CHƯƠNG 2. HAI CUỘC CẢI CÁCH GIÁO DỤC (CHỦ YẾU) CỦA PHÁP Ở VIỆT NAM (1906-1939)
2.3. Cải cách giáo dục lần thứ hai (1917-193)
2.3.5. Kết quả cải cách giáo dục lần hai
Với cuộc cải cách giáo dục lần thứ hai, người Pháp đã làm được hai việc lớn là xóa bỏ nền giáo dục phong kiến và củng cố, mở rộng nền giáo dục Việt Nam. Nếu như trong lần cải cách năm 1906, nền giáo dục Pháp - Việt mới chỉ phát triển một cách cầm chừng, nó vẫn bị nền giáo dục Nho học lấn áp. Còn trong cải cách lần hai, người Pháp đã xóa bỏ nền giáo dục phong kiến và xác lập được nền giáo dục Tây học.
Bằng nhiều biện pháp linh hoạt và mềm dẻo, người Pháp đã từng bước thiết lập thành công hệ thống giáo dục Pháp – Việt ở cả ba kì cũng như mở thêm các lớp để giúp người dân bản xứ học được tiếng Pháp. Không những vậy, người Pháp còn đẩy mạnh phát triển hệ thống giáo dục chuyên nghiệp thông qua việc thiết lập nhiều trường dạy nghề trong cả nước. Tuy nhiên, nhược điểm của cuộc cải cách giáo dục này là thời gian học quá dài (13 năm), một người muốn học xong cao đẳng hay đại học cũng mất từ 15 đến 16 năm. Chương trình học quá nặng mang tính hàn lâm không cần thiết, nhất là đối với bậc trung học.
2.3.5.2. Đối với Việt Nam
Do phải chịu nhiều thiệt hại nặng nề từ cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, Pháp tìm cách khôi phục lại nền kinh tế và củng cố ảnh hưởng bằng cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai. Trong cuộc khai thác này, giáo dục đóng một vai trò khá quan trọng. Từ năm 1917 đến 1938 là giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình phát triển các trường giáo dục Pháp – Việt tại Việt Nam. Bộ Học chính Tổng quy do Albert Sarraut thông qua ngày 21/12/1917, được coi là Bộ luật Giáo dục mà tất cả các trường học ở Đông Dương phải tuân thủ theo. Ở Việt Nam, sau khi Bộ luật này ra đời, đã diễn ra một cuộc cải cách giáo dục cơ bản về trường học: bộ phận giáo dục bản xứ bị xóa bỏ hoàn toàn, các kì thi Nho học cũng chấm dứt, vai trò chủ đạo trong toàn bộ nền giáo dục thuộc về các trường Pháp – Việt.
Với Bộ Học chính Tổng quy, lần đầu tiên giáo dục Việt Nam có một bộ luật quy chuẩn cho hệ thống giáo dục với đầy đủ các thành tố. Nhờ có bộ luật này, hệ thống các trường Pháp – Việt từ bậc Sơ học đến bậc Đại học dần hoàn thiện và thống nhất trong cả nước, mở đầu cho quá trình hiện đại hóa, khoa học nền giáo dục. Chương trình học mới với thời khóa biểu chặt chẽ trong các trường học, đa dạng hóa đã mở ra những hướng đi khác nhau cho người học, đào tạo ra những con người phục vụ cho nhiều
ngành nghề đa dạng, điều này khác với xã hội phong kiến trước kia, khi mà nghề nghiệp chỉ gói gọn trong hai nhóm chính là sĩ và nông.
Với chính sách tăng cường đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho bộ máy hành chính và các ngành kinh tế trong xã hội thuộc địa đã tạo điều kiện cho nhiều học sinh đến trường. Chính họ là những trí thức mới, được học qua nhà trường Pháp – Việt, sau khi học xong họ đã tham gia vào thị trường lao động ngày một đa dạng với nhiều ngành nghề như giáo viên, kĩ sư, luật sư, bác sĩ,… Họ cũng chính là lực lượng chính tạo nên tầng lớp trí thức, là giai tầng đón nhận và truyền bá các làn sóng tư tưởng mới.
Tiểu kết chương 2
Qua hai cuộc cải cách giáo dục của Pháp tiến hành trên nước ta năm 1906 và 1917 ta thấy: Với cải cách giáo dục lần thứ nhất nền giáo dục Việt Nam còn mang tính chất chắp vá, chưa thể xoá bỏ hoàn toàn nền giáo dục Nho học. Nhưng đến lần cải cách giáo dục năm 1917, chính quyền thuộc địa Pháp đã làm được hai việc lớn là xoá bỏ nền giáo dục Nho học và mở rộng nền giáo dục Việt Nam. Việc xoá bỏ nền giáo dục Nho học và thay thế bằng nền giáo dục Pháp – Việt là một việc làm cần thiết và phù hợp với sự phát triển của xã hội. Tuy nhiên, chương trình cải cách giáo dục của Pháp bộc lộ nhiều hạn chế cần phải khắc phục như chương trình học quá kéo dài, chương trình học nặng tính hàn lâm, coi nhẹ bản sắc văn học Việt Nam và quan trọng hơn là phải phù hợp với “trình độ” giáo dục nước nhà.
CHƯƠNG 3