(nhӡ chuyên môn hóa và hӧp nhóm các công viӋc, nhiӋm vө, chӭc năng ÿӇ tҥo nên các bӝ phұn) có các kiӇu cѫ cҩu sau:
5.4.1.1. C˯ c̭u ÿ˯n gi̫n
Là phѭѫng thӭc tә chӭc ÿѫn giҧn nhҩt. Trong tә chӭc không hình thành nên các bӝ phұn. Ngѭӡi lãnh ÿҥo trӵc tiӃp quҧn trӏ tҩt cҧ các thành viên trong tә chӭc. Ngѭӡi lao ÿӝng ÿѭӧc tuyӇn ÿӇ thӵc hiӋn nhӳng nhiӋm vө cө thӇ. Các tә chӭc nhӓ nhѭ hӝ kinh doanh cá thӇ,
5.4.1.2. Ki͋u c˯ c̭u qu̫n lý chͱc năng
Là cѫ cҩu ÿѭӧc tә chӭc dӵa trên chuyên môn hóa theo chӭc năng công viӋc. Nhӳng nhiӋm vө quҧn trӏ cӫa doanh nghiӋp ÿѭӧc phân chia cho các ÿѫn vӏ riêng biӋt, tӯ ÿó mà hình thành nhӳng ngѭӡi lãnh ÿҥo ÿҧm nhұn thӵc hiӋn mӝt chӭc năng nhҩt ÿӏnh. Trong kiӇu cѫ cҩu này, các ÿѫn vӏ chӭc năng có quyӅn chӍ ÿҥo các ÿѫn vӏ trӵc tuyӃn, do ÿó mӛi ngѭӡi cҩp dѭӟi có thӇ có nhiӅu cҩp trên trӵc tiӃp cӫa mình
Trong cѫ cҩu này, nhӳng ngѭӡi thӯa hành nhiӋm vө ӣ cҩp dѭӟi chҷng nhӳng nhұn mӋnh lӋnh tӯ ngѭӡi lãnh ÿҥo doanh nghiӋp, mà cҧ tӯ ngѭӡi lãnh ÿҥo các chӭc năng khác nhau.
Bӣi vұy, vai trò cӫa ngѭӡi lãnh ÿҥo doanh nghiӋp là phҧi phӕi hӧp cho ÿѭӧc sӵ ăn khӟp giӳa nhӳng ngѭӡi lãnh ÿҥo chӭc năng, ÿҧm bҧo sӵ thӕng nhҩt trong chӍ ÿҥo, tránh tình trҥng mâu thuүn, trái ngѭӧc nhau.
Phó GĈ marketing
Phó GĈ sҧn xuҩt
Phó GĈ tài chính
Phó GĈ nhân sӵ
Phòng kӃ hoҥch
Phòng vұt tѭ
Phòng công nghӋ
Phòng năng lѭӧng Giám ÿӕc
Hình 5.4. C˯ c̭u qu̫n lý chͱc năng cͯa m͡t doanh nghi͏p
- Ѭu ÿiӇm cӫa cѫ cҩu chӭc năng: Phҧn ánh lôgic các chӭc năng;
Tuân theo nguyên tҳc chuyên môn hóa ngành nghӅ; Phát huy ÿѭӧc sӭc mҥnh và khҧ năng cӫa ÿӝi ngNJ cán bӝ theo tӯng chӭc năng; Giҧm chi phí và rút ngҳn thӡi gian ÿào tҥo; Không ÿòi hӓi ngѭӡi quҧn trӏ phҧi có kiӃn thӭc toàn diӋn; DӉ ÿào tҥo và dӉ tìm nhà quҧn trӏ;Tҥo ra các biӋn pháp kiӇm tra chһt chӁ cӫa cҩp cao nhҩt.
- Nhѭӧc ÿiӇm cӫa cѫ cҩu quҧn lý theo chӭc năng: DӉ xҧy ra tình trҥng chӗng chéo vӅ chӭc năng, nhiӋm vө giӳa các cá nhân và bӝ phұn vӟi nhau; Các quyӃt ÿӏnh ÿѭӧc ÿѭa ra ÿôi khi bӏ chұm; Sӵ phӕi hӧp giӳa lãnh ÿҥo và các phòng ban chӭc năng gһp nhiӅu khó khăn;
Khó xác ÿӏnh trách nhiӋm và hay ÿә trách nhiӋm cho nhau; Có thӇ dӉ dүn tӟi tình trҥng nhàm chán, ngѭӡi thӵc hiӋn nhұn nhiӅu mӋnh lӋnh khác nhau.
5.4.1.3. C˯ c̭u t͝ chͱc phân chia theo ÿ͓a lý
Mөc ÿích cӫa phân chia theo ÿӏa lý là nhҵm khuyӃn khích sӵ tham gia cӫa ÿӏa phѭѫng, nhӳng ѭu thӃ trong các hoҥt ÿӝng ӣ ÿӏa phѭѫng.
Ĉây là phѭѫng pháp khá phә biӃn ӣ các doanh nghiӋp hoҥt ÿӝng trên mӝt phҥm vi ÿӏa lý rӝng. Các bӝ phұn cӫa tә chӭc ÿѭӧc hình thành nhӡ hӧp nhóm theo tӯng khu vӵc và giao cho mӝt ngѭӡi quҧn lý lãnh ÿҥo khu vӵc ÿó.
- Ѭu ÿiӇm: Giao trách nhiӋm cho cҩp thҩp hѫn; Chú ý các thӏ trѭӡng và nhӳng vҩn ÿӅ ÿӏa phѭѫng; Tăng cѭӡng sӵ kӃt hӧp theo vùng; Tұn dөng ÿѭӧc tính hiӋu quҧ cӫa các hoҥt ÿӝng tҥi ÿӏa phѭѫng;
Cung cҩp cѫ sӣ ÿào tҥo có giá trӏ cho cҩp tәng quҧn lý; Có sӵ thông tin trӵc tiӃp tӕt hѫn vӟi nhӳng ÿҥi diӋn cho lӧi ích ÿӏa phѭѫng.
Giám ÿӕc
Phòng Marketing
Phòng
Nhân sӵ Phòng
Kinh doanh
Phòng Tài chính
Khu vӵc kinh doanh
tәng hӧp
Khu vӵc hàng hóa trҿ em
Khu vӵc hàng ÿiӋn tӱ Khu vӵc dөng
cө công nghiӋp
Kӻ thuұt KӃ toán Kӻ thuұt KӃ toán
Bán hàng Sҧn xuҩt Bán hàng Sҧn xuҩt
Hình 5.5. C˯ c̭u t͝ chͱc theo ÿ͓a lý
- Nhѭӧc ÿiӇm: Cҫn nhiӅu ngѭӡi có thӇ làm công viӋc tәng quҧn lý; Có khuynh hѭӟng làm cho viӋc duy trì các dӏch vө trung tâm vӅ kinh tӃ khó khăn hѫn và có thӇ còn cҫn ÿӃn nhӳng dӏch vө nhѭ là nhân sӵ hoһc mua sҳm ӣ cҩp vùng; Vҩn ÿӅ kiӇm soát cӫa cҩp quҧn lý cao nhҩt khó khăn hѫn.
5.4.1.4. C˯ c̭u t͝ chͱc phân chia theo s̫n pẖm
ViӋc nhóm các hoҥt ÿӝng theo sҧn phҭm hoһc tuyӃn sҧn phҭm tӯ lâu ÿã có vai trò ngày càng gia tăng trong các doanh nghiӋp quy mô lӟn vӟi nhiӅu dây chuyӅn công nghӋ. CNJng ÿã tӯ lâu nó là mӝt quá trình ngày càng phát triӇn. Nhӳng doanh nghiӋp ÿiӇn hình áp dөng hình thӭc này ÿӅu ÿѭӧc tә chӭc theo các chӭc năng cӫa doanh nghiӋp.
Cùng vӟi sӵ phát triӇn cӫa hãng, ngѭӡi quҧn lý sҧn xuҩt, quҧn lý bán hàng và dӏch vө, ӫy viên quҧn trӏ kӻ thuұt phҧi tính ÿӃn các vҩn ÿӅ vӅ
quy mô. Công viӋc quҧn lý ngày càng trӣ nên phӭc tҥp và tҫm quҧn lý ÿã hҥn chӃ khҧ năng tăng thêm sӕ ngѭӡi quҧn lý thuӝc cҩp trӵc tiӃp cӫa hӑ. Khi ÿó, viӋc tә chӭc dӵa vào các bӝ phұn sҧn phҭm ÿã ÿѭӧc ÿѭa ra. ChiӃn lѭӧc này ÿã cho phép ban quҧn trӏ cao nhҩt trao các quyӅn hҥn lӟn hѫn cho ban quҧn lý bӝ phұn theo các chӭc năng sҧn xuҩt, bán hàng, dӏch vө và kӻ thuұt liên quan ÿӃn mӝt sҧn phҭm hay dây chuyӅn sҧn phҭm cho trѭӟc và chӍ rõ mӭc trách nhiӋm chính vӅ lӧi nhuұn cӫa ngѭӡi quҧn lý mӛi bӝ phұn này.
Giám ÿӕc
Phòng Marketing
Phòng
Nhân sӵ Phòng
Kinh doanh
Phòng Tài chính
Khu vӵc kinh doanh
tәng hӧp
Khu vӵc hàng hóa trҿ em
Khu vӵc hàng ÿiӋn tӱ Khu vӵc dөng
cө công nghiӋp
Kӻ thuұt KӃ toán Kӻ thuұt KӃ toán
Bán hàng Sҧn xuҩt Bán hàng Sҧn xuҩt
Hình 5.6. C˯ c̭u t͝ chͱc theo s̫n pẖm
- ˰u ÿi͋m: Hѭӟng sӵ chú ý và nӛ lӵc vào tuyӃn sҧn phҭm; Ĉһt trách nhiӋm vӅ lӧi nhuұn cho cҧ cҩp khu vӵc; Cҧi thiӋn viӋc phӕi hӧp các hoҥt ÿӝng chӭc năng; Tҥo ra nhӳng cѫ sӣ ÿào tҥo có ý nghƭa ÿӕi vӟi nhà tәng quҧn trӏ; Cho phép phát triӇn và ÿa dҥng hóa sҧn phҭm, dӏch vө
- Nh˱ͫc ÿi͋m: Cҫn có nhiӅu ngѭӡi có năng lӵc quҧn lý chung; Có xu thӃ làm cho viӋc duy trì các dӏch vө kinh tӃ tұp trung trӣ nên khó khăn; Làm nҧy sinh nhӳng vҩn ÿӅ khó khăn ÿӕi vӟi viӋc kiӇm soát cӫa cҩp quҧn lý cao nhҩt
5.4.1.5. C˯ c̭u t͝ chͱc phân chia theo khách hàng
ĈӇ phөc vө khách hàng mӝt cách hӳu hiӋu, ngѭӡi ta chia khách hàng thành tӯng nhóm nhӓ có nhӳng vҩn ÿӅ giӕng nhau vӅ nhu cҫu và ÿѭӧc giҧi quyӃt bӣi chuyên viên cӫa ngành ÿó.
Giám ÿӕc
Phòng
Marketing Phòng
nhân sӵ Phòng
kinh doanh Phòng tài chính
Trѭӣng bӝ phұn Khách hàng tә chӭc
Trѭӣng bӝ phұn Khách hàng V.I.P
Trѭӣng bӝ phұn Khách hàng lҿ
Hình 5.7. C˯ c̭u t͝ chͱc theo khách hàng
- ˰u ÿi͋m: KhuyӃn khích sӵ chú ý ÿӃn ÿòi hӓi cӫa khách hàng;
Tҥo cho khách hàng cҧm giác hӑ có nhӳng ngѭӡi cung ӭng (ngân hàng) hiӇu biӃt; Phát triӇn sӵ chuyên sâu vӅ khu vӵc khách hàng;
- Nh˱ͫc ÿi͋m: Có thӇ khó kӃt hӧp hoҥt ÿӝng giӳa các nhu cҫu khách hàng trái ngѭӧc nhau; Cҫn có ngѭӡi quҧn lý và chuyên gia tham mѭu vӅ các vҩn ÿӅ cӫa khách hàng; Các nhóm khách hàng có thӇ không phҧi luôn xác ÿӏnh rõ ràng
5.4.1.6. C˯ c̭u t͝ chͱc b͡ ph̵n theo ÿ˯n v͓ chi͇n l˱ͫc (SBU) Khi mӕi quan hӋ giӳa các bӝ phұn trong tә chӭc ÿã trӣ nên quá phӭc tҥp, ngăn cҧn sӵ phӕi hӧp, các nhà lãnh ÿҥo cҩp cao sӁ tìm cách tҥo nên các ÿѫn vӏ chiӃn lѭӧc mang tính ÿӝc lұp cao, có thӇ tiӃn hành các hoҥt ÿӝng thiӃt kӃ, sҧn xuҩt phân phӕi sҧn phҭm cӫa mình. Mӛi
ÿѫn vӏ chiӃn lѭӧc là mӝt phân hӋ ÿӝc lұp ÿҧm nhұn mӝt hay mӝt sӕ ngành nghӅ hoҥt ÿӝng khác nhau, có thӇ cҥnh tranh vӟi các ÿѫn vӏ khác trong cùng tә chӭc. Ĉһc trѭng cѫ bҧn ÿӇ phân biӋt ÿѫn vӏ chiӃn lѭӧc vӟi tә chӭc ÿӝc lұp là ngѭӡi lãnh ÿҥo ÿѫn vӏ chiӃn lѭӧc phҧi báo cáo vӟi cҩp lãnh ÿҥo cao nhҩt cӫa tә chӭc.
Cѫ cҩu tұp ÿoàn nhѭ General Electric, General Foods và Armco Steel... là mӝt dҥng cӫa mô hình tә chӭc theo ÿѫn vӏ chiӃn lѭӧc, vӟi hình thӭc ÿһc biӋt nhҩt là các công ty mҽ nҳm giӳ cә phҫn, quy tө nhӳng hoҥt ÿӝng không liên kӃt.
Tәng công ty
Công ty khai thác khoáng
sҧn
Công ty trӗng cao su
Công ty kinh doanh bҩt
ÿӝng sҧn
Công ty chӃ biӃn gӛ
Hình 5.8. C˯ c̭u t͝ chͱc theo ÿ˯n v͓ chi͇n l˱ͫc
- ˰u ÿi͋m: Xây dӵng trên cѫ sӣ phân ÿoҥn chiӃn lѭӧc nên giúp ÿánh giá ÿѭӧc vӏ trí cӫa tә chӭc trên thӏ trѭӡng, ÿӕi thӫ cҥnh tranh và diӉn biӃn cӫa môi trѭӡng; Hoҥt ÿӝng dӵa vào nhӳng trung tâm chiӃn lѭӧc, cho phép tiӃn hành kiӇm soát trên mӝt sѫ sӣ cung thӕng nhҩt;
có nhӳng ÿѫn vӏ ÿӫ ÿӝc lұp vӟi nhӳng mөc tiêu rõ ràng và ÿiӅu này cho phép tăng cѭӡng phӕi hӧp bҵng phѭѫng thӭc giҧm thiӇu nhu cҫu phӕi hӧp.
- Nh˱ͫc ÿi͋m: Có khҧ năng xuҩt hiӋn tình trҥng cөc bӝ khi lӧi ích cӫa ÿѫn vӏ chiӃn lѭӧc lҩn át lӧi ích cӫa toàn tә chӭc; Chi phí cho cѫ cҩu tăngdo tính trùng lһp cӫa công viӋc; Nhӳng kӻ năng kӻ thuұt không ÿѭӧc chuyӇn giao dӉ dàng vì các kӻ thuұt gia và chuyên viên ÿã bӏ phân tán trong các ÿѫn vӏ chiӃn lѭӧc; Công tác kiӇm soát cӫa cҩp quҧn trӏ cao nhҩt có thӇ gһp khó khăn.
5.4.1.7. C˯ c̭u t͝ chͱc qu̫n lý theo ma tr̵n
Mô hình này là sӵ kӃt hӧp cӫa hai hay nhiӅu mô hình tә chӭc khác nhau. Ví dө, mô hình tә chӭc theo chӭc năng kӃt hӧp vӟi mô hình tә chӭc theo sҧn phҭm. Ӣ ÿây, các cán bӝ quҧn trӏ theo chӭc năng và theo sҧn phҭm ÿӅu có vӏ thӃ ngang nhau. Hӑ chӏu trách nhiӋm báo cáo cho cùng mӝt cҩp lãnh ÿҥo và có quyӅn ra quyӃt ÿӏnh thuӝc lƭnh vӵc mà hӑ phө trách.
- ˰u ÿi͋m: Ĉӏnh hѭӟng theo kӃt quҧ cuӕi cùng; KӃt hӧp ÿѭӧc năng lӵc cӫa nhiӅu cán bӝ quҧn trӏ và chuyên gia; Tҥo ra các nhà quҧn trӏ có thӇ thích ӭng vӟi các lƭnh vӵc quҧn trӏ khác nhau; Tұp trung nguӗn lӵc vào khâu xung yӃu; Cho phép cùng lúc thӵc hiӋn nhiӅu dӵ án, sҧn xuҩt nhiӅu loҥi sҧn phҭm khác nhau; Ĉáp ӭng ÿѭӧc tình hình sҧn xuҩt kinh doanh nhiӅu biӃn ÿӝng; ViӋc hình thành và giҧi thӇ dӉ dàng, nhanh chóng; Ít tӕn kém, sӱ dөng nhân lӵc có hiӋu quҧ.
Tәng giám ÿӕc
Marketing Nhân
sӵ Sҧn
xuҩt Tài
chính Giám
ÿӕc dӵ án A
Giám ÿӕc dӵ án B
Hình 5.9. C˯ c̭u t͝ chͱc ki͋u ma tr̵n
- Nh˱ͫc ÿi͋m: Có sӵ mâu thuүn vӅ quyӅn hҥn trong tә chӭc, dӉ xҧy ra tranh chҩp ҧnh hѭӣng giӳa ngѭӡi lãnh ÿҥo và các bӝ phұn; Cѫ cҩu này ÿòi hӓi nhà quҧn trӏ phҧi có ҧnh hѭӣng lӟn; Phҥm vi ӭng dөng
còn hҥn chӃ vì ÿòi hӓi mӝt trình ÿӝ nhҩt ÿӏnh; QuyӅn lӵc và trách nhiӋm cӫa các nhà quҧn trӏ có thӇ trùng lһp nhau tҥo ra các xung ÿӝt và khoҧng cách trong nӛ lӵc giӳa các cá nhân và ÿѫn vӏ;
Trong thӵc tӃ ngoài nhӳng mô hình kӇ trên, các bӝ phұn cӫa cѫ cҩu còn có thӇ ÿѭӧc hình thành theo quá trình công nghӋ, theo các dӏch vө hӛ trӧ, theo nhóm... Mô hình ÿѭӧc lӵa chӑn phө thuӝc vào nhiӅu yӃu tӕ khác nhau trong mӛi hoàn cҧnh nhҩt ÿӏnh. Các yӃu tӕ này bao gӗm các loҥi công viӋc phҧi làm, cách thӭc tiӃn hành công viӋc, nhӳng ngѭӡi tham gia thӵc hiӋn công viӋc, công nghӋ ÿѭӧc sӱ dөng, ÿӕi tѭӧng phөc vө, phҥm vi phөc vө... ĈӇ mô hình tә chӭc có thӇ giúp ÿҥt ÿѭӧc mөc tiêu cӫa tә chӭc mӝt cách hiӋu quҧ, phҫn lӟn các tә chӭc ÿӅu sӱ dөng hình thӭc phân chia bӝ phұn hӛn hӧp, trong ÿó kӃt hӧp hai hay nhiӅu cѫ sӣ thuҫn túy ӣ trên.