát ÿѭӧc;
Phù hӧp vӟi ÿòi hӓi cӫa các qui luұt khách quan;
Phҧi nhҵm giҧi quyӃt nhӳng vҩn ÿӅ then chӕt, quan trӑng;
Phù hӧp vӟi hoàn cҧnh cùng khҧ năng ӣ mӛi ÿѫn vӏ.
Các mөc tiêu trong viӋc ra quyӃt ÿӏnh có thӇ ÿѭӧc phân loҥi theo lƭnh vӵc, theo cҩp ÿӝ, theo giá trӏ, theo qui mô cӫa các quyӃt ÿӏnh...
Hình 3.2. Các B˱ͣc Xác Ĉ͓nh Mͭc Tiêu
Xác ÿӏnh mөc tiêu trong các quyӃt ÿӏnh là mӝt công viӋc hӋ trӑng.
Trong nhӳng quyӃt ÿӏnh quan trӑng và phӭc tҥp, vҩn ÿӅ xác ÿӏnh mөc tiêu là mӝt vҩn ÿӅ lӟn cҫn có nhiӅu ngѭӡi tham gia hoҥch ÿӏnh, thҭm ÿӏnh và phê chuҭn. Trong nhӳng trѭӡng hӧp nhѭ vұy cҫn có phân công, phân cҩp khoa hӑc giҧi quyӃt tӯng công ÿoҥn trong quá trình xác ÿӏnh mөc tiêu.