Hình 4.1. Các chi tiết trong cụm xi lanh – piston khí nén
a) Quy trình tháo:
1. Tháo phe chặn (08), tháo cụm piston.
2. Tháo các bu lông (01), đai ốc (03) và giá (02) khỏi thân xy lanh.
3. Tháo càng (07), đai ốc điều chỉnh (06) khỏi cụm piston.
4. Tháo phe giữ trục piston (09), trục piston (05) ra khỏi piston (11).
5. Tháo đệm piston (10) khỏi piston (11).
b) Quy trình lắp:
1. Lắp đệm piston (10) vào piston (11).
2. Lắp trục piston (05) vào piston (11), phe giữ trục piston (09) vào piston (11); lần lượt lắp đai ốc điều chỉnh (06), càng (07) vào trục piston(05).
3. Lắp thân xy lanh (04) vào giá (02), lần lượt lắp các bu lông (01) và đai ốc (03).
4. Lắp cụm piston vào xy lanh, sau đó lắp phe chặn (08).
4.1.2. Qui trình tháo lắp các chi tiết trong van điều khiển
Hình 4.2. Các chi tiết trong cụm van điều khiển khí nén
a) Quy trình tháo:
1. Tháo 4 vít (02) ở nắp sau (01) khỏi thân van khí (03); lần lượt tháo nắp sau (01), đệm làm kín (14), lò xo (13), van 3 cạnh (12).
2. Lần lượt tháo càng (07), vít điều chỉnh (06) khỏi trục piston (05).
3. Tháo 4 vít (02) ở nắp trước (04) ra khỏi van khí (03); tháo nắp trước (04), đệm làm kín (09), cụm trục piston khỏi thân van khí.
4. Tháo lò xo (11), phe chặn (10), đệm làm kín (09) khỏi trục piston.
b) Quy trình lắp:
1. Lần lượt lắp đệm làm kín (09), phe chặn (10), lò xo (11) vào trục piston (05).
2. Lần lượt lắp trục piston (05), đệm làm kín (09), nắp trước (04) vào đầu trước của thân van khí (03); sau đó lắp 4 vít (02).
3. Lần lượt lắp các đai ốc điều chỉnh (06), càng (07) vào trục piston (05).
4. Lắp lò xo (13) vào van 3 cạnh (12), sau đó lắp vào gờ nắp sau (01).
5. Lần lượt lắp đệm làm kín (14), cụm nắp sau (01) vào thân van khí (03); sau đó lắp 4 vít (02).
4.2. Qui trình lắp các cụm trong hệ thống dẫn động điều khiển ly hợp bằng khí nén lên xe URAL 375 Đ
Sau khi lắp các chi tiết các cụm van điều khiển, piston – xi lanh khí nén, chúng ta tiến hành lắp đặt lên xe. Trên hình 4.3 thể hiện các cụm trong hệ thống dẫn động điều khiển ly hợp bằng khí nén được lắp đặt hoàn chỉnh trên xe URAL 375 Đ. Qui trình lắp đặt bao gồm các bước chính như sau:
* Bước 1:
- Lắp bầu trợ lực khí nén vào giá đỡ.
- Lắp giá đỡ bầu trợ lực vào thân vỏ hộp số.
- Lắp cần đòn bẩy vào khớp nối cần tách ly hợp.
- Lắp cần đòn bẩy vào khớp nối bàn đạp ly hợp.
- Lắp ống dẫn khí vào van điều khiển.
- Lắp van điều khiển nối vào hai vị trí đòn bẩy giữa khớp nối bàn đạp với khớp nối cần tách ly hợp.
- Lắp cần bẩy bầu trợ lực khí nén với đòn bẩy cần tách ly hợp.
- Lắp đường ống dẫn khí nén từ bình chứa đến van điều khiển, từ van điều khiển đến bầu trợ lực khí nén.
* Bước 2:
- Hiệu chỉnh hành trình tự do bàn đạp ly hợp.
- Hiệu chỉnh hành trình làm việc bầu trợ lực khí nén.
- Tiến hành kiểm tra đóng ngắt ly hợp.
- Nổ máy kiểm tra áp suất.
- Đạp ly hợp, vào số kiểm tra tại chỗ, lái xe vào bãi thử xe.
- Thực hành kiểm tra tình trạng kỹ thuật của ly hợp.
- Đánh giá kết quả kiểm tra, ghi vào phiếu kiểm tra.
Quá trình lắp đặt hoàn chỉnh các cụm của hệ thống dẫn động điều khiển ly hợp bằng khí nén lên xe URAL 375 Đ như trên hình 4.3.
Hình 4.3. Hệ thống dẫn động điều khiển li hợp bằng khí nén lắp đặt trên xe URAL 375 Đ
4.3. Bảo dưỡng ly hợp
4.3.1. Nội dung bảo dưỡng ly hợp
Bảo dưỡng bộ ly hợp thường được thực hiện trong bảo dưỡng định kỳ ôtô nói chung, nhưng cũng có thể bảo dưỡng riêng bộ ly hợp trong một trường hợp nào đó ( gọi là bảo dưỡng phân đoạn ). Trong bảo dưỡng bộ ly hợp cần làm đầy đủ các công việc sau:
Van điều khiển Xi lanh khí nén
- Kiểm tra và làm sạch bên ngoài bộ ly hợp. Kiểm tra sự hoạt động bình thường của bộ ly hợp bằng cách cho ôtô chuyển bánh, kết hợp đạp bàn đạp ly hợp với thay đổi số.
- Kiểm tra hành trình tự do (HTTD) và hành trình toàn bộ của bàn đạp ly hợp. Điều chỉnh HTTD bàn đạp ly hợp đúng tiêu chuẩn quy định.
- Kiểm tra, nếu cần vặn chặt các bulông bắt thân ly hợp với bánh đà, các bulông bắt chặt các te ly hợp.
- Kiểm tra tình trạng chắc chắn, độ an toàn và sự làm việc linh hoạt của cơ cấu dẫn động điều khiển ly hợp.
- Thay mỡ bôi trơn hoặc bơm mỡ bổ xung vào các vị trí bôi trơn ly hợp theo quy định.
4.3.2. Kỹ thuật bảo dưỡng bộ ly hợp
- Kiểm tra và điều chỉnh hành trình tự do của bàn đạp ly hợp
+ Ảnh hưởng của hành trình tự do bàn đạp ly hợp tới tình trạng làm việc của ly hợp:
HTTD bàn đạp ly hợp là khoảng cách dịch chuyển của bàn đạp ( khi chịu lực tác dụng) mà chưa có tác dụng mở ly hợp.
Với ly hợp dẫn động cơ khí, thực chất HTTD bàn đạp ly hợp là khoảng cách ban đầu từ vòng bi mở tới nặt phẳng chứa các đầu cần tách, được quy về tương ứng trên bàn đạp.
HTTD của bàn đạp ly hợp quá nhỏ làm cho lu hợp nhanh bị “trượt”.
Nếu không có HTTD, ly hợp sẽ bị “trượt’’ hoàn toàn. Ly hợp bị trượt sẽ làm giảm khả năng truyền mô men hoặc không thể truền mô men xoắn của động cơ tới hệ thống truyền lực (HTTL) dẫn đến giảm lực kéo ở các bánh xe chủ động hoặc giảm vận tốc chuyển động của ôtô. Ly hợp bị trượt còn làm cho đĩa ép và đĩa ma sát bị mòn nhanh, bề mặt tấm ma sát bị rạn nứt, vòng bi mở bị mòn nhanh, tuổi thọ của bộ ly hợp giảm .
HTTD của ly hợp quá lớn làm cho ly hợp cắt động lực không hoàn toàn, được gọi đó là hiện tượng “dính” ly hợp. Ly hợp bị “dính” làm cho việc thay đổi số khó khăn, gây va đập làm sứt mẻ các vành răng, các bánh răng của
hộp số. Vì vậy quá trình sử dụng cũng như bảo dưỡng cần kiểm tra và điều chỉnh HTTD của bàn đạp ly hợp đúng với tiêu chuẩn quy định .
- Kiểm tra và điều chỉnh HTTD bàn đạp ly hợp:
Kiểm tra: khi kiểm tra HTTD của bàn đapọ ly hợp phải có thước chuyên dùng . Tiến hành đo 3 lần, trị số trung bình của 3 lần đo là HTTD của bàn đạp ly hợp đó, so sánh vơi tiêu chuẩn của nó nếu không đúng thì phải kiểm tra lại.
Điều chỉnh: điều chỉnh HTTD bàn đạp ly hợp với bộ ly hợp dẫn động cơ khí thì việc điều chỉnh HTTD bàn đạp ly hợp được thực hiện bằng cách thay đổi chiều dài cần kéo của ly hợp, tiến hành xoay ốc điều chỉnh phía đầu cần kếo ly hợp theo chiều vặn ra hoặc vặn vào sẽ làm cho HTTD bàn đạp ly hợp tăng lên hoặc giảm đi.
* Lưu ý : HTTD bàn đạp ly hơp của xe ôtô URAL-375D là : 30-40 mm 4.3.3. Yêu cầu kỹ thuật sau khi bảo dưỡng ly hợp
Sau khi bảo dưỡng, kết hợp với việc thử xe ta tiến hành kiểm tra tình trạng kỹ thuật của bộ ly hợp. Yêu cầu: Bộ ly hợp phải sạch sẽ, các vị trí lắp ghép chắc chắn, điều khiển linh hoạt, nhẹ nhàng. HTTD và hành trình làm việc của bàn đạp ly hợp đúng theo tiêu chuẩn quy định. Ly hợp cắt động lực hoàn toàn và dứt khoát, nối động lực êm dịu, bảo đảm truyền hết mô men xoắn của động cơ tới hệ thống truyền lực và không phát sinh tiếng kêu, gõ trong quá trình làm việc.
4.4. Những hư hỏng thường gặp và cách sữa chữa
Các hỏng hóc thường gặp của bộ ly hợp gồm một số trường hợp: bị trượt, bị rung động mạnh khi nối khớp ly hợp, không nhả hoàn toàn khi cắt, ly hợp phát ra tiếng kêu, bàn đạp ly hợp bị rung, và đĩa ly hợp chóng mòn, . . . Phân tích nguyên nhân hỏng hóc và biện pháp sửa chữa
Hỏng hóc Nguyên nhân Biện pháp sửa chữa
1. Bị trượt trong lúc nối khớp ly hợp
- Điều chỉnh sai hành trình tự do bàn đạp ly hợp
- Đĩa ly hợp bị mòn mặt ma sát - Đĩa ly hợp bị dính dầu mỡ
→ Chỉnh lại
→ Tán bố lại hoặc thay đĩa mới
- Lò xo mâm ép bị gãy - Ba cần đẩy bị cong - Chỉnh sai ba cần đẩy
→ Rửa sạch hoặc thay mới
→ Thay mới
→ Làm thẳng lại hoặc thay mới
→ Chỉnh lại 2. Bị rung,
không êm khi đóng ly hợp
- Mặt bố đĩa ly hợp bị dính dầu mỡ hoặc lỏng đinh tán
- Chiều cao ba cần đẩy không thống nhất
- Đĩa ly hợp bị kẹt trên trục sơ cấp hộp số
- Mặt bố đĩa ly hợp, các lò xo, đĩa ép bị vỡ
→ Làm sạch bề mặt hoặc thay mới nếu cần thiết
→ Chỉnh lại
→ Bôi trơn, sửa chữa
→ Thay mới các chi tiết hỏng
3. Ly hợp không cắt hoàn toàn được
- Hành trình tự do của bàn đạp ly hợp không đúng
- Đĩa ly hợp hoặc đĩa ép bị cong vênh
- Các mặt bố ma sát ly hợp bị lỏng đinh tán
- Chiều cao ba cần đẩy không thống nhất
- Moay ơ đĩa ly hợp bị kẹt trên trục sơ cấp hộp số
→ Chỉnh lại
→ Thay mới các chi tiết hỏng
→ Tán đinh lại hoặc thay mới đĩa ly hợp
→ Chỉnh lại
→ Sửa chữa, bôi trơn
4. Ly hợp phát ra tiếng kêu
*Tiếng kêu phát ra khi nối:
- Then hoa trục ly hợp và moayơ đĩa ma sát quá mòn
- Lò xo hay cao su giảm chấn bị hư
*Tiếng kêu phát ra khi cắt:
- Vòng bi cắt ly hợp mòn, hỏng,
→ Thay mới 2 chi tiết
→ Thay mới
→ Bôi trơn hoặc thay mới
- Vòng bi nối đầu trục ly hợp với đuôi trục khuỷa bị vỡ, rơ hoặc khô dầu mỡ
→ Bôi trơn hoặc thay mới
5. Bàn đạp ly hợp bị rung
- Động cơ và hộp số lắp không thẳng hàng
- Bánh đà bị đảo, lệch tâm - Động cơ và hộp số bị lệch tâm
→ Điều chỉnh lại và thay thế các chi tiết bị mòn nhiều
→ Điểu chỉnh hoặc thay thế
→ Điều chỉnh lại 6. Đĩa ma sát
chóng mòn
- Lò xo ép bị yếu
- Đĩa ép, đĩa ma sát bị cong vênh - Không có hành trình tự do của bàn đạp ly hợp
→ Thay mới
→ Kiểm tra, sửa chữa, thay mới
→ Điều chỉnh lại 7. Bàn đạp ly
hợp nặng
- Cơ cấu điều khiển ly hợp thiếu dầu, mỡ bôi trơn
- Bàn đạp ly hợp bị cong vênh - Cần nối dẫn động bị cong
→ Thêm dầu và bôi trơn
→ Uốn lại đúng tiêu chuẩn
→ Uốn lại đúng tiêu chuẩn