Cơ quan Ngân sách và Hải quan Anh (HMRC) là cơ quan có thẩm quyền cao nhất về thuế và hải quan ở Anh. HMRC chịu trách nhiệm về các vấn đề như: quản lý thuế, thu thuế, trả thuế trực tiếp, gián tiếp và các khoản thu về tín dụng thuế…
Đối với những NNT phát sinh khi không hoàn thành việc kê khai thuế, cố tình trốn thuế, gian lận thuế sẽ bị HMRC nhắc nhở và yêu cầu nộp tiền thuế cho cơ quan thuế. Nếu họ vẫn không nộp tiền thuế sẽ bị nộp một khoản tiền phạt nhất định tùy vào mức độ. Nguyên nhân nộp phạt tiền thuế phổ biến ở Anh là không đăng ký kinh doanh mới, không đăng ký thuế GTGT khi doanh thu đạt đến ngưỡng chịu thuế...
Cùng với đó, HMRC sẽ công bố các khoản tiền phạt cụ thể đối với các đối tượng chậm nộp, khai hoàn thuế. Chẳng hạn, đối với thuế TNCN, NNT sẽ bị phạt 100 bảng nếu họ chậm kê khai nộp thuế với cơ quan thuế. Đối với thuế TNDN, NNT kê khai thuế muộn cũng bị phạt 100 bảng… Ngoài các hình phạt trên còn có các loại hình phạt khác như:
phạt 30% nếu NNT không khai báo thuế và gửi trở lại cho HMRC; phạt 70% cho lỗi cố tình che giấu; phạt 100% do cố ý và cố gắng che giấu sai sót.
Tuy nhiên, ở Anh, NNT có thể đệ đơn khiếu nại về các khoản tiền phạt lên HMRC nếu họ có bằng chứng chứng minh những khoản tiền phạt này là phi lý. Thông thường, người bị nộp phạt tiền thuế ở Anh có thời hạn 30 ngày để đánh giá, xem xét lại hành vi của mình kể từ ngày được cơ quan thuế thông báo về số tiền phạt.
1.3.1.2. Kinh nghiệm kiểm tra thuế ở Canada
Ở Canada, cơ quan Thuế vụ Canada (CRA) có nhiệm vụ thi hành pháp luật thuế trên toàn lãnh thổ nước này. Hệ thống thuế của Canada được tổ chức hoạt động theo phương thức tự đánh giá, nghĩa là NNT tự kê khai nghĩa vụ nộp thuế cho cơ quan thuế theo mẫu quy định. Để tránh hành vi gian lận thuế, CRA đã tiến hành kiểm tra nghiêm túc quá trình kê khai của NNT. Ý thức được điều đó, CRA luôn coi kiểm tra thuế là hoạt động “kiểm tra sổ sách và hồ sơ để xác định chính xác đối tượng nộp thuế, các loại thuế, lãi suất và tiền phạt phải nộp theo quy định của pháp luật”.
Cơ quan Thuế vụ Canada áp dụng hình phạt đối với hành vi trốn thuế theo mục 238 của Luật thuế TNCN. Theo đó, nếu tờ khai thuế hàng năm không được hoàn thành và nộp
cho Cơ quan Thuế vụ Canada đúng hạn, thì người nộp thuế có thể bị phạt tiền từ 1.000 - 25.000 đô la Canada, tùy vào mức độ vi phạm.
Đồng thời, CRA xác định công tác kiểm tra có vai trò vô cùng quan trọng trong việc tạo dựng môi trường kinh doanh bình đẳng. Do đó, CRA đã tổ chức giám sát và duy trì hệ thống tự đánh giá thông qua Chương trình thực thi đặc biệt của CRA bằng các hình phạt cho sự thiếu trung thực của NNT.
Cụ thể, Chính phủ Canada đã phối hợp cùng CRA thành lập và triển khai một chương trình thực thi đặc biệt với mục tiêu tập trung và điều tra các đối tượng bị nghi ngờ có hành vi trốn thuế, gian lận thuế từ những khoản tiền thu nhập bất hợp pháp. Đối tượng này có thể bị phạt tiền, phạt tù tùy thuộc vào hành vi và mức độ nghiêm trọng. Mặt khác, để giảm bớt các ưu đãi từ chính sách thuế, CRA đã tổ chức các hoạt động kiểm tra những đối tượng bị nghi ngờ trốn thuế, thậm chí tịch thu và niêm phong hàng hóa nếu đối tượng đó không nộp phạt tiền thuế theo yêu cầu.
Chẳng hạn, CRA áp dụng hình phạt đối với hành vi trốn thuế theo mục 238 của Luật thuế TNCN. Theo đó, nếu tờ khai thuế hàng năm không được hoàn và nộp cho CRA đúng hạn, thì NNT có thể bị phạt tiền từ 1.000 - 25.000 đô la Canada, tùy vào mức độ vi phạm.
Ngoài việc không hoàn thành tờ khai thuế TNCN hàng năm, NNT còn có thể bị kết tội vi phạm pháp luật thuế nếu họ cung cấp thông tin không đầy đủ hoặc khai báo thông tin không trung thực để trốn thuế. Tại mục 239 của Luật thuế TNCN của Canada quy định, tiền phạt áp dụng cho các hành vi trốn thuế của NNT ít nhất là 50% nhưng không vượt quá 200% tổng số tiền trốn thuế phải nộp phạt. Trường hợp trốn thuế nặng hơn, người bị phạt còn có thể bị kết án tối đa 2 năm tù giam cùng với số tiền thuế nộp phạt.
Để hạn chế hiện tượng trốn thuế, CRA đã đưa ra quy trình kiểm tra và thanh tra thuế khá chặt chẽ và nghiêm ngặt thông qua kiểm toán bàn và kiểm toán lĩnh vực.
- Kiểm toán bàn: Đây là phương pháp kiểm tra đơn giản nhất của CRA. Phương pháp này yêu cầu NNT đến cơ quan có thẩm quyền cung cấp đầy đủ các thông tin, tài liệu để hỗ trợ đối chiếu với tờ khai thuế.
- Kiểm toán lĩnh vực: CRA cử cán bộ thuế đến làm việc trực tiếp với NNT để kiểm tra hồ sơ. Quy trình kiểm tra kiểm toán lĩnh vực được diễn ra cụ thể như sau: Cán bộ thuế của CRA thông báo cho NNT biết trước mục đích kiểm tra để họ chủ động sắp xếp thời gian làm việc với cán bộ thuế. Trong quá trình làm việc, tiếp xúc với NNT, cán bộ thuế của CRA phải trình thẻ nhận dạng cá nhân để tránh hiện tượng giả danh cán bộ thuế. Đối
với phạm vi kiểm tra phụ thuộc vào mức độ vi phạm của người nộp thuế để cân nhắc có nên kiểm toán mở rộng hay thu hẹp. CRA có thể kiểm tra mở rộng sổ sách của NNT thông qua hóa đơn bán hàng, hồ sơ vận chuyển và tiếp nhận, chứng từ mua hàng, tài khoản chi phí, hàng tồn kho, đầu tư, thỏa thuận, hợp đồng, sổ hẹn…
Ở Canada, mỗi đợt kiểm tra thuế mất thời gian khoảng 1 - 2 tuần, thậm chí có thể kéo dài hàng tháng tùy thuộc vào tính chất của vụ việc. Nguyên nhân của tình trạng này là do NNT không cung cấp đủ những thông tin cần thiết phục vụ cho việc kiểm tra . Để xử lý vấn đề này, CRA đã đưa ra các biện pháp sau:
Một là, CRA ban hành văn bản đề nghị NNT hoặc đại diện của NNT cung cấp thông tin cho cơ quan thuế, từ đó, đẩy nhanh nghĩa vụ nộp thuế đối với Nhà nước.
Hai là, CRA yêu cầu NNT chấp hành theo Luật Thuế TNCN, Luật thuế TNDN…
Ba là, sau khi nhận được thông tin của NNT, CRA sẽ xác minh và đánh giá lại thông tin xem có chính xác hay không. NNT phải đưa ra các bằng chứng để chứng minh với CRA đó là thông tin “chuẩn” và NNT cũng có quyền bác bỏ những thông tin kiểm tra của CRA nếu đó là thông tin sai.
1.3.2. Kinh nghiệm kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp tại Việt Nam
( phần này em vào mạng tìm để bổ sung thêm kinh nghiệm khoảng 2-3 chi cục thuế trong việc kiểm tra thuế doanh nghiệp – viết khoảng 2 trang)
1.3.3. Bài học rút ra cho công tác kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp
Trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm kiểm tra thuế của các nước và Việt nam, có thể đưa ra một số bài học kinh nghiệm hữu ích cho công tác kiểm tra thuế đối với doanh nghiệp tại Chi cục thuế khu vực Đông Hà – Cam lộ trong thời gian tới.
Thứ nhất, cơ quan thuế cần nghiên cứu xem xét và đánh giá lại về sự tuân thủ pháp luật của NNT, sự thay đổi bất thường trong việc kê khai thuế theo năm, giai đoạn cũng như hiệu quả sản xuất kinh doanh của DN.
Thứ hai, để tránh hiện tượng gian lận và trốn thuế của NNT, cơ quan thuế cần phân loại đối tượng nộp thuế theo các tiêu chí: quy mô sản xuất, doanh thu và số thuế phát sinh hàng năm.
Thứ ba, cán bộ thuế và cơ quan thuế cần thường xuyên theo dõi và tiến hành kiểm tra đối với các lĩnh vực có dấu hiệu trốn thuế, chuyển giá như: bất động sản, chứng khoán, hoạt động kinh doanh thương mại, dịch vụ…
Thứ tư, cơ quan thuế cần phối hợp với các cơ quan chức năng theo dõi thường xuyên về sự thay đổi giữa tỷ lệ thuế TNDN và thuế GTGT phát sinh trên doanh thu (doanh thu tăng nhưng thuế phát sinh giảm đột ngột so với các năm trước, kết quả thuế không phù hợp với mục đích chính sách pháp luật thuế…)
Thứ năm, cần tăng cường và đẩy mạnh công tác tuyên truyền chính sách thuế cũng như nghĩa vụ tuân thủ quy trình nộp thuế của NNT, để sớm khắc phục các tình trạng như:
không đăng ký mã số thuế, chậm nộp tờ khai, không khai thuế, chậm nộp thuế...