CÁC NGUYÊN TẮC CƠ BẢN
Chương 5. Loại bỏ từ ngữ thừa thãi
Nghệ thuật viết càng ít càng tốt cho website.
“Bỏ đi 1 nửa phần chữ trên mỗi trang, rồi sau đó bỏ tiếp 1 nửa của phần còn lại."
Định luật thứ 3 của Steve Krug về Tính khả dụng.
Trong tất cả vỏn vẹn 5 hay 6 điều tôi học được hồi Đại học, thứ mà gắn bó với tôi lâu nhất, cũng chính là thứ tôi thấy hữu ích nhất, chính là luật thứ 17 trong cuốn sách “The Elements of Style” của tác giả E.B. White:
17. Loại bỏ từ ngữ thừa thãi.
Hành văn chất lượng là phải súc tích. 1 câu văn không cần những từ ngữ thừa thãi, 1 đoạn văn không cần những câu văn thừa thãi, cũng tương tự như 1 bức tranh không cần những đường nét thừa thãi, và 1 cỗ máy không cần những bộ phận thừa thãi.
Khi tôi xem các trang web, tôi đã bị ngạc nhiên khi thấy phần lớn câu từ trên đó chỉ để làm cảnh, bởi vì chả có ai đọc chúng cả. Và chỉ bằng cách ngồi ị 1 chỗ ở đó thôi, tất cả mớ chữ này hàm ý rằng người dùng có khi phải đọc hết chúng nó thì mới hiểu được cách sử dụng trang web, điều này càng khiến cho trang web trở nên khó hiểu và nguy hiểm hơn so với thực tế.
Định luật 3 của tôi nghe có vẻ cực đoan, bởi vì nó cần phải như vậy. Loại bỏ một nửa số từ ngữ trên thực tế là một mục tiêu khả thi: Tôi không gặp khó khăn gì trong việc loại bỏ một nửa số từ trên hầu hết các trang web mà không làm mất đi bất kỳ giá trị thông tin nào của chúng. Nhưng việc loại bỏ tiếp một nửa của phần text còn lại chỉ là cách để khuyến khích mọi người cứ thẳng tay mà lọc chữ.
Loại bỏ tất cả mớ từ mà không ai thèm đọc đó có 1 số hiệu ứng tích cực:
- Khiến cho các content hữu ích nổi bật hơn
- Làm giảm đi độ nhiễu loạn thông tin của trang web
- Khiến cho trang web ngắn gọn hơn, tạo cơ hội cho người dùng xem được nhiều thông tin trong 1 lần lướt mắt mà không phải scroll nhiều
Tôi không bảo là những bài báo trên WebMD.com hay các câu chuyện trên NYTimes.com phải bị rút ngắn.
Nhưng phần lớn các nội dung chữ trên mạng thường có xu hướng dài hơn mức cần thiết.
Loại bỏ Happy talk.
Happy talk thì chúng ta nhìn phát là biết: Chính là cái dòng chữ giới thiệu thường xuất hiện để chào mừng người dùng đã vào được trang web, hoặc giải thích vắn tắt về nội dung của trang web mà họ chuẩn bị xem.
Nếu bạn vẫn còn băn khoăn không biết cái đoạn chữ này có phải Happy talk không, có 1 cách test chắc kèo:
Nếu bạn lắng nghe cẩn thận khi đang đọc cái text đó, bạn có thể nghe thấy 1 giọng nói nho nhỏ đang thì thầm trong đầu mình: “Blah blah blah blah blah....”
Bạn sẽ bắt gặp rất nhiều Happy talk trong mấy cái tờ phướn truyền thông tự lăng xê rẻ tiền. Không giống như văn phong truyền thông chất lượng, Happy talk kiểu này không có nội dung gì hữu ích, và chỉ tập trung vào việc nói rằng chúng ta đỉnh như nào (nhưng cũng không nói rõ thứ gì làm ta đỉnh).
Mặc dù Happy talk thường thấy ở Home page - thường ở các đoạn chữ bắt đầu bằng câu “Chào mừng tới…” - nơi cư trú ưa thích của chúng là ở front page (trang đầu) của các phân mục riêng lẻ của 1 trang web. Bởi vì những page này thường chỉ là 1 cái list những link dẫn tới nhiều khu vực khác nhau của trang web mà không có content riêng, nên những page kiểu đó có xu hướng có nhiều Happy talk để trông đỡ trống trải. Bất hạnh thay, hiệu ứng nó mang lại cũng giống như 1 nhà xuất bản sách cảm thấy họ phải thêm vào 1 đoạn văn nho nhỏ vào trang Mục lục: “ Cuốn sách nào bao gồm rất nhiều chương thú vị về ABC, DEF, và XYZ. Mong quý độc giả thưởng thức."
Happy talk cũng như nói chuyện khách sáo ấy - chả có nội dung gì, về cơ bản chỉ là 1 cách để khiến cho mọi thứ thân thiện hơn. Nhưng phần lớn người dùng Web không có thời gian để nói chuyện phiếm, họ muốn đạt được thứ họ đang tìm nhanh chóng. Bạn có thể - và nên - loại bỏ càng nhiều Happy talk càng tốt.
Loại bỏ các câu Hướng dẫn.
Một nguồn từ ngữ thừa thãi khác là các câu hướng dẫn. Điều quan trọng nhất bạn cần biết về phần hướng dẫn, chính là người dùng sẽ chả thèm đọc đâu - ít nhất là cho tới khi họ đã thử tự mò mẫm nhiều lần nhưng vẫn không ra. Và kể cả khi đó, nếu cái hướng dẫn đó nhiều chữ quá, tỉ lệ người dùng tìm được cái thông tin họ cần là khá thấp.
Mục tiêu của bạn là loại bỏ các câu hướng dẫn bằng cách thiết kế sao cho mọi thứ đều có tính tự giải thích, hoặc là càng dễ hiểu càng tốt. Khi buộc phải dùng text hướng dẫn, hãy làm sao cho phần text này ngắn gọn súc tích nhất có thể.
Ví dụ, đây là phần text hướng dẫn tôi đọc dc ở mở đầu của 1 trang web khảo sát (104 từ):
1 chút phân tích:
Tôi nghĩ phần text này có thể cải thiện nếu được cắt gọt nhiệt tình (34 từ):
Và giờ là đất diễn của thứ gì đó hoàn toàn khác biệt.
Trong những chương đầu tiên này, tôi đã cố gắng truyền đạt một số nguyên tắc cần ghi nhớ khi bạn xây dựng một trang web.
Trong 2 chương tiếp theo, chúng ta sẽ đi sâu hơn và cách các nguyên tắc kể trên ứng dụng khi ta phải đối mặt với 2 thách thức lớn nhất và quan trọng nhất trong thiết kế web: Navigation (điều hướng) và Homepage (trang chủ).
Sẵn sàng chưa? Mang đồ ăn đồ uống gì chưa? 2 chương này sẽ rất dài đấy.