CHƯƠNG 2: CUNG, CẦU VÀ CÂN BẰNG THỊ TRƯỜNG
2.3 Cân bằng cung - cầu
2.3.2 Sự thay đổi của trạng thái cân bằng
Điểm cân bằng trên đồ thị của thị trường sẽ thay đổi khi có sự dịch chuyển của đường cung hoặc đường cầu hoặc cả hai. Giá cả và sản lượng của thị trường theo thời gian thay đổi là do cung hoặc cầu hoặc cả cung cầu thay đổi.
a) Trường hợp 1: Cung không đổi, cầu thay đổi i) Cung không đổi, cầu tăng
Khi có lý do nào đó làm cho cầu tăng, nhưng cung không thay đổi thì đường cầu dịch chuyển sang phải làm cho giá và sản lượng cân bằng tăng (hình 2.12).
Diễn giải 18:
Khi giá xăng dầu giảm xuống thì làm cho cầu về xe hơi sẽ tăng lên, kết quả là giá xe hơi tăng và lượng xe hơi tiêu thụ trên thị trường cũng tăng.
Hình 2.12. Cung không đổi, cầu tăng.
Giá tăng, lượng cân bằng tăng P
Q P1
P0
Q0 Q1
D0
D1
S E1
E0
60
ii) Cầu không đổi, cung tăng
Khi có yếu tố làm cho cung tăng, cầu không đổi, sẽ làm cho đường cung dịch chuyển sang phải cắt đường cầu ở điểm có mức giá thấp hơn, mức sản lượng lớn hơn.
Diễn giải 19: Khi thu nhập của người dân giảm thì cầu về chung cư cao cấp sẽ giảm làm cho giá chung cư cao cấp giảm và lượng tiêu thụ sẽ giảm.
b)Trường hợp 2: Cầu không đổi, cung thay đổi i) Cầu không đổi, cung giảm
Khi cầu không đổi, có yếu tố làm cho cung giảm, sẽ làm cho đường cung dịch chuyển sang trái cắt đường cầu ở điểm có mức giá cao hơn, mức sản lượng nhỏ hơn.
Hình 2.14. Cầu không đổi, cung tăng.
Giá giảm, lượng tiêu thụ tăng P
Q P0
P1
Q0 Q1
D S0
E1
E0 S1
Hình 2.13. Cung không đổi, cầu giảm.
Giá giảm, lượng cân bằng giảm P1
P
Q P0
Q1 Q0
D1
D0
S E0
E1
61 ii) Cầu không đổi, cung tăng
Khi có yếu tố làm cho cung tăng, cầu không đổi, sẽ làm cho đường cung dịch chuyển sang phải cắt đường cầu ở điểm có mức giá thấp hơn, mức sản lượng lớn hơn.
Diễn giải 19: Khi thu nhập của người dân giảm thì cầu về chung cư cao cấp sẽ giảm làm cho giá chung cư cao cấp giảm và lượng tiêu thụ sẽ giảm.
b)Trường hợp 2: Cầu không đổi, cung thay đổi i) Cầu không đổi, cung giảm
Khi cầu không đổi, có yếu tố làm cho cung giảm, sẽ làm cho đường cung dịch chuyển sang trái cắt đường cầu ở điểm có mức giá cao hơn, mức sản lượng nhỏ hơn.
Diễn giải 20:
Khi thời tiết thuận lợi làm cho người trồng cam được mùa, khi đó cung về cam sẽ tăng làm cho giá cam trên thị trường giảm và lượng cam tiêu thụ gia tăng.
ii) Cầu không đổi, cung giảm
Khi cầu không đổi, có yếu tố làm cho cung giảm, sẽ làm cho đường cung dịch chuyển sang trái cắt đường cầu ở điểm có mức giá cao hơn, mức sản lượng nhỏ hơn.
Diễn giải 21:
Khi Chính phủ đánh thuế vào mặt hàng thuốc là làm cho cung về thuốc lá sẽ giảm, giá thuốc giá tăng và lượng tiêu thụ giảm.
c)Trường hợp 3: Cung và cầu đều thay đổi
Khi cả cung và cầu đều thay đổi thì giá và lượng cân bằng sẽ thay đổi như thế nào tùy thuộc vào cung cầu thay đổi cùng chiều hay ngược chiều, cùng mức độ hay khác mức độ.
Diễn giải 22:
Thời tiết năm nay thuận lợi làm cam được mùa, các nhà khoa học vừa công bố kết quả nghiên cứu ăn cam mỗi ngày làm đẹp da. Trong trường hợp này, cung và cầu đều tăng, chắc chắn rằng sản lượng cân bằng trên thị trường sẽ tăng nhưng giá cả thị trường thì chưa biết được, nó phụ thuộc vào mức độ tăng của cung và cầu.
Hình 2.15. Cầu không đổi, cung giảm.
Giá tăng, lượng tiêu giảm P
Q P1
P0
Q1 Q0
D S1
E0
E1 S0
62
Hình 2.16. Sản lượng cân bằng tăng, giá giảm
Hình 2.17. Sản lượng cân bằng tăng, giá không đổi
Hình 2.18. Sản lượng cân bằng tăng, giá tăng
38 c)Trường hợp 3: Cung và cầu đều thay đổi
Khi cả cung và cầu đều thay đổi thì giá và lượng cân bằng sẽ thay đổi như thế nào tùy thuộc vào cung cầu thay đổi cùng chiều hay ngược chiều, cùng mức độ hay khác mức độ.
E0
E1 P0
P1
Q0 Q1
P
Q D0
D1 S0
S1
Hình 2.16. Sản lượng cân bằng tăng, giá giảm
E0 E1 D0
D1 S0
S1
P0= P1
Q0 Q1
0 Q
P
Hình 2.17. Sản lượng cân bằng tăng, giá không đổi Diễn giải 22:
Thời tiết năm nay thuận lợi làm cam được mùa, các nhà khoa học vừa công bố kết quả nghiên cứu ăn cam mỗi ngày làm đẹp da. Trong trường hợp này, cung và cầu đều tăng, chắc chắn rằng sản lượng cân bằng trên thị trường sẽ tăng nhưng giá cả thị trường thì chưa biết được, nó phụ thuộc vào mức độ tăng của cung và cầu.
38 c)Trường hợp 3: Cung và cầu đều thay đổi
Khi cả cung và cầu đều thay đổi thì giá và lượng cân bằng sẽ thay đổi như thế nào tùy thuộc vào cung cầu thay đổi cùng chiều hay ngược chiều, cùng mức độ hay khác mức độ.
E0
E1 P0
P1
Q0 Q1
P
Q D0
D1 S0
S1
Hình 2.16. Sản lượng cân bằng tăng, giá giảm
E0 E1 D0
D1 S0
S1
P0= P1
Q0 Q1
0 Q
P
Hình 2.17. Sản lượng cân bằng tăng, giá không đổi Diễn giải 22:
Thời tiết năm nay thuận lợi làm cam được mùa, các nhà khoa học vừa công bố kết quả nghiên cứu ăn cam mỗi ngày làm đẹp da. Trong trường hợp này, cung và cầu đều tăng, chắc chắn rằng sản lượng cân bằng trên thị trường sẽ tăng nhưng giá cả thị trường thì chưa biết được, nó phụ thuộc vào mức độ tăng của cung và cầu.