CHƯƠNG 1. ẢNH SỐ VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ LIÊN QUAN
1.5 VẤN ĐỀ BẢO VỆ BẢN QUYỀN ĐỐI VỚI ẢNH SỐ
1.5.1 Những vấn nạn về bản quyền ảnh số hiện nay
Sự ra đời của máy tính và mạng Internet đã đưa việc lưu trữ thông tin lên một tầm cao mới. Rất nhiều ảnh số đã được số hóa và đưa lên mạng Internet. Vì vậy với một khối lượng lớn ảnh số sẽ đi cùng với nhiều vấn đề và thách thức cho người chủ sở hữu, người dùng và các tổ chức quản lý. Việc trao đổi, phân bố, sao chép tự do các bức ảnh sẽ dẫn đến việc nhiều vấn nạn xảy ra mà nghiêm trọng nhất là nạn vi phạm bản quyền ở các mức độ và hình thức khác nhau. Dưới đây sẽ trình bày một số hình thức vi phạm bản quyền điển hình nhất:
1.5.1.1 Chiếm đoạt ảnh số
Hình thức vi phạm bản quyền này muốn nói đến tình trạng một cá nhân hay một tổ chức cố ý coi các sản phẩm số của người khác là sở hữu của mình. Ví dụ, ta có một bức ảnh được đăng tải lên mạng Internet để tham gia dự thi vào một cuộc thi về nhiếp ảnh gia mà cuộc thi này có thể cho mọi người được xem tự do và bình chọn, đánh giá cho các bức ảnh của thí sinh tham dự. Tuy nhiên, sau khi bức ảnh đó được đăng tải lên Internet thì có một người nào đó lại tự nhận đó là bức ảnh của mình. Vậy ai mới là người chủ sở hữu thực sự của bức ảnh? Làm thế nào để chứng thực một người là chủ sở hữu của một sản phẩm số? Vấn đề này đang gây ra không ít rắc rối cho những người chủ sở hữu và các tổ chức quản lý hay cục sở hữu trí tuệ.
1.5.1.2 Giả mạo hay xuyên tạc thông tin ảnh số
Hình thức này nói đến tình trạng làm giả (hay xuyên tạc thông tin) toàn bộ hay một phần thông tin của ảnh số nhằm phục vụ cho các nhu cầu, mục đích khác nhau.
Ví dụ như việc làm tiền giả hay thay đổi mệnh giá một đồng tiền thật có thể đem lại cho kẻ gian những số tiền khổng lồ chẳng hạn. Đối với ảnh số thì hiện nay có rất nhiều công cụ chỉnh sửa ảnh trên thị trường, điển hình như phần mềm Adobe Photoshop một công cụ chỉnh sửa ảnh rất mạnh và rất nhiều tính năng.
Ứng Dụng Kỹ Thuật Watermarking SVTH: Lương Văn Trí Trong Bảo Vệ Bản Quyền Ảnh Số
(a) Clinton và Hillary
(b) Clinton và Monica đã qua chỉnh sửa bằng Photoshop Hình 1-8: So sánh giữa ảnh gốc và ảnh giả mạo
1.5.2 Các phương pháp bảo vệ bản quyền ảnh số
Hiện nay thì đã có khá nhiều phương pháp khác nhau để bảo vệ bản quyền ảnh số. Dưới đây là một số phương pháp điển hình:
Mã hóa: có nghĩa là giấu đi ý nghĩa của thông tin. Bằng cách mã hóa thông tin cần nhúng và thực hiện nhúng chúng vào bức ảnh, như vậy thì nếu kẻ gian nào đó biết được cách trích thông tin bức ảnh và trích được thông điệp đã nhúng thì vẫn sẽ không đọc được thông tin đó, nên sẽ không thể ăn cắp, sao chép hay giả mạo thông tin ấy được.
Thực hiện “đánh dấu” vào ảnh số: có nghĩa là thực hiện ghi dấu hiệu nào đó vào ảnh số, gồm các phương pháp:
o Ký số: Thực hiện việc ký trên từng bit tài liệu số. Chỉ cần một thay đổi nhỏ trên tài liệu số thì người ký cũng biết được tài liệu đã bị sửa đổi..
Nhờ chữ ký số mà người chủ sở hữu cũng chứng thực được quyền sở hữu của mình đối với ảnh số.
Ứng Dụng Kỹ Thuật Watermarking SVTH: Lương Văn Trí Trong Bảo Vệ Bản Quyền Ảnh Số
o Watermarking (thủy vân số): là nhúng một dấu hiệu chứng thực bản quyền vào ảnh số. Ở phương pháp này thì sẽ có 2 loại thủy vân điển hình:
Thủy vân hiện: là phương pháp nhúng một thông tin (thông thường là một logo, tên người chủ sở hữu,…) vào bức ảnh mà thông tin đó sẽ hiện lên bức ảnh và khẳng định đó là tác phẩm đã có chủ sở hữu rồi. Hiện nay có khá nhiều công cụ trên Internet hỗ trợ cho việc thủy vân này ví dụ như: Microsoft Word 2007, Microsoft Word 2010, MATLAB, AoaoPhoto Watermark, Photoshop…
Hình 1-9: Ảnh đã được đóng dấu bản quyền
Thủy vân ẩn: đây là phương pháp thực hiện giấu một thông tin vào bức ảnh mà không làm thay đổi hình dạng gốc của bức ảnh đó, với phương pháp này thì có thể cho người khác sử dụng tùy ý, nhưng khi có kẻ gian cố tình lấy bức ảnh đó và nói đó là tác phẩm của hắn thì lúc này người chủ sở hữu bức ảnh sẽ thực hiện trích thông tin trong bức ảnh ra và khẳng định đó chính là tác phẩm của mình.
Ứng Dụng Kỹ Thuật Watermarking SVTH: Lương Văn Trí Trong Bảo Vệ Bản Quyền Ảnh Số
Đồ án này sẽ nghiên cứu việc bảo vệ bản quyền cho ảnh số bằng phương pháp thủy vân ẩn.
(a) Ảnh gốc (b) Logo nhúng
(c) Ảnh đã nhúng logo (d) Logo đã trích Hình 1-10:Phương pháp thủy vân ẩn
Ứng Dụng Kỹ Thuật Watermarking SVTH: Lương Văn Trí Trong Bảo Vệ Bản Quyền Ảnh Số