CHƯƠNG 2 HIỆN TRẠNG CHẤT THẢI RẮN ĐÔ THỊ VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ CTR TẠI
2.5. HIỆN TRẠNG TIÊU THỤ SẢN PHẨM TÁI CHẾ
2.5.1. Các loại sản phẩm tái chế tại thành phố Hồ Chí Minh Hiện nay, đa số các loại cơ sở tái chế có qui mô nhỏ nên việc đầu tư cho công nghệ là quá ít, chính vì vậy đã không tạo ra những sản phẩm có chất lượng cao.
Có thể nhận thấy rằng, các sản phẩm của quá trình tái chế là nguyên liệu thô và sản phẩm hoàn thiện. Các loại sản phẩm này tuỳ mục đích sử dụng sẽ được bán cho các đối tượng tiêu thụ khác nhau và yêu cầu chất lượng cũng khác nhau
2.5.1.1. Sản phẩm tái chế là các loại nguyên liệu thô
Các loại sản phẩm tái chế là các nguyên liệu thô hình thành chủ yếu từ các cơ sở thu mua phế liệu. Tại đây các loại phế liệu được phân thành các thành phần riêng biệt, làm sạch sẽ và bán cho các đầu mối tiêu thụ
Bảng 2.10:Một số loại nguyên liệu thô được tạo thành từ quá trình tái chế TT Loại sản phẩm là nguyên
liệu thô
Đơn giá (đồng /kg)
Khối lượng (tấn /tháng)
Nguồn tiêu thụ
1 Giấy 1.303 146,29 - 10% bán theo đơn
đặt hàng
- 10% bán cho các cơ sở tái chế
- <5% bán ở chợ - 75% bán cho các cơ sở thu mua
2 Sắt phế liệu 2.454 194,6
3 Nhựa 5.357 123,08
4 Chai thuỷ tinh 318 71,01
5 Nylon 2.041 13,10
6 Nhôm 13.423 4,74
7 Đồng 35.100 <3,38
8 Ba dớ 2.850 <1
9 Gỗ 7.000 <1
10 Tôn 8.000 <1
11 Tạp 5.800
12 Lon bia 20.000 <1
13 Kẽm 3.500 <1
14 Chì 1.303 <1
(Nguồn tham khảo từ đề tài nghiên cứu xây dựng mô hình quỹ tái chế chất thải ) Nhận xét
Mặc dù các loại nguyên liệu thô hình thành từ quá trình tái chế chất thải chưa được biết đến rộng rãi trên thị trường nhưng đối với một số ngành sản xuất, nhất là các cơ sở sản xuất nhỏ (quy mô gia đình) thì đây lại là một nguồn nguyên liệu vô cùng
32 phẩm tạo thành là các nguyên liệu thô từ các cơ sở thu mua, tái chế chất thải, ta có một số nhận xét như sau:
- Khối lượng nguyên liệu thô được tái chế từ chất thải rắn là rất lớn, khối lượng lên đến hàng trăm tấn mỗi tháng. Một số loại nguyên liệu thô có thể đưa vào sản xuất ngay mà không cần các công đoạn sản xuất tiếp theo như: giấy, nhựa, ..
- Chủng loại nguyên liệu thô là rất đa dạng. bất cứ loại chất thải rắn nào cũng đều có thể tái chế để tạo thành nguyên liệu và theo kết quả khào sát thì có khoảng 20 loại nguyên liệu thô được hình thành từ chất thải rắn
- Mặc dù chất lượng các loại nguyên liệu thô hình thành từ việc tái chế chất thải rắn không bằng các loại nguyên liệu chính phẩm nhưng đối với một số ngành sản xuất và nhu cầu cụ thể thì sản phẩm được sản xuất từ các loại nguyên liệu này vẫn có thể đáp ứng. Điều này có thể kiểm chứng qua một số loại sản phẩm được sử dụng cho một số ngành sản xuất như đông nam dược (sử dụng thuỷ tinh ), sản xuất vật liệu xây dựng (nhựa), đồ chơi (vải vụn)…
- Cũng như các loại nguyên liệu chính phẩm khác, các loại nguyên liệu thô hình thành từ việc tái chế chất thải rắn đều có thể sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau để tạo ra nhiều sản phẩn khác nhau như giấy, nhựa, sắt …
- Một trong những vấn đề quyết định đến việc tiêu thụ sản phẩm là giá và đây lại là thế mạnh tuyệt đối của các loại nguyên liệu thô được tạo thành tử chất thải rắn.
So với các nguyên liệu chính phẩm, giá nguyên liệu này rất rẻ chỉ từ 20 – 40 %
- Một số đặc điểm về các loại nguyên liệu chất thải rắn cho thấy một tiềm năng to lớn của nó trong thị trường nguyên liệu nếu như biết sử dụng hợp lý và có các biện pháp (quản lý và công nghệ ) thích hợp.
2.5.1.2. Sản phẩm tái chế là sản phẩm cuối cùng.
Tuy nguồn nguyên liệu sử dụng cho sản xuất là các loại chất thải nhưng những sản phẩm tạo thành là rất phong phú về chủng loại, đa dạng về kiểu dáng, nhiều về khối lượng.
Có thể đánh giá về sản phẩm được tạo thành thông qua thị trường tiêu thụ. Mặc dù hầu hết các cơ sở tái sinh tái chế đều nằm tại thành phố Hồ Chí Minh nhưng thị trường tiêu thụ các sản phẩm của ngành tái chế hiện nay chủ yếu nằm ở các tỉnh ven thành phố điều này cho chúng ta thấy rằng đa số đây là những sản phẩm “cấp thấp”.
Tuy nhiên nếu nhìn một cách mang tính chiến lược và xa hơn thì chắc chắn những sản phẩm này cũng có chỗ đứng trên thị trường vì một số ưu thế vượt trội của nó.
Chủng loại các sản phẩm rất là đa dạng. Theo kết quả khảo sát 100 cơ sở tái sinh chất thải thì số lượng sản phẩm tạo thành là hơn 40 loại.
2.5.1.3. Thị trường tiêu thụ sản phẩm tái chế
Hiện nay đa số các cơ sở tái sinh tái chế chất thải đều nằm trong thành phố Hồ Chí Minh nhưng thị trường tiêu thụ các sản phẩm của ngành tái chế hiện nay là các
tỉnh thành phố. Đối với các loại sản phẩm tái chế là nguyên liệu thô thì được tiêu thụ ngay tại thị trường thành phố nhưng sản phẩm tái chế hoàn chỉnh thì đa phần phải tiêu thụ ở thị trường các tỉnh
2.5.1.4. Thị trường tiêu thụ sản phẩm thô
Thị trường tiêu thụ nguyên liệu thô chủ yếu là ở thành phố Hồ Chí Minh. Có thể nhận thấy đây là một thị trường cực kỳ rộng lớn và khả năng tiêu thụ lớn do một số các đặc điểm sau:
- Đa số các cơ sở tái sinh tái chế đều tập trung ở thành phố Hồ Chí Minh và tất nhiên nguyên liệu sử dụng là các loại chất thải tiêu thụ hàng năm rất lớn (hàng chục tấn mỗi tháng). Theo kết quả khảo sát tại 100 cơ sở tái sinh tái chế thì số lượng chất thải (chưa kể phần nguyên liệu ) được mua vào tương đương với lượng thu mua của các cơ sở thu mua phế liệu.
- Ngoài các cơ sở tái sinh tái chế thì trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh còn có rất nhiều cơ sở sản xuất vừa và nhỏ và một trong những cơ sở này có sử dụng nguyên liệu được tạo thành từ chất thải rắn
- Đa số các nguyên liệu này có chất lượng không đồng bộ, do mỗi cơ sở có sự phân loại khác nhau, giá cả mua vào và bán ra cũng khác nhau, dẫn đến việc đóng gói không theo quy cách. Việc vận chuyển đi xa sẽ khó khăn và làm tăng chi phí, do đó việc tiêu thụ tại chỗ là tối ưu và hiệu quả nhất
Theo kết quả khảo sát (Đề tài “Xây dựng mô hình quỹ tái chế chất thải thành phố Hồ Chí Minh ”) các loại nguyên liệu thô được tiêu thụ dựa trên các quan hệ mua bán lâu năm. Một số các đối tượng chọn mua các loại nguyên liệu này gồm:
Các cơ sở thu mua: tiêu thụ khoảng 75% lượng hàng tiêu thụ của các cơ sở thu mua. Các cơ sở này mua các loại nguyên liệu thô về để sản xuất hoặc bán lại cho các cơ sở tái chế.
Các cơ sở tái chế: tiêu thụ khoảng 10% lượng hàng trực tiếp từ các cơ sở thu mua. Phần lớn nguyên liệu còn lại được thu mua từ các cơ sở mua bán trung gian và các cơ sở đem đến bán trực tiếp. Rất ít cơ sở tái chế mua loại nguyên liệu thô (chất thải đã được phân loại, xử lý sơ bộ ) vì giá thành cao hơn so với mua chất thải .
Các đơn vị đặt hàng: khoảng 10% lượng nguyên liệu thô được tiêu thụ bởi các cơ sở sản xuất đặt hàng vì chúng đòi hỏi chất lượng nguyên liệu tương đối cao và đa số các cơ sở thu mua khó có thể đáp ứng.
Khách hàng ngoài chợ: số lượng nguyên liệu thô được bán ngoài chợ là rất ít (khoảng 5%) do chất lượng không ổn định khách hàng cũng ít chọn loại nguyên liệu này
2.5.1.5. Thị trường tiêu thụ sản phẩm tái chế (sản phẩm cuối cùng)
34 không nằm ngoài quy luật. Theo kết quả khảo sát thì đa số các sản phẩm tái chế hoàn chỉnh đều được tiêu thụ ở thị trường các tỉnh và các vùng ven thành phố Hồ Chí Minh do chất lượng sản phẩm thấp mà nguyên nhân có thể là:
- Công nghệ chế biến lạc hậu và sử dụng lao động chân tay là chính - Mẫu mã nghèo nàn
- Chất lượng thấp do không có ứng dụng khoa học kỹ thuật, theo khảo sát thì hấu hết các sản phẩm tạo thành đều cung cấp cho các nhu cầu cơ bản bình thường
- Thường ít được phối trộn với các nguyên liệu chính phẩm do sợ làm tăng giá thành sản phẩm
- Trên cơ sở đặc tính của sản phẩm tái chế và sức tiêu thụ của chúng ở thị trường các tỉnh lân cận và vùng ven thành phố Hồ Chí Minh ta có một số nhận xét sau:
- Đây là một thị trường rộng lớn với không gian trải dài dài gồm miền Tây Nam Bộ, một phần miền Đông Nam Bộ, miền Trung và Tây Nguyên.
- Khả năng tiêu thụ các sản phẩm tái chế hoàn chỉnh ở thị trường này là rất mạnh là do mức thu nhập của người dân tại các tỉnh là tương đối thấp nên nhu cầu sử dung sản phẩm tái chế là rất cao (đa số các tỉnh đều có GDP đầu người
< 500USD/năm).
- Tiềm năng tiêu thụ các sản phẩm tái chế do sự phát triển kinh tế ở khu vực các tỉnh lân cận và vùng ven thành phố Hồ Chí Minh nên đời sống ngưởi dân ngày càng được nâng cao. Đi đôi với đời sống người dân ngày càng được nâng cao thì sức tiêu thụ hàng hoá ngày càng nhiều nhất là các mặt hàng thiết yếu cho đời sống hàng ngày và các sản phẩm tái chế đa số đều thuộc những loại hàng này.
Như vậy có thể nói rằng mặc dù những sản phẩm tái chế có những yếu điểm nhất định nhưng thị trường và khả năng tiêu thụ rất rộng lớn và mang tính khả thi cao