GV phát phiếu học tập theo nhóm, (mỗi bàn 1 nhóm) yêu cầu:
- Qua màn kịch hồn Trương Ba và gia đình (vợ, con, cháu), em nhận thấy nguyên nhân nào đã khiến cho người thân của Trương Ba và cả chính Trương Ba rơi vào bất ổn và phải chịu đau khổ?
- Trương Ba có thái độ như thế nào trước những rắc rối đó?
Thực hiện nhiệm vụ học tập:
Các nhóm HS trả lời câu hỏi trên phiếu học tập của GV
GV quan sát, theo dõi HS trả lời trên phiếu học tập, GV chú ý bao quát HS trong toàn lớp Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập:
GV thu lại phiếu học tập, nhận xét
GV bổ sung, hướng dẫn HS chốt các ý như sau:
- Người vợ: buồn bã và cứ nhất quyết đòi bỏ đi => Hiểu, thông cảm, “nhường nhịn”
- Cái Gái: một mực khước từ tình thân, hận. Với nó, "Ông nội đời nào thô lỗ, phũ phàng như vậy", xua đuổi quyết liệt: "Ông xấu lắm, ác lắm! Cút đi! Lão đồ tể, cút đi!"
=> Một tâm hồn ngây thơ, trong sạch, không chấp nhận sự tầm thường, dung tục.
- Chị con dâu: thông cảm, xót thương bố chồng trong tình cảnh trớ trêu. “Thầy bảo con: Cái bên ngoài …nhận ra thầy nữa…"
=> người sâu sắc, chín chắn, hiểu điều hơn lẽ thiệt.
Tất cả những người thân yêu của Hồn Trương Ba đều nhận ra cái nghịch cảnh trớ trêu.
- Hồn Trương Ba cảm thấy không thể chịu nổi. Nỗi cay đắng với chính bản thân mình cứ lớn dần… lớn dần, muốn đứt tung, muốn vọt trào Tình huống thúc đẩy Trương Ba phải lựa chọn -> Đau khổ, tuyệt vọng lên đến đỉnh điểm, phản kháng quyết liệt với những lời lẽ chua chát
“Không cần đến đời sống do mày mang lại! Không cần!”
Đây là lời độc thoại có tính chất quyết định dẫn tới hành động châm hương gọi Đế Thích Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
GV hướng dẫn, yêu cầu các nhóm HS nhận xét, đánh giá chéo kết quả làm việc trên các phiếu học tập.
3. Cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và Đế Thích Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
GV chia lớp thành nhóm (4 HS) và thảo luận, điền thông tin vào phiếu học tập : Trong màn đối thoại với Đế Thích, Trương Ba tỏ thái độ như thế nào ?
- Vì sao Trương Ba trách Đế Thích, người đem lại cho mình sự sống?
- Hai lời thoại của Hồn Trương Ba giúp em đánh giá ntn về nhân vật này?
- Màn đối thoại giữa Trương Ba và Đế Thích toát lên ý nghĩ gì?
- Khi Trương Ba kiên quyết đòi trả xác cho hàng thịt, Đế Thích định cho hồn Trương Ba nhập vào cu Tị, vì sao?
Thực hiện nhiệm vụ học tập:
Các nhóm HS trả lời câu hỏi trên phiếu học tập của GV
GV quan sát, theo dõi HS trả lời trên phiếu học tập, GV chú ý bao quát HS trong toàn lớp Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập:
GV sử dụng kĩ thuật phòng tranh, yêu cầu Hs đọc phiếu bài tập của nhóm bạn nêu nhận xét.
GV bổ sung, hướng dẫn HS chốt các ý như sau:
- Hồn Trương Ba: kiên quyết từ chối, không chấp nhận c/s gán ghép; thẳng thắn chỉ ra sai lầm của Đế Thích:
- Không thể bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo được. Tôi muốn được là tôi toàn vẹn…
- Sống nhờ vào đồ đạc, của cải người khác đã là chuyện không nên, đằng này đến cái thân tôi cũng phải sống nhờ anh hàng thịt. Ông chỉ nghĩ đơn giản là cho tôi sống, nhưng sống như thế nào thì ông chẳng cần biết!.
=> Nhân vật đã ý thức rõ về tình cảnh trớ trêu, đầy tính chất bi hài của mình, thấm thía nỗi đau khổ về tình trạng ngày càng vênh lệch giữa hồn và xác, đồng thời càng chứng tỏ quyết tâm giải thoát nung nấu của nhân vật trước lúc Đế Thích xuất hiện.
<=>ý nghĩa triết lí sâu sắc và thấm thía:
+ Con người là một thể thống nhất, hồn và xác phải hài hòa. Không thể có một tâm hồn thanh cao trong một thân xác phàm tục, tội lỗi. Khi con người bị chi phối bởi những nhu cầu bản năng của thân xác thì đừng chỉ đổ tội cho thân xác, không thể tự an ủi, vỗ về mình bằng vẻ đẹp siêu hình của tâm hồn.
+ Sống thực sự cho ra con người quả không hề dễ dàng, đơn giản. Khi sống nhờ, sống gửi, sống chắp vá, khi không được là mình thì cuộc sống ấy thật vô nghĩa.
Tác giả gửi gắm những quan niệm về hạnh phúc, về lẽ sống và cái chết.
- Đế Thích: có ý định cho Hồn Trương Ba nhập vào xác cu Tị =>Trương Ba từ chối
<=> Đó là kết quả của một quá trình diễn biến hợp lí, kịp thời, nhận thức tỉnh táo ấy cùng tình thương mẹ con Tị.
Trương Ba là con người nhân hậu, sáng suốt, giàu lòng tự trọng, đó là con người ý thức được ý nghĩa của cuộc sống.
Cái chết của cu Tị có ý nghĩa đẩy nhanh diễn biến kịch đi đến chỗ "mở nút"
Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
GV hướng dẫn, yêu cầu các nhóm HS nhận xét, đánh giá chéo kết quả làm việc trên các phiếu học tập.
4.Màn kết Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
GV đặt câu hỏi đàm thoại :
- Qua màn kết tác giả muốn gửi gắm thông điệp gì đến người đọc ? Thực hiện nhiệm vụ học tập:
HS lắng nghe câu hỏi, tìm câu trả lời
GV dẫn dắt gợi ý cho HS
Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập:
- HS trả lời câu hỏi, thảo luận, tranh luận
- GV tổ chức cho HS đàm thoại, tranh luận, nhận xét lẫn nhau.
- GV bổ sung, hướng dẫn HS chốt các ý như sau:
Trương Ba trả xác cho anh hàng thịt, chấp nhận cái chết để linh hồn được trong sạch và hoá thân vào các sự vật thân thương, tồn tại vĩnh viễn bên cạnh những người thân yêu của mình
=> Thông điệp: sự chiến thắng của cái thiện, cái đẹp và của cuộc sống đích thực. Màn kết đậm chất thơ sâu lắng, âm hưởng thanh thoát, lạc quan
Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập GV đánh giá kết quả làm việc của HS.
III. TỔNG KẾT Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
GV yêu cầu các nhóm HS (4-5 HS) dùng sơ đồ tư duy để tóm tắt những đặc điểmnội dung và nghệ thuật của đoạn trích Hồn Trương Ba, da hàng thịt : thể hiệnvà ghi vào giấy A0.
Thực hiện nhiệm vụ học tập:
HS vẽ sơ đồ tư duy tổng hợp ý chính về nội dung và nghệ thuật của đoạn trích Hồn Trương Ba, da hàng thịt
GV quan sát, nhắc nhở HS về quy tắc trình bày của sơ đồ tư duy (nét đậm để thể hiện ý chính, nét nhạt dần thể hiện các ý phụ, cách dùng từ khóa, biểu tượng, …)
Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập:
GV gọi từ 1 – 2 nhóm HS trình bày kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập.
GV tổ chức cho các nhóm nhận xét lẫn nhau và tự nhận xét.
GV bổ sung, hướng dẫn HS chốt các ý :
* Giá trị nghệ thuật:
- Sự kết hợp điêu luyện giữa kịch bản văn học và nghệ thuật sân khấu với tính hiện đại kết hơp các giá trị truyền thống; sự phê phán mạnh mẽ, quyết liệt và chất trữ tình đằm thắm, bay bổng.
* Giá trị nội dung:
+ TP thể hiện ý nghĩa triết lí về nhân sinh, về hạnh phúc con người + Phê phán một số biểu hiện tiêu cực trong lối sống lúc bấy giờ:
- Con người đang có nguy cơ chạy theo những ham muốn tầm thường về vật chất, chỉ thích hư- ởng thụ đến nỗi trở nên phàm phu, thô thiển.
- Lấy cớ tâm hồn là quý, đời sống tinh thần là đáng trọng mà chẳng chăm lo thích đáng đến sinh hoạt vật chất, không phấn đấu vì hạnh phúc toàn vẹn.
=> Cả hai quan niệm, cách sống trên đều cực đoan, đáng phê phán.
Ngoài ra, vở kịch còn đề cập đến một vấn đề cũng không kém phần bức xúc, đó là tình trạng con người phải sống giả, không dám và cũng không được sống là bản thân mình. Đấy là nguy cơ đẩy con người đến chỗ bị tha hóa do danh và lợi.
Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập GV đánh giá kết quả làm việc của HS.
Rubric đánh giá kết quả:
Nội dung yêu cầu Mức đánh giá
(1) (2) (3)
Phần thông tin HS chỉ nêu một sốđặc điểm về giá trị nội dung và giá trị nghệ thuật của đoạn trích Hồn Trương Ba da hàng thịt
HS nêu được gần hết cácđặc điểm về giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích Hồn Trương Ba da hàng thịt
HS nêu được đầy đủcácđặc điểm về giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn trích Hồn Trương Ba da hàng thịt
Phần hình thức Sơ đồ của HS chưa có sự thể hiện ý lớn, nhỏ, chưa biết dùng từ
khóa, hình ảnh
Sơ đồ của HS có sự thể hiện ý lớn, nhỏ.
Vài từ khóa, hình ảnh chưa phù hợp.
Sơ đồ của HS có sự thể hiện ý lớn, nhỏ.
Từ khóa, hình ảnh phù hợp.
HS tự nhận xét được những ưu và nhược điểm của sản phẩm nhóm.
Hoạt động 3. LUYỆN TẬP (30p) 1. Mục tiêu: Đ4, Đ5, N1, NG1, GT-HT
2. Nội dung: Củng cố kiến thức vừa tìm hiểu về truyện ngắn Hồn Trương Ba da hàng thịt 3.Sản phẩm: Phiếu học tập.
4.Tổ chức hoạt động học
Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
GV phát phiếu bài tập:
Trong vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng thịt, có một lời thoại quan trọng “Không thể bên trong một đằng, bên ngoài một nẻo được. Tôi muốn được là tôi toàn vẹn”.
Anh/chị hãy phân tích tình huống éo le của nhân vật Hồn Trương Ba trong xác anh hàng thịt để làm sáng tỏ lời thoại trên.
Thực hiện nhiệm vụ học tập:
HS làm bài tập trong phiếu bài tập
Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập:
GV gọi HS trả lời các câu hỏi.
GV nhận xét, hướng dẫn HS trả lời:
Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập
GV tổng kết và đánh giá kết quả làm việc của HS dựa vào Đáp án và HD chấm.
GỢI Ý
a. Giới thiệu chung
– Hồn Trương Ba, da hàng thịt là một trong những truyện hay trong kho tàng truyện cổ tích Việt Nam.
– Vở kịch đặt ra vấn đề, đó là bi kịch sống nhờ của Hồn Trương Ba trong xác anh hàng thịt.
– Lời thoại trên là lời của Hồn Trương Ba nói với Đế Thích, có ý nghĩa triết lý về sự thống nhất, hài hòa giữa hồn và xác trong một con người
b. Phân tích tình huống éo le của nhân vật Hồn Trương Ba trong xác anh hàng thịt
+ Tình huống éo le, bi đát – Nguyên nhân dẫn đến tình huống éo le : việc gạch tên chết người vô trách nhiệm của quan nhà trời và “thiện ý sửa sai” của Đế Thích. – Nỗi khổ của Hồn Trương Ba khi phải sống nhờ vào xác anh hàng thịt : vợ con nghi ngờ, xa lánh ; do sự xui khiến của thân xác hàng thịt, Hồn Trương Ba có những hành vi, cử chỉ thô lỗ, vụng về.
– Hồn Trương Ba cương quyết không sống trong xác anh hàng thịt. Khát vọng giải thoát khỏi thân xác người khác khiến Hồn Trương Ba gọi Đế Thích lên để nói rõ bi kịch sống nhờ, sống không đúng mình.
+ Ý nghĩa của lời thoại
– Lời thoại này thể hiện rõ quan niệm về hạnh phúc
– Bức thông điệp mà Lưu Quang Vũ muốn nhắn gửi qua bi kịch của Trương Ba: con người phải được sống như chính mình, sống hòa hợp giữa hồn và
c. Đánh giá
Hoạt động 4. VẬN DỤNG (20p) 1.Mục tiêu: N1, NG1, NA
2.Nội dung: Liên hệ tác phẩm với đời sống, giải quyết vấn đề trong đời sống 3.Sản phẩm: câu trả lời miệng
4.Tổ chức hoạt động học
Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
GV đặt vấn đề thảo luận:
+ Qua đọc truyện dân gian Hồn Trương Ba da hàng thịt. Thử so sánh những yếu tố kế thừa và sáng tạo của Lưu Quang Vũ?
Thực hiện nhiệm vụ học tập:
HS thảo luận cặp đôi nêu ý kiến.
GV quan sát và giúp đỡ học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập Báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập:
GV yêu cầu HS viết lên bảng :
GV yêu cầu 3 HS trình bày lí do cụ thể cho ý kiến của mình. GV tổ chức cả lớp tranh luận về điều quan trọng nhất.
Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập:
GV đánh giá trực tiếp câu trả lời của học sinh.
*RÚT KINH NGHIỆM
Ngày soạn Ngày dạy
RÈN KỸ NĂNG MỞ BÀI VÀ KẾT BÀI TRONG BÀI VĂN NGHỊ LUẬN Môn học: Ngữ văn; lớp:………
Thời gian thực hiện: Tiết 84-85 (02 tiết) I.MỤC TIÊU DẠY HỌC
TT MỤC TIÊU MÃ HOÁ
- Nắm một cách đầy đủ về chức năng của mở bài và kết bài trong bài văn nghị luận.
- Biết nhận diện những lỗi thường mắc trong khi viết mở bài, kết bài và có ý thức tránh những lỗi này.
KT
Năng lực đặc thù: Đọc, Nói, Nghe
1 Nêu được kĩ năng cơ bản để viết mở bài, kết bài cho bài văn nghị luận văn học
Đ1 2 Giới thiệu được vấn đề nghị luận trong mở bài; đánh giá khái quát,
mở rộng vấn đề trong phần kết bài, đánh giá được chủ đề, tư tưởng, thông điệp mà tác phẩm muốn gửi đến người đọc .
Đ2
3 Nhận biết các kiểu mở bài cơ bản (trực tiếp và gián tiếp) Đ3 4 Phân tích, đánh giá được tình cảm, cảm hứng chủ đạo của người viết;
phát hiện được các giá trị văn hóa, triết lí nhân sinh từ tác phẩm
Đ4 5 Trình bày được cảm xúc và sự đánh giá của cá nhân về tác phẩm Đ5 6 Biết trình bày báo cáo kết quả của bài tập dự án, sử dụng các phương
tiện hỗ trợ phù hợp
N1 7 Nắm bắt được nội dung và quan điểm của bài thuyết trình, có thể trao
đổi phản hồi
NG1 Năng lực chung: Tự chủ tự học, Giao tiếp và hợp tác
8 Nhận ra và điều chỉnh được những sai sót, hạn chế của bản thân khi được giáo viên góp ý.
TC-TH 9 Nắm được công việc cần thực hiện để hoàn thành các nhiệm vụ của
nhóm.
GT- HT Phẩm chất chủ yếu: tích cực, chủ động
10 Có ý thức tìm hiểu, tích cực chủ động hoàn thiện các văn bản nghị luận văn học được giao
NA
II.THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Các phiếu học tập, phiếu KWL và phần trả lời; rubric đánh giá học sinh
- Giấy A0 phục vụ cho kĩ thuật sơ đồ tư duy
- Bài trình chiếu Power Point
- Bảng, phấn, bút lông
III.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC A.TIẾN TRÌNH
Hoạt động học
Mục tiêu
Nội dung dạy học trọng
tâm PP, KTDH
Phương án kiểm tra đánh giá