CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHUYỂN GIÁ Ở VIỆT NAM
2.2. Chuyển giá tại Việt Nam
2.2.4.4. Keangnam Vina - chuyển giá qua cung ứng dịch vụ nội bộ
Công ty TNHH một thành viên Keangnam – Vina là doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài,được thành lập từ năm 2007. Ngành nghề hoạt động là kinh doanh khách sạn, hoạt động kinh doanh bất động sản, dịch vụ nhà hàng, ăn uống. Từ năm
2007-2011, Công ty Keangnam – Vina luôn liên tục báo lỗ. Tình đến năm 2011, khi dự án Landmark Tower bắt đầu vận hành, với doanh thu đạt trên 5.200 tỷ đồng, công ty vẫn báo lỗ 140 tỷ đồng. Đến hết năm 2011, tổng số lỗ lũy kế lê đến 277 tỷ đồng. Do thua lỗ nên Keangnam – Vina chƣa đóng thuế thu nhập doanh nghiệp mà chỉ đóng thuế giá trị gia tăng, thuế sử dụng đất.
Năm 2007, để chuẩn bị tài chính cho dự án tổ hợp, Keangnam - Vina đã ký hợp đồng vay vốn từ Ngân hàng Kookmin Bank (Hàn Quốc) – một thành viên trong cùng tập đoàn. Tính đến năm 2013 công ty này đã vay tổng cộng 400 triệu USD từ ngân hàng này với tổng số lãi vay và chi phí tài chính của việc vay đã lên tới trên 2.000 tỉ đồng. Theo Cục thuế Hà Nội tính toán thì Keangnam Vina đã trả lãi suất trung bình khoảng 12% mỗi năm cho khoản vay từ ngân hàng Kookmin Bank, mức lãi suất này gấp đôi lãi vay vốn bằng USD tại Việt Nam ( chỉ dao động khoảng từ 5- 7% mỗi năm) tại thời điểm đó, khiến tổng mức chi trả cho lãi vay lên tới 2.030 tỉ đồng. Thấy rõ có sự chênh lệch lãi suất nhƣng do Việt Nam chƣa có quy định khống chế mức trần lãi suất tiền vay bằng ngoại tệ đặc biệt đối với trường hợp doanh nghiệp hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam vay đối tác nước ngoài dưới hình thức:
cung ứng tín dụng, phát hành trái phiếu quốc tế. Bên cạnh đó, quy định hiện hành cho phép các ngân hàng tự định ra lãi suất đối với khách hàng theo hình thức thỏa thuận do đó không có căn cứ pháp lý vững chắc để vạch trần Keangnam – Vina.
Một điểm đáng chú ý khác là việc Keangnam – Vina ký một hợp đồng tổng thầu EPC với công ty Keangnam Enterprises – một thành viên trong tập đoàn Keangnam Investment tại Hàn Quốc theo hình thức chìa khóa trao tay, theo đó Keangnam Enterprises đảm nhiệm việc khảo sát thiết kế dự án, cung cấp thiết bị máy móc, thi công xây dựng, đồng thời cung cấp cả dịch vụ tƣ vấn tài chính, dàn xếp vốn vay cho Keangnam – Vina.
Keangnam Enterprise này đã đƣợc chủ đầu tƣ Keangnam - Vina chi trả tới 30 triệu USD, tương đương hơn 485 tỷ đồng. Phí dịch vụ sắp xếp nguồn vay lên tới 20 triệu USD, chi phí tƣ vấn quảng cáo, tƣ vấn cấp quyền sử dụng đất, cấp giấy phép đầu tƣ cũng lên tới vài triệu USD.
Theo nhƣ hợp đồng EPC này mang lại cho Keangnam Enterprises một khoản doanh thu và lợi nhuận khổng lồ. Trong trường hợp này, Keangnam Enterprises có hai lựa chọn: hoặc đóng thuế thu nhập doanh nghiệp theo tỉ lệ phần trăm trên lợi nhuận với thuế suất 25% tại thời điểm đó, hoặc đóng thuế nhà thầu với mức thuế suất 2% doanh thu sau khi đã trừ đi doanh thu của các nhà thầu phụ (không tính tỷ lệ giá trị gia tăng trên toàn bộ giá trị hợp đồng là 30%). Keangnam Enterprises sau đó đã chọn cách thứ hai. Khi kiểm tra lại trên các chứng từ và tính toán chi tiết, các chuyên gia ngành thuế phát hiện rằng mức thuế phải nộp theo cách thứ hai chỉ bằng khoảng 10% cách thứ nhất. Phần lớn doanh thu và lợi nhuận đã thuộc về Keangnam Enterprises chỉ vì đơn giản là các quy định hiện hành của Việt Nam đã cho phép họ làm điều đó. Sau thanh tra, cơ quan thuế xác minh loại trừ tất cả những khoản chi phí đầu vào bất hợp lý. Tổng giá trị hợp đồng EPC từ mức 871 triệu USD thực chất giảm chỉ còn 699 triệu USD. Trong khi đó, Keangnam Enterprise chỉ phải nộp thuế nhà thầu cho Việt Nam một khoản thấp hơn nhiều so với thuế TNDN theo quy định 25-28%.
Đặc biệt, tòa nhà Keangam Hanoi Landmark Tower, dự án ban đầu chỉ thiết kế hơn 40 tầng nhƣng sau đó, đã nhanh chóng đƣợc điều chỉnh nâng lên thành 72 tầng. Năm 2008, giá căn hộ tại đây đƣợc rao ở mức cao kỷ lục, tới tận 3.000 USD/m2, tức khoảng 60-80 triệu đồng/m2 tính theo tỉ giá USD bấy giờ. Mỗi căn hộ tại đây đƣợc bán với giá 5-6 tỉ đồng, có căn tới 7-8 tỷ đồng.
Sau nghi vấn cuối năm 2012, ngành thuế cũng đã làm rõ về khoản doanh thu khủng của Keangnam Vina về việc bán căn hộ cao cấp với giá trị khoảng 3500 tỷ đồng, trong khi đó chi phí giá vốn xây dựng cho khu căn hộ này chỉ chiếm 33%
trong tổng gói giá trị hợp đồng EPC. Vì thế, Keangnam Vina bị buộc phải nộp truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp cho mảng kinh doanh bán căn hộ với tổng thuế là 95,2 tỷ đồng. Đồng thời Keangnam Vina đã buộc phải thừa nhận vi phạm chuyển giá với giá trị phải điều chỉnh tới 1.220 tỷ đồng. Với tổng giá trị bị điều chỉnh 1.220 tỷ đồng, toàn bộ số lỗ mà Công ty TNHH một thành viên Keangnam – Vina, 100%
vốn Hàn Quốc khai báo phát sinh 2007-2011 đã hiển nhiên giảm hết. [21]