Chương 4: Văn hóa chất lượng
18.3. Sự phát triển của hệ thống sản xuất JIT/ Lean
Hệ thống sản xuất hàng loạt được áp dụng trong nhiều ngành công nghiệp thường tỏ ra kém linh hoạt và dễ phát sinh lãng phí. Sản xuất hàng loạt là một hệ thống đẩy. Bộ phận Marketing dự báo số lượng mà doanh nghiệp cần sản xuất;
nguyên liệu thô cần phải mua, chuyển lên các bộ phận liên quan trong quá trình sản xuất và tiếp tục đẩy theo quy trình sản xuất cho đến khi sản phẩm hoàn thành và chuyển hàng cho khách hàng.
Trong khi đó, JIT/Lean là một hệ thống kéo. Lịch trình sản xuất không chỉ có dựa vào dự báo của thị trường mà nhu cầu sản xuất còn đến từ nhu cầu của khách hàng.
Các vấn đề về máy móc
Có hai vấn đề cơ bản liên quan đến máy móc, đó là: máy có còn hoạt động và còn tạo ra sản phẩm không? Nếu máy vẫn còn hoạt động thì chất lượng của những sản phẩm sản xuất ra có đạt chất lượng ở mức độ chấp nhận được hay không?
Trong một hệ thống sản xuất hàng loạt thì câu hỏi đầu tiên là quan trọng nhất.
Tuy nhiên, trong hệ thống sản xuất theo JIT/Lean thì câu hỏi số 2 lại được quan tâm hơn bởi vì việc sản xuất sản phẩm bị lỗi là lãng phí và điều này thì bị cấm.
Các vấn đề liên quan đến quá trình
Các vấn đề có liên quan đến quá trình sản xuất có thể được giảm thiểu khi chúng ta thấu hiểu về các quá trình này, chuẩn hóa chúng và sử dụng các phương pháp thống kê để giữ chúng trong tầm kiểm soát. Ngoài ra, các quá trình luôn được cải tiến thông qua những nỗ lực của người trực tiếp thực hiện mỗi ngày.
Sản xuất theo lô nhỏ
Hệ thống JIT/Lean luôn hướng đến việc phát triển quá trình sản xuất theo lô có kích thước nhỏ nhất có thể. Nhu cầu của khách hàng hiện nay rất đa dạng. Do đó, các nhà máy được thiết kế để có thể thay đổi một cách nhanh chóng nhất ở một mức chi phí thấp nhất.
18.4. Mối quan hệ giữa JIT/Lean với chất lƣợng toàn diện và nền sản xuất đẳng cấp thế giới
Triển khai hệ thống JIT/Lean vào một hệ thống sản xuất chưa tương thích với chất lượng toàn diện trong toàn tổ chức chắc chắn sẽ xuất hiện nhiều vấn đề. Một tổ chức truyền thống theo kiểu cũ không thể tương thích với JIT/Lean giống như một hệ thống sản xuất đẩy không tương thích với Kanban. Tại một hệ thống sản suất truyền thống, các bộ phận tách rời, ít có sự tương quan chặt chẽ. Hệ thống JIT/Lean thì không như vậy, hầu như không có ranh giới giữa các bộ phận. Vì JIT/Lean mang lại khá nhiều ích lợi nên nó phải là một phần của hệ thống quản trị chất lượng toàn diện.
18.5. Những lợi ích của JIT/Lean
‐ Giảm thiểu hàng tồn kho và nguyên vật liệu trên chuyền
‐ Điều chỉnh linh hoạt vòng thời gian sản xuất (cycle time)
‐ Cải tiến liên tục
‐ Giảm thiểu lãng phí
18.6. Các yêu cầu cho hệ thống JIT/Lean
Để một nhà máy triển khai sản xuất theo JIT/Lean, một số bước sau phải được thực hiện:
‐ JIT/Lean là một phần của chương trình chất lượng toàn diện
‐ Có sự cam kết của lãnh đạo cấp cao chứ không chỉ của lãnh đạo bộ phận sản xuất
‐ Cơ cấu tổ chức của nhà máy
‐ Đào tạo, tổ chức hoạt động đội nhóm và rèn luyện kỹ năng
‐ Thiết lập dòng sản xuất và đơn giản hóa hoạt động
‐ Triển khai hệ thống kéo Kanban
‐ Khả năng hiển thị và kiểm soát hiển thị
‐ Giảm thiểu việc thắt nút cổ chai của dòng sản xuất
‐ Triển khai sản xuất lô nhỏ và giảm thiểu thời gian thiết lập sản xuất
‐ Triển khai hệ thống duy trì sản xuất toàn diện (TPM)
‐ Xác định năng lực quá trình, kiểm soát quá trình bằng thống kê và cải tiến liên tục
‐ Quản lý và kiểm soát nhà cung ứng
18.7. Tự động hóa và hệ thống JIT/Lean
Tự động hóa sẽ hỗ trợ khá nhiều cho hệ thống JIT/Lean. Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng cần cân nhắc về sự cần thiết và sự chuẩn bị của doanh nghiệp trước khi tiến hành tự động hóa.
Hiện nay, ở việt Nam có rất nhiều công ty đã và đang áp dụng thành công JIT/Lean và mang lại lợi ích lớn trong sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, điều đáng buồn là hầu hết trong số đó đều là những doanh nghiệp FDI và một vài doanh nghiệp lớn trong nước có thể kể ra như AkzoNobel, Foster, Gilimex, Ván sàn Polytech, Tập đoàn Masan, Hoya, May Nhà Bè… Còn các doanh nghiệp nhỏ của Việt Nam, vì chưa hiểu rõ được lợi ích của Lean và có thể hiểu sai về chi phí và nguồn lực triển khai hoặc nghĩ rằng Lean chỉ thích hợp với doanh nghiệp lớn nên chưa áp dụng.
THUẬT NGỮ
JIT: Hệ thống sản xuất trong đó các luồng nguyên vật liệu, hàng hóa và sản phẩm lưu chuyển trong quá trình sản xuất và phân phối được lập kế hoạch chi tiết từng bước sao cho quy trình tiếp theo có thể thực hiện ngay khi quy trình hiện thời chấm dứt. Qua đó, không có hạng mục nào rơi vào tình trạng để không, chờ xử lý, không có nhân công hay thiết bị nào phải đợi để có đầu vào vận hành.
Kanban: Một công cụ kiểm soát sản xuất, có thể có nhiều màu sắc để chỉ định nguyên liệu và các công đoạn khác nhau. Đối với trạm công việc này Kanban là một phiếu (thẻ) đặt hàng, còn đối với trạm kế tiếp nó trở thành một phiếu vận chuyển – chỉ định rõ phải nhận bộ phận, chi tiết hay nguyên liệu nào từ trạm trước nó với số lượng bao nhiêu.
TPM: Bảo trì toàn diện là tập hợp tất cả các hành động kỹ thuật và quản trị nhằm giữ cho thiết bị luôn ở một tình trạng trong đó nó có thể thực hiện chức năng yêu cầu.
Chức năng yêu cầu này có thể định nghĩa như là một tình trạng xác định nào đó.
Cycle Time: Chu kỳ sản xuất là khoảng thời gian từ khi bắt đầu công việc cho đến khi sản phẩm sẵn sàng để chuyển giao. Nó cũng có thể được coi là khoảng thời gian giữa 2 sản phẩm hoàn thành liên tiếp, nó là thời gian thực tế sản xuất.
CÂU HỎI ÔN TẬP
1. Định nghĩa JIT/Lean.
2. Giải thích sự khác nhau giữa hệ thống sản xuất truyền thống và JIT/Lean.
3. Mô tả nền tảng cơ bản của lịch trình cho một hệ thống sản xuất hàng loạt và cho hệ thống sản xuất theo JIT/Lean.
4. Liệt kê 7 lãng phí.
5. Giải thích JIT/Lean tác động như thế nào với từng lãng phí.
6. Trình bày về hệ thống sản xuất kéo.
7. Trình bày về hệ thống sản xuất đẩy.
8. Mô tả Kanban hỗ trợ như thế nào với hệ thống kéo.
9. Những thuận lợi do việc giảm thời gian chuẩn bị sản xuất mang lại.
BÀI TẬP TÌNH HUỐNG
Hệ thống JIT/Lean được phát minh bởi Taiichi Ohno, với việc loại bỏ toàn bộ hàng tồn kho trong thực tế và sử dụng hệ thống kéo (Kanban) nhằm kết hợp các dòng nguyên vật liệu và các bộ phận khác trong quá trình sản xuất, đã bị chống đối và phản ứng từ chối bởi một số người dựa trên cơ sở rằng nếu như xuất hiện một phần tử (thậm chí là nhỏ nhất) bị sai lỗi thì sẽ làm cho toàn bộ quá trình sản xuất buộc phải dừng lại.
Ohno cũng đã tuyên bố rằng “điểm yếu” này của hệ thống JIT/Lean thật sự lại là một điểm mạnh của nó, bởi vì nó loại bỏ được tất cả những yếu tố rủi ro, việc dừng lại toàn bộ dây chuyền sản xuất buộc toàn bộ tổ chức phải tập trung vào việc giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của vấn đề và nhờ vậy vấn đề sẽ không bao giờ tái phát.
CourseKar là một nhà sản xuất trong ngành sản xuất xe đánh golf. Sản phẩm của họ là khá thành công, nhưng những nhà sản xuất cạnh tranh với công ty bán ít hơn số lượng mà CourseKart bán ra nên họ có ít sản phẩm phải bảo hành và do đó có cảm giác đáng tin cậy hơn. Vì vậy, thị phần của CourseKar bắt đầu sụt giảm và Ban điều hành kêu gọi phải “hành động”. Các nhà quản lý của CourseKar biết rằng các đối thủ cạnh tranh đã áp dụng JIT/Lean trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, khi tìm hiểu, ban quản lý nhận thấy rằng bên cạnh việc loại bỏ lãng phí và cải tiến chất lượng, năng suất khi chuyển sang hệ thống JIT/Lean, việc không có hoặc có rất ít hàng tồn kho hoặc nguyên liệu tồn kho trên chuyền sẽ có thể tạo nên một nguy cơ và rủi ro lớn.
Để giảm chi phí sản xuất và nâng cao chất lượng, các nhà quản lý đang nghiên về một phương án khác với JIT/Lean. Hệ thống này cũng sẽ sử dụng các nguyên tắc và phương pháp luận của JIT/Lean nhưng sẽ duy trì một lượng tồn kho hoặc nguyên
vật liệu tồn kho nhất định để có thể phòng ngừa cho việc phải dừng quá trình sản xuất một cách đột ngột.
Câu hỏi thảo luận:
1. Nếu như một yếu tố đơn giản và tầm thường như một ốc vít bị mất hoặc công cụ bị hỏng thì có thể dừng dây chuyền sản xuất theo JIT/Lean, nhưng làm thế nào mà Ohno lại có thể xem xét và cho rằng đó lại là một sức mạnh của hệ thống JIT/Lean?
2. Hãy thảo luận và xác định xem những gì có thể xảy ra nếu một con ốc vít hoặc công cụ làm việc cần thiết bị mất từ trong hệ thống sản xuất hàng loạt truyền thống.
3. Hãy thảo luận tác động của JIT/Lean mà trong đó nhà sản xuất trữ một lượng tồn kho hoặc nguyên vật liệu tồn kho trên chuyền.
4. Thảo luận về những tiềm năng mà các tổ chức dịch vụ/ thương mại hưởng lợi từ việc triển khai JIT/Lean.