Chương 2 Phương pháp và tổ chức sáng tác
2.2 Mô tả phương pháp và kỹ thuật thiết kế
2.2.1 Quy định về diện tích văn phòng:
Tiêu chuẩn mặt bằng :
Cỡ phòng đƣợc ấn định bằng những tiêu chuẩn mặt bằng trong đó vịêc phân bố diện tích và những nơi đƣợc ngăn riêng tùy vào trình độ khác nhau của nhân viên.Nhiều công ty hiện đang áp dụng tiêu chuẩn này.
Tính toán những yêu cầu về mặt bằng : những yêu cầu về diện tích văn phòng đƣợc tính toán theo hai cách song song. Không gian cho người+diện tích phụ cần thiết+dành cho sự đi lại (thường là 15%)
Diện tích nơi làm việc: dùng cho người làm việc và di chuyển.
Diện tích đặc biệt: dành cho những hoạt động riêng biệt như lưu trữ văn thư…
Diện tích sử dụng: là diện tích là diện tích còn lại sau khi lấy diện tích nơi làm việc trừ cho diện tích đặc biệt.
Lưu thông chính: gồm chính và phụ thường từ 10-15% diện tích sử dụng. Diện tích các khu khác thay đổi tùy theo tổ chức và các phòng chức năng. Diện tích đặc biệt phải chuyển đổi thành diện tích sử dụng đƣợc.
Tối thiểu cho nơi làm việc là 2.8m2, bình thường là 2.8m2 cho quản lý là 6.5m2. Diện tích trung bình cho một chổ làm việc là 1 người/4m2. Làm việc thoải mái là 16m2/người
Phòng họp thường từ 9m2-60m2 từ 4 đến 30 chổ
Phòng Giám Đốc tối thiểu là 17m2-26m2 tối đa 45m2, có lối đi đến phòng họp thuận tiện theo phong thủy nên bố trí sau lưng có vách tựa vững chắc, mặt trước luôn nhìn ra cửa tủ kệ bố trí gần bàn làm việc.
2.2.2 Bài trí văn phòng theo phong thủy:
Phong thủy chính là nghệ thuật bài trí nội thất sao cho phù hơp với sự vân động của hai khí Âm-Dương, nguồn năng lượng thiên nhiên chi phối sự hoạt động của con người, chúng ảnh hưởng rất lớn đối với sự thành bại của mỗi người. Trong văn hóa phương Đông, tất cả các sự vật, hiện tượng của vũ trụ được người xưa khái niệm hóa và quy kết thành hai yếu tố Âm - Dương, vừa độc lập vừa chuyển hóa và chi phối cho nhau. Không thể phủ nhận vai trò to lớn của Phong Thủy trong đời sống. Phong Thủy có ảnh hưởng đến tâm tính, sức khoẻ, sự may mắn, thành công về công danh sự nghiệp của mỗi người. Về phong thuỷ của nhà ở, văn phòng, cơ sở thương mại,... có rất nhiều vấn đề cần xem xét. Tuy nhiên, bạn cần phải hiểu rõ vai trò hỗ trợ, có tác dụng cải biến chứ không thể làm thay đổi đƣợc vận mệnh.
Trong cách bài trí văn phòng chúng ta cần chú ý dến vị trí bàn làm việc so với cửa sổ và ra vào.Vì hai hướng này theo thuyết Âm-Dương cho rằng đây là lối lưu thông của khí, nếu vị trí đặt bàn hợp lý sẽ đem lại vị thế tốt cho người làm việc
Mặt hướng ra cửa nhưng không trực diện với lối vào: việc đặt bàn hướng ra lối vào cho bạn cảm thấy hoàn toàn tự tin, bên hông có cửa sổ sẽ tạo thêm sinh khí và ánh sáng cho người làm việc
Mặt hướng ra ngoài sau lưng là cửa sổ: người ngồi ở vị trí này luôn cảm thấy lo lắng, không an tâm. Sẽ chặn sinh khí từ hướng cửa sổ rất bất lợi. Cách khắc phục cho trường hợp này là nên đặc thêm các tấm rèm cửa hoặc chậu cây.
Mặt hướng trực diện cửa ra vào: Người ngồi ở vị trì này luôn cảm giác bị quấy rầy, phiền nhiễu, không tập trung.
Mặt xoay vào vách lưng hướng ra cửa: Người ngồi ở vị trí này sẽ cảm giác bị theo dõi.
2.2.3 Cấu trúc văn phòng:
2.2.3.1 Trần:
Hiện nay các loại trần thông dụng là trần treo, trần giả để che giấu các hệ thống ống dẫn kỹ thuật, mạng lưới điện các chi tiết kết cấu kiến trúc .Trong các văn phòng mở các tủ kệ thường được bố trí bên dưới các đà để tránh các điều kiên kị trong phong thuỷ. Tuy nhiên trong các phong cách thiết kế hiện đại và đặt trƣng là Phong cách Hậu Hiện đại thì lại không sử dụng trần giả để che lắp mà lại phô diễn ra các kết cấu kỹ
thuật để tạo nên sự mới mẽ phá cách và tưởng phản trong bố cục tổng thể nhầm phục vụ ý đồ của thiết kế.
Trần treo đƣợc sử dụng rộng rãi, dễ thi công sửa chữa.
Một sự phá cách mạnh mẽ từ các kết cấu kỹ thuật….
Sàn :
Sàn trong văn phòng thường sử dụng các loại gạch lót sáng màu, hay gỗ công nghiệp.
Nhưng xu thế dùng thảm lót lại đươc ưa chuộng hơn vì tính năng linh hoạt và thẫm mỹ của nó, dễ dàng thay thế, vệ sinh và không gây tiếng ồn khi di chuyển. Nhƣng cũng phụ thuộc vào ý đồ và phong cách thiết kế đôi khi sàn sẽ không đƣợc xử lý theo những cách truyền thống mà lại đƣợc để trần phô diển vẻ nguyên thủy của nó.
2.2.3.2 Vách ngăn:
Vách ngăn đóng môt vai trò quan trọng trong đa số các công trình. Những loại vật liệu mới có tính năng nhẹ đƣợc sử dụng làm vách ngăn là lựa chọn sáng suốt nhƣ gỗ MDF, khung nhôm bọc nỉ, pocmica, nhựa composite…
Xét về phương diện phân chia không gian và tính năng sử dụng thì có hai lọai vách cơ bản là vách ngăn tuyệt đối cao từ 1,5m trở lên mục đích phân chia các không gian mang tính bảo mật và yêu cầu đặt trƣng tạo nên không gian đó.
Vd : như phòng các cấp lãnh đao, phòng họp, phòng lưu trữ tài liệu và các trang thiết bị có giá trị. Vách ngăn
tương đối cao từ dưới 1,5m dùng để tạo các khoảng không gian riêng biệt cho các cá nhân hoặc từng nhóm làm việc không tạo sự ngăn cách, tránh đƣợc tình trạng ngột ngạt và xé nhỏ không gian, không quá kín đáo những vẫn riêng tƣ của các nhân viên làm việc trong đó.Song song với đó lọai vách ngăn này còn tiết kiệm đƣợc năng lƣợng nhƣ ánh sáng, thông gió, kinh tế ..…một cách đáng kể.
Xét về tính linh hoạt thì ngày nay loại vách ngăn di động lại đươc sử dụng rộng rãi trong các văn phòng nhỏ vì chúng có thể di chuyển tháo lấp nhanh chóng
Những cảm hứng nghệ thuật mới từ những vách ngăn. Chúng tạo nên điểm nhấn khá thú vị cho không gian văn phòng.
Vách ngăn di động bao gồm nhiều pa no nối với nhau có cấu trúc kỹ thuật rất hòan chỉnh để đảm bảo sự cách âm cao, đồng thời có thể di chuyển dễ dàng qua hệ thống ray giấu bên trong. Đặc biệt đối với những phòng họp quan trọng thì vách ngăn phải đạt mức tuyệt đối. Khi ấy phải dùng cửa đặc có cấu tạo sao cho các khe giữa cánh, khung cửa và sàn đƣợc lấp kín bằng các mối nối cao su để ngăn âm thanh lọt ra ngoài.
2.2.3.3 Ánh sáng:
Nếu phải ngồi lỳ trong phòng làm việc cả ngày, hẳn là chúng sẽ rất mệt mỏi. Nhƣng chỉ cần biết cách bố trí ánh sáng hợp lý, sẽ cảm thấy thoải mái và dễ chịu hơn rất nhiều. Văn phòng làm việc thường gắn với cảm giác áp lực và mệt mỏi đối với hầu hết những người lao động bằng trí óc. Sự căng thẳng đó do nhiều yếu tố khác nhau tác động đến, có thể do tính chất công việc buộc phải ngồi lỳ trong phòng làm việc cả ngày, do môi trường công sở, hoặc do vị trí chỗ ngồi không hợp lý... trong đó ánh sáng văn phòng cũng là một nguyên nhân tạo ra sự thoải mái hay khó chịu trong khi làm việc. Nếu biết cách bố trí ánh sáng hợp lý, sẽ tạo đƣợc niềm hứng thú trong công việc của mình hơn.
Ánh sáng nơi làm việc nên kết hợp hài hoà giữa hai nguồn sáng khác nhau là nguồn sáng tự nhiên và nguồn sáng nhân tạo.
Nguồn sáng tự nhiên: Đối với ánh sáng tổng thể, ta có thể tận dụng ánh sáng tự nhiên qua cửa sổ, cửa chính và toàn bộ khoảng trống trong thiết kế đón ánh sáng vào phòng cho đến nay nguồn sáng tốt nhất cho văn phòng là ánh sáng ban ngày,cơ thể ta cần ánh sáng không chỉ dể nhìn rỏ mà còn tốt cho sức khỏe... Để chủ động trong việc điều tiết ánh sáng hợp lý, nên sử dụng một chiếc rèm cửa có dây kéo tạo sự thuận tiện khi sử dụng và chủ động về nguồn sáng.
Nguồn sáng nhân tạo: Ngoài ánh sáng tổng thể thì do tính chất của công việc, nhiều văn phòng cần đến ánh sáng tập trung cho từng khu vực trong khi làm việc ví dụ nhƣ phòng nghiên cứu, phòng chế tạo... văn phòng cần bố trí thêm nguồn sáng từ đèn trần, ánh sáng nhẹ dịu lan tỏa từ bóng đèn trần sẽ giảm bớt cảm giác chói mắt khi làm việc.
vì vậy đèn bàn là một phương tiện chiếu sáng không thể thiếu trong phòng làm việc. Trong những trường hợp như vậy ta cũng nên cân nhắc khi chọn loại bóng đèn nào là thích hơp. Loại bóng đèn huỳnh quang thường được sử dụng vì rẻ tiền dễ lấp đặt nhƣng nguyên tắc hoạt động của loại bóng đèn này là phóng điện từ, tầng số nhấp nháy là 50 lần/giây nên gây cảm giác căng thẳng, mỏi mắt gây cảm giác khó chịu cho người làm việc. Còn loại bóng đèn tròn thấp sáng bằng dây tóc lại phát ra ánh sáng nóng tốn hao năng lƣợng hơn Vì vậy tùy thuộc vào đặc thù của cộng việc mà ta chọn loại bóng nào, nên thử đèn với nhiều cấp độ ánh sáng khác nhau sẽ giúp ta biết đƣợc ánh sáng thế nào thì phù hợp với mắt của mình nhất.
Ngoài ra khi bố trí nguồn sáng nhân tạo này cần phải chú ý đến vị trí đặt nguồn sáng, nếu là loại đèn bàn thì ta nên đặt ở phía đối diện với tay thuận. Tránh bóng đổ từ đèn bàn do ánh sáng mặt trời chiếu vào còn với loại đèn treo trần nên sử dụng loại có lá phản quang để ánh sáng đựơc tỏa đều.
Tính đồng nhất: Sự khác biệt trong độ chiếu sáng trên diện tích làm việc là tối thiểu không nhỏ hơn 0.8 so với giá trị trung bình.
Sự tương phản: Các vật dụng được nhìn thấy rõ ràng hơn nhờ sự tương phản, tương phản càng cao càng dễ nhìn thấy vật hơn
Sự chói lóa : Ánh sáng quá độ tương phản với môi trường có thể gây chói mà điều này sẽ gây cho mắt người sự nhận định về màu sắc vật thể bị sai lệch.
Tầm nhìn :
Tầm cao mắt người khi đứng : 1600 ± 100 mm Tầm cao mắt người khi ngồi : 1120 ± 100 mm Góc nhìn :
Góc nhìn là gốc tạo bởi hai đường thẳng nối điểm đầu và chân của vật quan sát đến mắt. Có nghĩa là về giá trị góc nhìn tỉ lệ thuận với độ lớn của vật quan sát, tỉ lệ nghịch với khoảng cách từ mắt nhìn đến vật quan sát. Độ lớn của ảnh phụ thuộc vào độ lớn của góc nhìn.
Trường nhìn toàn phần mà mắt bao quát được Trên phương thẳng đứng: 130o
Trên phương nằm ngang: 160o
2.2.4 Trang thiết bị văn phòng:
Thiết bị văn phòng gia tăng về độ phức tạp và phạm vị phát triển theo kỹ thuật thông tin. Sử dụng tự động trong văn phòng lớn mạnh nhanh chóng và đƣợc xem là sự ứng dụng quan trong nhất của kỹ thuật tin học. Một thời đồ đạc trong chổ làm việc của công chức và văn phòng là yếu tố đơn giản đã trở nên có tính chất đặc thù hơn và cũng là những phương tiện kiểm tra sử dụng không gian.
Ví dụ:
Vách ngăn riêng: Những đơn vị nối cho chổ làm đƣợc chia nhóm theo nhiểu cách. Đồ đạc thực hiện phục vụ sử dụng không gian chiều đứng để chứa.
Tường biên: Là cở sở cơ bàn cho nhiều hệ thống đồ đạc sở hữu. Có thể có nhiều loại bố trí nhƣng yếu tố kiểm tra chính là mật độ
-Tủ lưu trữ hồ sơ :
Tủ càng sâu thì khoảng đi qua giữ chúng càng rộng. Các kệ cao quá sẽ không tiện lợi.
Tủ hồ hồ sơ treo sử dụng diện tích tường là 87% hữu hiệu hơn tủ hồ sơ hộp. Ngoài ra còn các trang thiết bị khác khá quan trọng trong văn phòng nhƣ máy vi tính, máy in, máy fax, máy photocopy, điện thoại.
2.3 Những hoạt động nghiên cứu sáng tác:
Trong phần này chú trọng đến mối quan hệ liên lạc cũng như hướng lưu thông nội bộ của các nhân tố họat động trong văn phòng.
Nhƣ đã trình bày ở các phần trên một công trình thiết kế tốt không chỉ là ở các yếu tố thẩm mỹ, công năng mà còn phải chú ý đến tính tổng thể khái quát của nó, vì trong mối quan hệ cộng đồng, tập thể luôn cần có sự giao lưu, trao đổi cho nhau. Mà đặc thù trong thiết kế kiến trúc-nội thất thì người kiến tạo nên công trình cần sắp xếp phân chia sao cho thỏa mãn về không gian và thỏa mãn nhu cầu lưu thông của các yếu tố hoạt động trong không gian ấy phải nhanh chóng hợp lý.
Hình 2.6 – Sơ đồ lưu thông đồ án
-Các điều căn bản cần lưu ý :
Khu vực tiếp tân là nơi đầu tiên mà khách hàng tiếp xúc với doanh nghiệp đó.
Nên bố trí gần cửa chính. Ghế khách chờ nên bố trí gần quầy tiếp tân sẽ tạo cảm giác gần gũi hơn cho khách. Nếu trong không gian này có bố trí các sản phẩm giới thiệu, quảng bá cho doanh nghiệp thì bố trí nơi thoáng gần tầm mắt dể tạo sự chú ý cho khách. Khu vực tiếp tân cũng nên bố trí gần khu vực tiếp khách nhƣng kín đáo và thân mật hơn khu khách chờ và hướng lưu thông ở khu vực này là hướng lưu thông phụ để tráng làm phiền đến khách.
Khu vực làm việc chính (doanh nghiệp họat động ở lĩnh vực nào thì nhân viên làm việc phục phụ cho lĩnh vực đó là nhân viên làm việc chính): Nên bố trí ở một không gian riêng biệt để đƣợc tập trung hơn chƣa kể đến cần phải phân tích, tìm hiểu đặc thù hoạt động của nhân viên của doanh nghiệp. Vd: Nhân viên làm việc bán thời gian, nhân viên bán hàng Marketing…cần bố trí gần cửa ra vào và cách biệt hơn so với nhân viên làm toàn thời gian. Khu vực in ấn nội bộ cũng nên bố trí ở nơi dễ dàng
Phòng họp và phòng Giám đốc nên bố trí xa phòng nhân viên, khu vực giải lao hơn vì đảm bảo tính bảo mật của cuộc họp và yên tĩnh tập trung của phòng Giám đốc.
Các phòng ban về hành chánh nên bố trí gần kho lưu trữ tài liệu, in ấn, kho…