LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG VIỆT NAM)
TIẾT 29-30-31 Di sản văn hóa vật thể tiêu biểu của thành phố Hà Nội
I. Mục tiêu bài học:
1. Kiến thức: Giúp HS biết các di sản văn hóa, phân biệt được di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể.
2. Kĩ năng: HS thấy được ý nghĩa và sự cần thiết phải bảo vệ di sản văn hóa.
3. Thái độ: HS biết yêu quý, giữ gìn, bảo vệ, tôn tạo những di sản văn hóa.
4. Năng lực: NL tư duy, NL hợp tác, NL giao tiếp, NL ngôn ngữ, NL giải quyết vấn đề.
II. Chuẩn bị:
Giáo viên: KHBH, SGK, SGV, tranh ảnh, ....
Học sinh: Xem trước nội dung bài học.
Sưu tầm tranh ảnh về các loại di sản văn hoá.
III. Tổ chức các hoạt động.
1. Mô tả phương pháp thực hiện chuỗi các hoạt động học trong bài học và kĩ thuật dạy học thực hiện trong các hoạt động:
Tên hoạt động Phương pháp thực hiện Kĩ thuật dạy học A. Hoạt động khởi động - Dạy học trực quan sinh động - Kĩ thuật đặt câu hỏi B. Hoạt động hình thành
kiến thức
- Dạy học theo nhóm
- Dạy học nêu vấn đề và giải quyết vấn đề.
- Thuyết trình, vấn đáp, đàm thoại.
- Kĩ thuật đặt câu hỏi - Kĩ thuật học tập hợp tác
C. Hoạt động luyện tập - Dạy học nêu vấn đề và giải quyết vấn đề.
- Dạy học theo nhóm cặp đôi
- Kĩ thuật đặt câu hỏi - Kĩ thuật học tập hợp tác - Kĩ thuật động não D. Hoạt động vận dụng
- Dạy học nêu vấn đề và giải quyết vấn đề.
- Đóng vai
- Kĩ thuật đặt câu hỏi
….
E. Hoạt động tìm tòi, mở rộng
- Dạy học nêu vấn đề và giải quyết vấn đề
- Dự án
- Kĩ thuật đặt câu hỏi
……
2. Tổ chức các hoạt động:
Hoạt động 1: Hoạt động khởi động
* Mục tiêu:
- Tạo tâm thế hứng thú cho HS.
- Kích thích HS tìm hiểu các di sản văn hóa đẹp có giá trị.
* Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân, vấn đáp.
* Yêu cầu sản phẩm: tranh về di sản văn hóa.
* Cách tiến hành:
- GV cho HS quan sát tranh.
? Em có nhận xét gì về các bức tranh trên.
GV cho HS quan sát tranh sau đó dẫn dắt vào bài.
Hoạt động 2: Hình thành kiến thức.
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung kiến thức
*HĐ1: HD học sinh phân biệt các loại di sản.
* Mục tiêu: Giúp hs phân biệt các loại di sản.
* Nhiệm vụ: HS làm việc ở nhà.
* Phương thức thực hiện: Dự án, đàm thoại
* Yêu cầu sản phẩm: tranh hs sưu tầm, vở ghi.
* Cách tiến hành:
GV chuyển giao nhiệm vụ:
Gv: Cho hs quan sát tranh ở sgk.
Gv: Hãy nhận xét đặc điểm và phân loại 3 bức ảnh trên.
gv: hãy kể tên một số DTLS hoặc DLTC mà em biết.
gv: Ở VN có những DSVH nào đã được thế giới công nhận là DSVH thế giới?.
*Học sinh thực hiện nhiệm vụ - Học sinh làm việc cá nhân, trao đổi .
- Giáo viên quan sát hs làm và gợi ý các cách xử lí cho Hs
- Dự kiến sản phẩm: câu trả lời của hs
*Báo cáo kết quả:
-Gv yêu cầu hs trả lời
*Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá, kl.
* HĐ2: Tìm hiểu nội dung bài học.
* Mục tiêu: HS biết được k/n di sản văn hóa.
* Nhiệm vụ: HS theo dõi sgk trả lời câu hỏi
* Phương thức thực hiện: Thảo luận nhóm, đàm thoại
* Yêu cầu sản phẩm: Kết quả của nhóm bằng phiếu học tập, câu trả lời của HS
* Cách tiến hành:
GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
Gv: Di sản văn hoá là gì?.
Gv: DSVH phi vật thể là gì?
Gv: Hãy kể tên một số DSVH phi vật thể?.
Gv: Giới thiệu một số DSVH vật thể. (Cố đô Huế, Phố
1. Quan sát ảnh:
2. Nội dung bài học:
a. Di sản văn hóa
DSVH là sản phẩm vật chất và tinh thần có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học được lưu truyền từ đời này sang đời khác. Có 2 loại DSVH, đó là:
- DSVH phi vật thể: là những sản phẩm tinh thần có giá trị về lịch sử, văn hoá, khoa học được lưu giữ bằng trí nhớ, chữ viết, truyền miệng, truyền nghề, trình diễn và các hình thức lưu giữ, lưu truyền khác.
DSVH vật thể: là sản phẩm vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, bao gồm các DTLS văn hóa, DLTC, các di vật cổ vật, bảo vật quốc gia.
+ DTLS văn hoá là công trình xây dựng, địa điểm và các di vật cổ vật, bảo vật quốc gia. có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học.
+ DLTC: là cảnh quan thiên nhiên hoặc địa điểm có sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên với công trình kiến trúc có giá trị LS thẩm mĩ, KH.
cổ hội an, Bến cảng nhà rồng..).
Gv: DSVH vật thể là gì?.
Gv: Cho HS quan sát một số DTLS văn hóa.
Gv: DTLSVH là gì?.
Gv: giải thích các từ: di vật cổ vật, bảo vật quốc gia.
(Di vật là hiện vật được lưu truyền lại có giá trị về LS, VH, KH; Cổ vật là hiện vật có giá trị tiêu biểu về LS, văn hóa, KH từ 100 năm tuổi trở lên; bảo vật quốc gia là hiện vật có giá trị đặc biệt quý hiếm của nhà nước).
Gv: Cho Hs quan sát 1 số DLTC.
Gv: Danh lam thắng cảnh là gì? Cho ví dụ.
*Học sinh thực hiện nhiệm vụ
- Học sinh làm việc cá nhân, thảo luận nhóm
- Giáo viên quan sát hs làm và gợi ý các cách xử lí cho Hs
- Dự kiến sản phẩm: kq thảo luận của hs
*Báo cáo kết quả:
-Gv yêu cầu các nhóm báo cáo
*Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá, kl.
Hoạt động 3: Luyện tập
* Mục tiêu: Vận dụng hiểu biết về di sản văn hóa để làm bài.
* Nhiệm vụ: HS suy nghĩ, trình bày.
* Phương thức thực hiện: HĐ cặp đôi.
* Yêu cầu sản phẩm: Câu trả lời miệng của HS.
* Cách tiến hành:
GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
Gv: Hướng dẫn HS làm bài tập a sgk/50.
- Đọc truyện "Những vết thương tâm" sbt/41
3.Bài tập BT a sgk/50:
Đáp án: 3, 7,8,9,11,12.
Hoạt động 4: Vận dụng
* Mục tiêu: HS biết vận dụng kiến thức đã học áp dụng vào cuộc sống thực tiễn.
* Nhiệm vụ: HS suy nghĩ, trình bày
* Phương thức thực hiện: HĐ cá nhân, đóng vai
* Sản phẩm: Câu trả lời của HS
* Cách tiến hành:
GV chuyển giao nhiệm vụ cho HS:
GV cho HS đóng vai BT b/sgk/50 HS tiếp nhận nhiệm vụ:
*Học sinh thực hiện nhiệm vụ - Sắm vai tình huống
*Báo cáo kết quả:
- Gv yêu cầu 1 nhóm lên sắm vai tình huống trên
*Đánh giá kết quả
- Học sinh nhận xét, bổ sung, đánh giá - Giáo viên nhận xét, đánh giá, kl.
Hoạt động 5: Tìm tòi mở rộng
* Mục tiêu: HS mở rộng vốn kiến thức đã học.
* Nhiệm vụ: Về nhà tìm hiểu.
* Phương thức hoạt động: cá nhân.
* Yêu cầu sản phẩm: bài làm dự án của hs
* Cách tiến hành:
GV chuyển giao nhiệm vụ cho Hs:
Em hãy tìm hiểu và viết tóm tắt về một vài loại DSVH vật thể hoặc phi vật thể của địa phương, của đất nước mà em biết?
Tính đến tháng 11-2013, Hà Nội có 2.264 di tích được xếp hạng (1.176 di tích cấp quốc gia và 1.088 di tích cấp thành phố). Số di tích được xếp hạng quốc gia, tính đến thời điểm này nhiều nhất nước (1.176/3.231). Từ năm 2009 đến tháng 9-2013, có hơn 300 di tích được xếp hạng.
- Đến nay, Hà Nội có Di sản Văn hóa Thế giới Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long; Di sản Tư liệu Thế giới là 82 bia Tiến sĩ Triều Lê-Mạc (1442 – 1779), tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám; Di sản Văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc.
- Đến nay, trên địa bàn Hà Nội có 9 di tích quốc gia đặc biệt là: Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch (do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quản lý), Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long (Di sản Văn hóa thế giới), Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Khu di tích Cổ Loa, Di tích lịch sử Đền Hai Bà Trưng (huyện Mê Linh), Di tích lịch sử Đền Hát Môn (huyện Phúc Thọ), Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật Đền Phù Đổng (huyện Gia Lâm), Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Hồ Hoàn Kiếm và Đền Ngọc Sơn (quận Hoàn Kiếm), Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình Tây Đằng (huyện Ba Vì).
Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long- Di sản Văn hóa Thế giới của HN
- Từ năm 2010 đến nay, trung bình mỗi năm Hà Nội đầu tư gần 1.000 tỷ đồng cho tu bổ và chống xuống cấp di tích, trong đó kinh phí từ nguồn xã hội hóa chiếm hơn 30%.
- Theo thống kê, hiện nay trên địa bàn Hà Nội có gần 600 di tích bị xuống cấp ở các mức độ khác nhau. Tính trung bình mỗi di tích tu bổ, tôn tạo hết 10 tỷ đồng, thì trước mắt, Hà Nội cần có 6.000 tỷ đồng.
- Thực hiện Luật Di sản văn hóa và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành Quyết định số 11/2011/QĐ- UBND ngày 2-3-2011 Quy định phân cấp quản lý nhà nước một số lĩnh vực kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2011-2015; trong đó về quản lý di tích việc phân cấp được phân cấp như sau:
+ Thành phố quản lý 12 di tích tiêu biểu gồm: Thành cổ Hà Nội, Khu Di tích Cổ Loa; Khu Tưởng niệm Bác Hồ ở Vạn Phúc, Nhà lưu niệm Nhà tù Hỏa Lò, Nhà lưu niệm 48 Hàng Ngang, Nhà lưu niệm 5D Hàm Long, Đền Bà Kiệu, Nhà lưu niệm 90 Thợ Nhuộm, Di tích đền Ngọc Sơn và Khu tượng đài Vua Lê, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Chùa Láng, Bích Câu đạo quán.
+ Quận, huyện, thị xã quản lý các di tích còn lại, ngoài các di tích do Thành phố quản lý.
+ Xã, phường, thị trấn quản lý các di tích do quận, huyện, thị xã ủy quyền (trừ các di tích đã được xếp hạng).
- Chương trình số 04-CTr/TU ngày 18-10-2011 của Thành ủy Hà Nội về “Phát triển văn hóa - xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Thủ đô, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh giai đoạn 2011 – 2015” xác định nhiệm vụ về công tác bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Thủ đô đến năm 2015 là: “Bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị các di sản văn hóa tiêu biểu của Thủ đô; phục hồi, phát huy có chọn lọc các di tích lịch sử văn hóa, cách mạng tiêu biểu, một số lễ hội truyền thống, các loại hình văn hóa, văn nghệ dân gian. Hoàn thành dự án điều tra, thống kê phân loại, đánh giá hệ thống di sản Thủ đô. Xây dựng cơ chế tạo nguồn lực phục vụ tôn tạo, tu bổ hệ thống di tích đang xuống cấp. Xây dựng và triển khai đề án tổng kiểm kê khoa học văn hóa phi vật thể Hà Nội, đề cử danh mục di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Xây dựng một số dự án bảo tồn, tôn tạo di sản tiêu biểu, như: Làng cổ Đông Ngạc (Từ Liêm); phát huy hiệu quả giá trị
“Không gian lễ hội Gióng” (Gia Lâm, Sóc Sơn), Khu Di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long, 82 bia Tiến sỹ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Khu Di tích Cổ Loa, Làng cổ Đường Lâm (Sơn Tây) để phục vụ du lịch và đời sống dân dân”.
Làng cổ Đường Lâm (Sơn Tây – Hà Nội)
- Điều 11”Bảo tồn và phát triển văn hóa” tại Luật Thủ đô, được Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 4 thông qua ngày 21- 11- 2012 quy định:
Việc bảo tồn và phát triển văn hóa Thủ đô phải bảo đảm tiêu biểu cho bản sắc văn hóa dân tộc, phát huy các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của Thủ đô và của dân tộc, xây dựng văn hóa người Hà Nội thanh lịch, văn minh.
Các nguồn lực văn hóa trên địa bàn Thủ đô phải được quản lý, khai thác, sử dụng đáp ứng yêu cầu bảo tồn và phát triển văn hóa Thủ đô và cả nước.
Các khu vực, di tích và di sản văn hóa sau đây phải được tập trung nguồn lực để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa:
+ Khu vực Ba Đình;
+ Di tích Phủ Chủ tịch; Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh; Bảo tàng Hồ Chí Minh; Di tích Hoàng Thành Thăng Long; Thành Cổ Loa; Văn Miếu - Quốc Tử Giám và các di tích quốc gia đặc biệt khác trên địa bàn Thủ đô;
+ Khu vực Hồ Hoàn Kiếm, Hồ Tây;
+ Phố cổ, làng cổ và làng nghề truyền thống tiêu biểu;
+ Biệt thự cũ và các công trình kiến trúc khác xây dựng trước năm 1954;
+ Các giá trị văn hóa phi vật thể trên địa bàn Thủ đô.
Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội ban hành: Chính sách khuyến khích đầu tư, huy động đóng góp tự nguyện của tổ chức, cá nhân vào việc xây dựng công trình văn hóa, công viên, vườn hoa, khu vui chơi giải trí và bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn Thủ đô; Danh mục phố cổ, làng cổ, làng nghề truyền thống tiêu biểu, biệt thự cũ, công trình kiến trúc khác xây dựng trước năm 1954 và các giá trị văn hóa phi vật thể.
- Ngày 4-12-2013, Kỳ họp thứ 8, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội Khoá XIV đã thông qua Nghị quyết về việc ban hành Danh mục phố cổ, làng cổ, làng nghề truyền thống tiêu biểu, biệt thự cũ, công trình kiến trúc khác xây dựng trước năm 1954 và di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn Thủ đô:
+ Danh mục Phố cổ gồm 79 phố (tập trung chủ yếu ở quận Hoàn Kiếm).
+ Danh mục làng cổ gồm 1 làng là làng Đường Lâm, thị xã Sơn Tây (gồm các thôn: Mông Phụ, Cam Thịnh, Cam Lâm, Đông Sàng, Đoài Giáp và khu vực phụ cận là các thôn Phụ Khang, Hưng Thịnh, Văn Miếu, Hà Tân).
Làng nghề Dệt lụa Vạn Phúc (Hà Đông)
+ Danh mục làng nghề truyền thống tiêu biểu có 7 làng: Làng nghề Sơn khảm thôn Ngọ (Phú Xuyên), Làng nghề Sơn mài Hạ Thái (Thường Tín), Làng nghề Mây tre đan thôn Phú Vinh (Chương Mỹ), Làng nghề Điêu khắc mỹ nghệ Sơn Đồng (Hoài Đức), Làng nghề Dệt lụa Vạn Phúc (Hà Đông), Làng nghề Gốm sứ Bát Tràng (Gia Lâm), Làng nghề Gỗ mỹ nghệ Thiết Úng (Đông Anh).
+ Danh mục biệt thự cũ có 225 biệt thự cũ (tập trung tại các quận: Ba Đình, Hoàn Kiếm, Hai Bà Trưng, Tây Hồ).
+ Danh mục công trình kiến trúc khác xây dựng trước năm 1954 có 41 công trình.
+ Danh mục di sản văn hóa phi vật thể có 2 di sản là: Hội Gióng tại đền Sóc và đền Phù Đổng, hát Ca trù.
Hàng năm, Ủy ban nhân dân thành phố rà soát, trình Hội đồng nhân dân thành phố điều chỉnh danh mục phố cổ, làng cổ, làng nghề truyền thống tiêu biểu, biệt thự cũ, công trình kiến trúc khác xây dựng trước năm 1954 và di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn Thủ đô.
- Năm 2013, Di sản văn hóa Hà Nội tiếp tục nhận được sự đánh giá cao của các tổ chức khác nhau trong khu vực và quốc tế .
+ TripAdvisor - Trang website về du lịch lớn nhất thế giới, với mạng lưới các website thành viên hiện diện tại ở 34 quốc gia công bố Danh sách 10 điểm đến đang lên của thế giới, do độc giả của trang website này bình chọn. Hà Nội là một trong 3 thành phố châu Á có tên trong Danh sách và xếp vị trí thứ 8. Trong số 85 điểm đến tại Hà Nội, khu phố cổ được chấm điểm cao nhất với 4,5/5.
+ Tạp chí Du lịch online hàng đầu châu Á Smart Travel tại Hông Kông bình chọn Hà Nội là một trong 10 điểm du lịch hấp dẫn nhất châu Á năm 2013.
+ Tạp chí du lịch Lonely Plane bình chọn những món ăn đặc trưng của đường phố Hà Nội vào danh sách Top 10 tour du lịch ẩm thực đường phố hấp dẫn, xếp cùng với ẩm thực đường phố Nice của Pháp, bia Vancouver của Canada, thức ăn hàng rong tại Penang, Malaysia.
+ Hầm tránh bom tại Khách sạn Metropole, Hà Nội, được UNESCO trao Giải thưởng danh dự về bảo tồn di sản văn hóa khu vực châu Á - Thái Bình Dương năm 2013…