Gs hai thiên niên kỷ, câu chuyện về cuộc đời của Đức Phật đã được các thế hệ Phật tử truyền lại, tạo cho nó trở thành một trong những sự giải thích về con đường của Đạo phật. Những sự diễn giải khác nhau nhấn mạnh đến những khía cạnh khác nhau của sử thi vĩ đại này.
Ví dụ Túc Sanh Truyện (Jatakanidana) bằng tiếng Pali (khoảng thế kỷ 5 CN) đi vào những chỉ tiết lớn lao về tiển thân của Đức Phật và Buddhacharita (khoảng thế kỷ thứ 2 CN) mở đầu với kiếp tái sinh cuối cùng của ngài. Trong khi Lavitavistara (sử thi Phật giáo) tuyệt vời nhấn mạnh tính chất siêu nhiên, trong khi đó nhiều công trình nghiên cứu uyên thâm của phương Tây đi tìm kiếm để khám phá những sự thật phía sau huyển thoại này. Tuy vậy, tất cả những bản dịch đều có một di sản chung, và đây là cốt lõi của tài sản kế thừa này đã được người ta thuật lại ở đây.
Truyện .Jatakanidana thuật lại rằng, rất nhiều, nhiều niên kỷ trước đó, khi một vị Phật khác, Dipankara, khi đang đi trên quả địá cầu, ở đó có một người đạo đức và trong sạch được gọi là Sumedha. VỊ này sinh ra trong một gia đình giàu có nhưng lại từ bổ những tài sản trần tục và trở thành một thầy tu khổ hạnh. Khi Sumedha gặp gở Phật Dipankara ngài khẳng định rằng vị này cũng sẽ trở thành một vị Phật (người đã thức tỉnh) khỏi giấc ngủ vô minh. Ý định để đạt được giác ngộ khiến cho vị này trở thành một vị bổ tát (Bodhisattva).
Đức Phật Dipankara cuối cùng đã nhận biết rằng Sumedha sẽ hoàn toàn giác ngộ, và các vị Phật tiếp theo sau đó tái khẳng định sự tiên đoán này.
102
Ở lần sanh cuối cùng của vị phật tương lai, ngài được sanh ra từ lòng mẹ mình
Một bức tranh sơn mài của người Miến ở thập niên 1970 trình bày sự tích trên Vị Bodhisattva tái sinh trong nhiều kiếp và dưới nhiều hình dáng, tự hoàn thiện bản thân mình trong từng kiếp sống để trở thành Phật. Ngài mưu cầu nhiều mục đích từ bị độ lượng với tất cả đồng loại, để dẫn đến một cuộc sống đạo đức hoàn hảo, thực hiện nó với càng ít tư hữu càng tốt, để tu dưỡng được những khả năng tỉnh thản và thể xác, và để đạt được tuệ giác theo bản chất thật của vạn vật. Những hình thức này và những phẩm hạnh (bố thí độ) khác sau đó đã trở thành những chuẩn mực về giáo lý của ngài và của đạo Phật nói chung.
Trong kiếp sống áp chót, vị Bodhisattva được tái sinh vào céi trời Đầu Xuất (Tusita), ở nơi đây ngài chuẩn bị cho lần sanh cuối cùng trong cỏi người. Từ cỏi trời Tusita ngài xem xét thế gian, chọn lựa người mẹ đạo đức của ngài, Hoàng hậu Maya, vợ của Quốc vương Suddodana (Tịnh Phạn) vua của dòng Shakya ở thành Kapilavastu (Ca tỳ la vệ) vào cái đêm vị Bô tát được thụ thai, bà hoàng hậu nằm mơ thấy một con bạch tượng chạm vào hông bà và đặt một đóa hoa sen trắng 108
trong dạ con của bà, vào khoảnh khắc thụ thai đó, 10.000 cỏi vũ trụ rúng động dữ dội. Những nhà tiên tri được triệu tập đến để đoán giấc mộng của hoàng hậu rồi tâu rằng bà đã thụ thai và đứa hé chào đời sẽ là vua của vũ trụ hoặc một vi Phat, tùy thuộc vào sự việc là vị này sống một cuộc đời của một vị gia trướng hoặc một đạo sĩ khổ hạnh.
Vào khoảng thời gian gần ngày sinh nở, hoàng hậu trên đường trở về Devadaha, nơi cha mẹ bà sinh sống, bà dừng lại nghỉ ngơi dưới cội cây sal trong vườn Lumbini (Lâm tì ni).
Khi tiến vào khu vườn bà cảm thấy mình chuyển dạ và một cây sal to lớn nhẹ nhàng uốn mình xuống để đỡ bà. Vị Bồ Tát từ trong hông của mẹ mình hiện ra — trong sạch và tỉnh khiết, giống như một người từ trên cầu thang hạ dẫn xuống - và được các vị phạm thiên (brahma) đỡ vào trong một chiếc lưới đan bằng sợi vàng ròng. Quan sát mười phương, ngài bước bảy bước về phía Bắc và dõng dạc tuyên bố : “Ta là chủ của thế gian. Đây là lần sinh cuối cùng của ta; kể từ đây ta không còn trở lại vòng sinh tử” Sự ra đời dây phép mẫu nhiệm đã được đánh dấu bởi niềm vui lớn lao khắp thế gian: người mù có thể nhìn thấy, người què quặt có thể đi, người điếc có thể nghe, người câm có thể nói. Chính thế gian cũng tán đương bởi vì biển cả biến thành đòng nước ngọt và năm loai hoa sen phi day khấp mặt đất.
Ji Sanh Jruygn (Jataka)
Jataka (truyện về tiền thân của Đức Phật) là một tập truyện gồm có ð47 câu chuyện làm sáng tỏ về những cuộc phiêu lưu của Đức Phật trong những tiền kiếp của ngài. Chúng só chung một hình thức, bắt đầu bằng cách thể hiện rõ ràng nên tảng đạo đức của cốt chuyện và kết thúc bằng cách đồng 104
hóa Đức Phật (lúc ấy chỉ là bỏ tát) "##@: eas trong câu chuyện. Đức Phật xuất = ae JATAKA tales MONKEY STORIES hién trong nhiéu tinh cach, khi la
một vị thần, một thương gia, một tên cướp đường, một người dẫn đầu đoàn buôn, một con nai, một con sơn đương và một con kên kên.
Trong những truyền thuyết này có một số câu chuyện dựa trên các chuyện dân gian trước thời Đức Phật đã được thuật lại nhiều lần. Chúng hoàn toàn ăn sâu trong kho tàng
của nhiều nền văn hóa mà Phat = |
gio đà tnyên bẻ và đã gây cảm Te Sam ay at
hứng cho vô số những sự thể hiện _ p;ở piấn cho đến ngày nay và nghệ thuật. Đặc biệt chúng phổ biến _ mắm chí đã từng được người ta trong thành phần tại gia thuộc các tu ° ; Piến thảnh một bộ sách ngụ ngôn của người An Độ
quốc gia vùng Đông Nam Á.
Truyện Jataka ca tụng những giới đức khổ hạnh dẫn đến một đời sống đúng đắn, đạo đức mà có thể đảm bảo cho một sự tái sinh tốt đẹp như ý. Ví dụ, trong câu chuyện “Khi chúa”
vị bodhisattva đánh lừa một con cá sấu tham lam bằng cách bảo con thú ăn thịt này rằng trái tim con khỉ đó đang được treo ở một cành cây gần đó, và nhờ đó dạy cho loài bò sát này về đạo đức của sự chân thật. Trong một câu chuyện Jataka Vessantare nổi tiếng, trong câu chuyện này vị bổ tát xuất hiện là một hoàng tử, ngài dạy về công đức bố thí bằng cách từ bỏ hết mọi thứ, kể luôn vợ và con mình.
105