Lãnh ÿҥo là mӝt ÿӅ tài ÿѭӧc quan tâm rҩt nhiӅu kӇ tӯ khi con ngѭӡi tұp hӧp thành các tә chӭc ÿӇ cùng nhau thӵc hiӋn mөc tiêu. Tuy nhiên, mãi cho ÿӃn ÿҫu thӃ kӹ 20 thì nhӳng nhà nghiên cӭu mӟi bҳt ÿҫu nghiên cӭu vӅ ÿӅ tài này. Nhӳng lý thuyӃt vӅ lãnh ÿҥo ÿҫu tiên này tұp trung vào nhà lãnh ÿҥo (các lý thuyӃt ÿһc ÿiӇm) và làm thӃ nào nhà lãnh ÿҥo tác ÿӝng ÿӃn các thành viên cӫa mình (các lý thuyӃt hành vi). Chúng ta hãy xem xét kӻ lѭӥng hѫn nhӳng ÿiӇm mà các
6.5.2.1. Các thuy͇t ÿ̿c ÿi͋m
Khi hӓi bҩt cӭ mӝt ngѭӡi bình thѭӡng nào trên ÿѭӡng phӕ vӅ nhӳng gì hӑ nghƭ khi nói vӅ lãnh ÿҥo bҥn sӁ nhұn ÿѭӧc danh sách mӝt loҥt các phҭm chҩt nhѭ thông minh, cuӕn hút, quyӃt ÿoán, nhiӋt tình, mҥnh mӁ, dNJng cҧm, liêm chính và tӵ tin. Nhӳng câu trҧ lӡi ҩy bӝc lӝ nhӳng ÿiӇm cѫ bҧn vӅ lý thuyӃt ÿһc ÿiӇm cӫa lãnh ÿҥo. ViӋc tìm kiӃm nhӳng ÿһc ÿiӇm và ÿһc trѭng khác biӋt giӳa nhà lãnh ÿҥo và nhӳng ngѭӡi không là lãnh ÿҥo chiӃm phҫn lӟn các nӛ lӵc nghiên cӭu trong các thuyӃt này.
LiӋu có thӇ chӍ ra ÿѭӧc mӝt hay mӝt vài ÿһc ÿiӇm cӫa các cá nhân mà chúng ta ÿӅu công nhұn hӑ là lãnh ÿҥo (chҷng hҥn nhѭ Martin Luther King Jr, Joan of Arc, Nelson Mandela, Margaret Thatcher, Mahatma Gandhi) mà ӣ nhӳng ngѭӡi không là lãnh ÿҥo không có?
Nhӳng cá nhân này thӓa mãn ÿӏnh nghƭa cӫa chúng ta vӅ nhà lãnh ÿҥo, nhѭng bҧn thân hӑ lҥi có nhӳng ÿһc trѭng hoàn toàn khác nhau.
Nhӳng nӛ lӵc nghiên cӭu nhҵm bóc tách nhӳng ÿһc ÿiӇm này cuӕi cùng ÿã rѫi vào tuyӋt vӑng. Các cӕ gҳng ÿã không chӍ ra ÿѭӧc ÿâu là nhӳng ÿһc trѭng chung ÿӇ phân biӋt giӳa nhà lãnh ÿҥo và thành viên cӫa hӑ, giӳa nhà lãnh ÿҥo hiӋu quҧ và nhà lãnh ÿҥo không hiӋu quҧ.
Nhѭng có lӁ vүn còn mӝt tia hy vӑng ÿӇ tin tѭӣng khi các ÿһc ÿiӇm tính cách nhҩt quán và duy nhҩt có thӇ áp dөng vӟi vӟi tҩt cҧ các nhà lãnh ÿҥo hiӋu quҧ, cho dù hӑ làm viӋc tҥi Hell’s Angles, ÿӝi tuyӇn bóng chày Australian, Flying Doctor Service, Công ty Shell Oil, BӋnh viӋn Tәng hӧp Wellington, Ĉӝi Cӭu tӃ hay Công ty Xә sӕ Quӕc gia.
Tuy nhiên, nhӳng cӕ gҳng nhҵm xác ÿӏnh nhӳng ÿһc ÿiӇm thѭӡng gҳn kӃt vӟi khҧ năng lãnh ÿҥo lҥi thành công hѫn nhiӅu. Sáu ÿһc ÿiӇm gҳn kӃt vӟi khҧ năng lãnh ÿҥo bao gӗm có ÿӝng lӵc, ÿam mê lãnh ÿҥo, trung thӵc và liêm chính, tӵ tin, thông minh, và am hiӇu công viӋc.
Nhӳng ÿһc ÿiӇm này ÿѭӧc mô tҧ vҳn tҳt:
Ĉӝng lӵc: nhà lãnh ÿҥo có khҧ năng nӛ lӵc cao. Hӑ có mӝt niӅm ÿam mê mãnh liӋt ÿӇ ÿҥt thành tӵu, có ÿҫy tham vӑng, có sinh lӵc dӗi dào, kiên trì không mӋt mӓi trong công viӋc và luôn chӫ ÿӝng.
Ĉam mê lãnh ÿҥo: nhà lãnh ÿҥo có mӝt niӅm ÿam mê mãnh liӋt ÿӇ ҧnh hѭӣng và lãnh ÿҥo ngѭӡi khác. Hӑ cho thҩy mӝt tinh thҫn sҹn sàng gánh vác trách nhiӋm
Trung thӵc và liêm chính: nhà lãnh ÿҥo xây dӵng các mӕi quan hӋ tin tѭӣng lүn nhau giӳa hӑ vӟi nhau và giӳa hӑ vӟi nhân viên cҩp dѭӟi trên cѫ sӣ tin cұy, không dӕi trá và trên cѫ sӣ thӕng nhҩt giӳa lӡi nói và hành ÿӝng.
Tӵ tin: nhân viên cҩp dѭӟi mong ÿӧi ӣ lãnh ÿҥo vӅ sӵ không nghi ngӡ vӅ bҧn thân. Vì thӃ, nhà lãnh ÿҥo phҧi thӇ hiӋn ÿѭӧc sӵ tӵ tin ÿӇ có thӇ thuyӃt phөc ÿѭӧc nhân viên cӫa mình vӅ tính ÿúng ÿҳn cӫa các mөc tiêu và quyӃt ÿӏnh cӫa mình.
Thông minh: nhà lãnh ÿҥo cҫn phҧi ÿӫ thông minh ÿӇ nҳm bҳt, tәng hӧp và phân tích thông tin; cNJng nhѭ có khҧ năng có ÿѭӧc tҫm nhìn, khҧ năng giҧi quyӃt vҩn ÿӅ và ÿѭa ra các quyӃt ÿӏnh chính xác.
Am hiӇu công viӋc: nhà lãnh ÿҥo hiӋu quҧ có mӝt sӵ am hiӇu tѭӡng tұn vӅ công ty, vӅ ngành cӫa mình cNJng nhѭ các vҩn ÿӅ kӻ thuұt. Vӟi sӵ am hiӇu sâu sҳc sӁ cho phép nhà lãnh ÿҥo ra các quyӃt ÿӏnh mӝt cách có cѫ sӣ và hiӇu rõ tác ÿӝng cӫa nhӳng quyӃt ÿӏnh ÿó.
NӃu nhѭ xem xét kӻ chúng ta có thӇ nói rҵng mӝt nhà lãnh ÿҥo có hҫu hӃt các ÿһc ÿiӇm này. Tuy nhiên, các nhà nghiên cӭu ÿӅu ÿӗng ý rҵng nhӳng ÿһc ÿiӇm này không thôi thì không ÿӫ ÿӇ giҧi thích vӅ lãnh ÿҥo. Không nhҩt thiӃt là chính nhӳng ÿһc ÿiӇm ÿó ÿã làm cho mӝt ngѭӡi trӣ thành mӝt nhà lãnh ÿҥo.
Nhӳng giҧi thích chӍ dӵa trên nhӳng ÿһc ÿiӇm này ÿã bӓ qua mӕi quan hӋ giӳa nhà lãnh ÿҥo vӟi các thành viên trong nhóm cNJng nhѭ các yӃu tӕ vӅ môi trѭӡng. Có ÿѭӧc nhӳng ÿһc ÿiӇm thích hӧp này chӍ giúp mӝt cá nhân sӁ trӣ thành mӝt nhà lãnh ÿҥo hiӋu quҧ.
Ngѭӡi này ngoài ra còn cҫn phҧi biӃt hành ÿӝng ÿúng. Và hành vi là ÿúng trong trѭӡng hӧp này thì không phҧi lúc nào cNJng ÿúng vӟi trѭӡng hӧp khác. Vì thӃ, trong khi mӝt sӕ nhà nghiên cӭu vүn còn tăng mӕi quan tâm ÿӕi vӟi thuyӃt ÿһc ÿiӇm cӫa thұp kӹ trѭӟc, thì vào ÿҫu nhӳng năm 1940, ÿҥi ÿa sӕ ÿã bҳt ÿҫu chuyӇn hѭӟng nghiên cӭu.
Và viӋc nghiên cӭu vӅ lãnh ÿҥo trong suӕt khoҧng thӡi gian tӯ cuӕi thұp niên 1940 ÿӃn giӳa thұp niên1960 ÿa sӕ tұp trung vào phong cách hành vi cӫa ngѭӡi lãnh ÿҥo. Các nhà nghiên cӭu tӵ hӓi liӋu có hay không nhӳng ÿһc trѭng trong cách làm cӫa nhà lãnh ÿҥo có hiӋu quҧ – hay nói khác ÿi, là trong hành vi cӫa hӑ.
6.5.2.2. Các lý thuy͇t hành vi
Các nhà nghiên cӭu hi vӑng rҵng vӟi cách tiӃp cұn cӫa các lý thuyӃt hành vi, nӃu nhѭ thành công, sӁ không nhӳng ÿѭa ra ÿѭӧc nhӳng câu trҧ lӡi chính xác hѫn và bҧn chҩt cӫa năng lӵc lãnh ÿҥo mà còn có thӇ có ÿѭӧc nhӳng kӃt quҧ có ý nghƭa hѫn nhiӅu so vӟi cách tiӃp cұn cӫa các thuyӃt ÿһc ÿiӇm. NӃu các nghiên cӭu vӅ ÿһc ÿiӇm mà thành công thì nó ÿã cung cҩp mӝt cѫ sӣ ÿӇ lӵa chӑn ngѭӡi “thích hӧp” cho các vӏ trí chính thӭc trong các tә chӭc cҫn nhӳng ngѭӡi lãnh ÿҥo. Ngѭӧc lҥi, nӃu nhѭ các nghiên cӭu vӅ hành vi chӍ ra ÿѭӧc yӃu tӕ quyӃt ÿӏnh vӅ hành vi cӫa ngѭӡi lãnh ÿҥo, thì mӑi ngѭӡi còn có thӇ ÿѭӧc ÿào tҥo ÿӇ trӣ thành nhà lãnh ÿҥo. Có bӕn nghiên cӭu chính vӅ năng lӵc hành vi cӫa nhà lãnh ÿҥo.
Các nghiên cͱu cͯa Ĉ̩i h͕c Iowa
Nghiên cӭu cӫa Ĉҥi hӑc Iowa (do Kurt Lewin và các ÿӗng nghiӋp thӵc hiӋn) ÿã phát hiӋn ra ba phong cách lãnh ÿҥo, hay cách hành xӱ.
Phong cách lãnh ÿ̩o ÿ͡c ÿoán mô tҧ mӝt ngѭӡi lãnh ÿҥo luôn có xu hѭӟng tұp trung quyӅn lӵc, quy ÿӏnh cách thӭc làm viӋc, ÿѭa ra các quyӃt ÿӏnh ÿѫn phѭѫng và hҥn chӃ sӵ tham gia cӫa cҩp dѭӟi.
Phong cách lãnh ÿ̩o dân chͯ mô tҧ mӝt nhà lãnh ÿҥo có xu hѭӟng thu hút sӵ ÿóng góp cӫa cҩp dѭӟi vào quá trình ra quyӃt ÿӏnh, phân chia quyӅn lӵc, khuyӃn khích sӵ tham gia vào viӋc quyӃt ÿӏnh
cách thӭc làm viӋc cNJng nhѭ mөc tiêu hành ÿӝng, và ÿӗng thӡi sӱ dөng viӋc phҧn hӗi nhѭ mӝt cѫ hӝi ÿӇ huҩn luyӋn các nhân viên.
Phong cách lãnh ÿ̩o t do mô tҧ mӝt nhà lãnh ÿҥo giao cho nhóm quyӅn tӵ do trong viӋc ra quyӃt ÿӏnh và hoàn thành công viӋc theo bҩt cӭ cách nào mà hӑ cho là phù hӧp nhҩt.
Lewin và các ÿӗng nghiӋp cӫa ông nghiên cӭu liӋu xem ÿâu là phѭѫng pháp hiӋu quҧ nhҩt. Và kӃt quҧ, hӑ cho rҵng vӟi phong cách lãnh ÿҥo dân chӫ ÿã cho mӝt công viӋc có sӕ lѭӧng và chҩt lѭӧng tӕt.
LiӋu nhѭ vұy có phҧi là câu trҧ lӡi cho câu hӓi ÿâu là hành vi lãnh ÿҥo hiӋu quҧ nhҩt ÿã ÿѭӧc tìm thҩy? Và thұt không may mҳn, mӑi chuyӋn không ÿѫn giҧn nhѭ vұy. Nhӳng cuӝc nghiên cӭu sau ÿó ÿã chӍ ra rҵng phong cách dân chӫ và phong cách tӵ do cho kӃt quҧ hӛn tҥp. Ví dө nhѭ phong cách dân chӫ ÿôi khi cho nhӳng kӃt quҧ tӕt hѫn so vӟi phong cách tӵ do, ÿôi khi nó lҥi chӍ cho kӃt quҧ bҵng hoһc kém hѫn so vӟi phong cách tӵdo. Tuy nhiên, nhӳng kӃt quҧ әn ÿӏnh hѫn ÿã ÿѭӧc tìm thҩy khi hӋ thӕng ÿo lѭӡng mӭc ÿӝ thӓa mãn cӫa nhân viên cҩp dѭӟi ÿѭӧc sӱ dөng. Ĉó là mӭc ÿӝ thӓa mãn cӫa các thành viên trong nhóm nhìn chung là cao hѫn khi lãnh ÿҥo theo phong cách dân chӫ so vӟi khi lãnh ÿҥo theo phong cách ÿӝc ÿoán.
Các nghiên cͱu cͯa Bang Ohio
Các cuӝc nghiên cӭu cӫa bang Ohio ÿã chӍ ra hai ÿһc trѭng chính trong hành vi lãnh ÿҥo. Bҳt ÿҫu bҵng mӝt danh sách ban ÿҫu vӟi hѫn 1000 ÿһc ÿiӇm hành vi, các nhà nghiên cӭu cuӕi cùng ÿã giӟi hҥn lҥi còn hai ÿһc trѭng chính phҧn ánh vӅ hành vi lãnh ÿҥo ÿѭӧc ÿѭӧc mô tҧ bӣi các nhân viên cҩp dѭӟi.
Ĉ̿c tr˱ng thͱ nh̭t là ÿ͉ x˱ͣng c̭u trúc, là hѭӟng mà theo ÿó ngѭӡi lãnh ÿҥo sӁ xác ÿӏnh và cҩu trúc vai trò cӫa mình cNJng nhѭ vai trò cӫa các thành viên trong tә chӭc ÿӇ có thӇ ÿҥt ÿѭӧc mөc tiêu ÿӅ ra, bao gӗm các hành vi liên quan ÿӃn viӋc tә chӭc công viӋc, mӕi quan hӋ giӳa các công viӋc và mөc tiêu.