- Cảm nhận cái hay về nghệ thuật, đặc biệt là việc sử dụng yếu tố so sánh
đối lập để biểu đạt tình cảm, cảm xúc nhà thơ
ˆ Lưu ý: Để làm bật nỗi nội dung, các em cần cảm nhận những câu thơ hay, những biện pháp tu từ đặc sắc; đặc biệt nét đặc sắc, hiệu quả của việc sử dụng yêu tố so sánh đối lập trong bài thơ. Đây cũng chính là lúc các em lồng cảm nhận giá trị nội dung và nét đặc sắc về nghệ thuật.
Vi dụ: Kết lại bài thơ là một câu hỏi như xoáy sâu vào lòng người bao
nỗi niềm: “Ngắng hỏi giời vậy
- Sao me ta gia”
Dẫu biết rằng sinh - lão - bệnh - tử là quy luật tat yếu của tạo hóa nhưng người con vẫn không khỏi thang thối, không muốn tin vào hiện thực trần trụi ấy:
sao me lai gia khi lòng con vẫn như một đứa trẻ - vẫn cần mẹ ở bên để yêu thương, vễ về.
- Đánh giá tác giả:
+ Tài năng: lời thơ giản dị, mộc mạc nhưng lắng sâu bao cảm xúc XÓT Xa, thương yêu mẹ vô cùng.
+ Tắm lòng: yêu thương mẹ vô hạn.
* Kết đoạn:
-
_~ Khẳng định lại cảm xúc về bài thơ (nghẹn ngào, xúc động).
- Ý nghĩa của bài thơ đối với ban thân (trân trọng, nâng niu những tháng ngày có mẹ, bên mẹ).
Bước 3: Viết đoạn:
_@ Đoạn văn tham khảo
Mẹ - tiếng gọi thiêng liêng, nguyên sơ đầu tiên và cũng là tiếng gọi nghẹn ngào mỗi khi trong cuộc sống con vấp ngã; bởi mẹ là điểm tựa tỉnh thần lớn lao của con trong cuộc đời. Đã có rất nhiều bài thơ hay viết về mẹ nhưng bài thơ
“Mẹ” của tác giá Đỗ Trung Lai lại mang một nỗi niềm riêng - nỗi niềm của người
con khi người mẹ dấu yêu đã gần đất xa trời - làm người đọc không khỏi rưng . rưng nghẹn ngào, xúc động. Hai khổ thơ đầu là những hình ảnh so sánh tô đậm sự đối lập giữa mẹ và cây cau, để nhấn mạnh mẹ ngày một già đi theo năm tháng cuộc đời: “ưng mẹ còng réi/ Cau thì vẫn thẳng/ Cau — ngọn xanh rờn/ Mẹ - đầu bạc trắng/ Cau ngày càng cao/ Mẹ ngày một thấp/ Cau gân với giời/ Mẹ thì gan
đái!”. Giọng thơ trầm lắng lại như những chiêm nghiệm về thời gian. Cuộc sống
vẫn trôi đi, vạn vật vẫn phát triển từng ngày nhưng mẹ thì đi ngược lại - mẹ ngày một héo mòn di, hao gầy. Một loạt những cặp tính từ đối lập nhau: “còng - thăng, xanh rờn - bạc trắng, cao - thấp” càng tô đậm hình ảnh người mẹ già lưng đã.
còng, tóc đã bạc. Môi cặp thơ như một nột nhân cảm xúc của người con khi chứng kiên sự thay đổi của mẹ từng ngày. Hai tiêng “gân đâi” kêt hợp với dâu
HƯỚNG DAN LAM CÁC DẠNG BÀI VĂN LỚP 7
chấm than như một nốt lặng - nghẹn ngào khi biết mẹ sẽ xa ta... Hình ảnh so sánh
“Một miếng cau khô/ Khô gầy như mẹ” là sự cảm nhận tinh tế, thấm đẫm nỗi xót xa của người con. Bởi thể, người con vỡ òa cảm xúc: “Con nâng trên tay/ Không
cầm được lệ”. Đó là giọt lệ xót thương, là nỗi đau khôn xiết. Kết lại bài thơ là một
câu hỏi như xoáy sâu vào lòng người bao nỗi niềm: “Ngắng hỏi giời vậy - Sao mẹ ta già”. Dẫu biết rằng sinh - lão - bệnh - tử là quy luật tất yếu của tạo hóa nhưng người con vẫn không khỏi thang thốt, không muốn tin vào hiện thực trần trụi ấy:
sao me lai gia khi long con vẫn như một đứa trẻ - vẫn cần mẹ ở bên để yêu thương, vỗ về. Câu hỏi ấy của con không một câu trả lời, Hình ảnh thơ kết thúc
“Mây bay về xa” chính là lời hồi đáp thay cho câu trả lời: rồi một ngày me cling như mây, hóa vào cõi thiên thu giữa mênh mang dat trời. Những vần thơ giản dị nhưng lắng đọng của tác giá Đỗ Trung Lai đã chạm đến trái tim biết bao người con, để ta biết trân trọng hơn, nâng niu hơn những phút giây còn có mẹ bên mình!
Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm
Rà soát, chỉnh sửa bài viết theo những gợi ý trong bảng kiểm ở phần Hướng dẫn chung.
Viet doan vin trinh bay cam nhận của em vệ bài thơ
. %,ðj của cây” của nhà thơ Trần Hữu Thung (SGK Ngữ văn 7, tập 1, Bộ Chan trời sáng tạo).
_ Khi dang la hat Cam trong tay mình
Mam kiêng gió bắc Kiêng nhất mưa giông
Chưa gieo xuống đất Hạt nằm lặng thỉnh.
Khi bạt nảy mâm Nhủ lên giọt sữa
Mâm đã thì thầm _
Ghé tại nghe rõ.
Mâm tròn nắm giữa Nghe bàn tay vỗ Nghe tiếng ru hời
Nghe mam mé mat Đón tia nắng hông Khi cây đã thành No vai la bé
Là nghe màu xanh Bắt đầu bập bẹ
Rằng các bạn ơi Cây chính là tôi Nay mai sẽ lớn
Góp xanh đất trời
bg Hướng din lam bài Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết
- Xác định, lựa chọn đề tài: Đây là một bài thơ viết về đề tài thiên nhiên,
cây cối xung quanh. Nét đặc biệt của bài thơ là tác giả sử đụng yếu tố tự sự, hóa
LÊ NGA - ĐẶNG THỊ THÚY - NGUYỄN LÝ TƯỞNG
thân vào cái cây để kể về cuộc đời của nó từ khi còn là hạt mam bé nhỏ năm sâu
trong đất đến khi đã lớn chào cuộc sống.
- Xác định mục đích: cảm nhận cải hay trong cách sử dụng, từ ngữ, hình ảnh, các biện pháp tu từ... đề từ đó cảm nhận được hình ảnh cái cây nhú dần theo thời gian.
- Thu thập tư liệu
+ Đọc thêm những bài thơ khác của củng tác giả để hiểu thêm về phong cách nghệ thuật.
ot Đọc thêm những bài thơ khác cùng đề tài, chủ đề viết về thiên nhiên, cây cdi (Mdm non - V6 Quang.,...).
Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý:
a. Tìm ý: Học sinh bám vào lời kế của cây để tìm ý cho đoạn văn bằng cách sau:
- Đọc điễn cảm bài thơ vài lần để.cảm nhận âm thanh, van, nhip diéu va xac định những cảm xúc mà bài thơ gợi lên trong em:
+ Nhịp điệu: nhẹ nhàng, lời kế chậm rãi, giản di
+ Cảm xúc: niềm vui, thích thú, háo hức khi được nây mầm, lớn lên.
- Xác định đề tài, chủ đề của bài thơ (Đề tài: thiên nhiên, chủ đề: niềm vui
của cây khi nảy mầm, lớn lên).
- Tìm và xác định ý nghĩa của những từ ngữ, hình ảnh độc đáo, những biện pháp tu từ mà tác giả bài thơ sử dụng:
Khi hat nay mam Nhú lên giọt sữa
Mầm đã thì thầm
Ghé tai nghe ro.
Mầm tròn nằm giữa Vỏ hạt làm nội Nghe bàn tay vỗ Nghe tiếng ru hời b. Lập đàn ý
* Mở đoạn: giới thiệu tên bài thơ, tác giả và nêu cảm nghĩ chung của em về bài thơ.
Đọc bi thơ “Lời của cây” của nhà thơ Trân Hữu Thung, em vô cùng thích thú khi lắng nghe cây kế về cuộc đời của mình từ khi còn là một hạt mâm bé nhỏ đến khi nhú lên, xòe lá vươn mình trong năng.
* Thân đoạn: Xây đựng hệ thống ý cần trình bày:
- Cảm nhận cái hay về mặt nội dung .
+ Hình ảnh cái cây thay đổi từng ngày: từ lúc là hạt mầm đến khi nhú lên khỏi vẻ, vươn mình trên mặt đất.
HƯỚNG DẪN LÀM CÁC DẠNG BÀI VĂN LỚP 7 + Cảm nhận được niềm vui, háo hức rộn ràng của mầm cây nhỏ.
- Cảm nhận cái hay về nghệ thuật, đặc biệt là việc sử dụng yếu tố tự sự khi
cây tự kề về đời mình
Lưu ý: Đề làm bật nổi nội dung, các em cần cám nhận những câu thơ hay, những biện pháp tu từ đặc sắc; đặc biệt nét đặc sắc, hiệu quả của việc sử đụng yếu tố tự sự trong bài thơ. Đây cũng chính là lúc các em lồng cảm nhận giá trị nội
- đụng và nét đặc sắc về nghệ thuật.
Ví dụ: Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuậi nhân hóa đặc sắc, , thối hôn vào mâm cây khiến cho cây nhỏ cũng có linh hồn, cảm xúc, suy nghĩ Hư con nguồi. cây đang thầm thì kế về cuộc đời của mình với bao cảm xúc:
Khi dang la hat Cam trong tay minh __ Chưa gieo xuống đất
Hạt nằm lặng thỉnh.
.. Rang cdc ban oi Cây chính là tôi Nay mái sẽ lớn
Góp xanh đất trời.
- Đánh giá tác giả:
+ Tài năng: trí tưởng, tượng phong phú, hóa thân vào cây để kế về cuộc đời mình.
+ Tắm lòng: yêu mến, lắng nghe tiếng lòng của thiên nhiên, tạo vật.
* Kết đoạn:
- Khẳng định lại cảm xúc về bài thơ (thích thú vì hình ảnh thơ, lời thơ sống
- động, tự nhiên;-thân thương; đặp để).
-¥ nghia của bài thơ đối với bản thân (quan sát cuộc sống xung quanh, mở rộng tâm bôn đề lăng nghe tiêng lòng của thiên nhiên, tạo vậÐ).
Đoạn văn tham khảo
Đọc bài thơ “Lời của cây” của nhà thơ Trần Hữu Thung, em vô cùng thích thú khi lắng nghe cây kể về cuộc đời của mình từ khi còn là một hạt mầm bé nhỏ đến khi nhú lên, xòe lá vươn mình trong nang. Ca bai thơ sử đụng biện pháp nhân
hóa thật đặc SẮC, thôi hỗn vào mầm cây, khiến cho mầm cây cũng có linh hén, cảm
xúc như con người. Bài thơ như câu chuyện thú thỉ tâm tình nhẹ nhàng - lời kế bắt đầu từ khi cây còn là hạt mầm bé xíu: “Khi đang là hạt... Hạt nằm lặng thính”
Điều thú vị nhất là khi hạt nay mầm - mầm cây hic đó là sự sống, đã có thể lắng nghe mọi vang âm của cuộc sống. “Khi hạt nảy mầm... Nghe tiếng ru hời”. Hình