- Có 5 lần em quẹt que diêm
- Quẹt que diêm thứ nhất: lò sưởi hiện ra, sáng rực Sự ấm áp, tình thương.
- Quẹt que diêm thứ hai: Bữa tiệc thịnh soạn đêm giao thừa Sự chăm sóc, che chở.
- Quẹt que diêm thư ba: Cây thông nô-en được trang trí lộng lẫy Cần có một mái ấm gia đình.
nhau. Một lần nhìn thấy lò sưởi, một lần nhìn thấy bàn ăn và một lần nhìn thấy cây thông Nô-en.
GV: Em hãy giải thích tại sao cô bé không nhìn thấy điều gì khác mà chỉ thấy những hình ảnh ấy?
- Đầu tiên là vì rét nên em đánh liều quẹt một que diêm để sưởi, nên trước hết em mộng tưởng đến lò sưởi.
- Tiếp đó em mộng tưởng đến bàn ăn, vì em đang đói, mà sau bức tường kia, mọi nhà đều đang đón giao thừa, nên ngay sau đó, cây thông Nô-en hiện ra, đến đây em nhớ đến đã có một thời em cũng được đón giao thừa như thế, cây thông Nô-en xuất hiện trong mộng tưởng của cô bé là một tình tiết rất phù hợp với hoàn cảnh và tâm lý tuổi thơ.
GV: Thế nhưng khi que diêm vụt tắt, em phải đối diện với thực tế ra sao?
- Lò sưởi biến mất, bàn ăn biến mất, cây thông biến mất. Thực tế đã trở về một cách lạnh lùng và tàn nhẫn.
GV: Mộng tưởng hoàn toàn đối lập với thực tế phũ phàng, nhưng em vẫn tiếp tục quẹt những que diêm vì em mong sẽ tiếp tục nhìn thấy những điều kì diệu, những hình ảnh đẹp đẽ và hạnh phúc.
GV: Trong lần quẹt que diêm thứ tư, em đã thấy hình ảnh nào?
- Hình ảnh người bà.
- Gọi HS đọc từ “Em quẹt que diêm nữa vào tường… Chắc Người không từ chối đâu”.
GV: Vì sao lúc này, hình ảnh người bà lại hiện ra đối với em?
- Que diêm tắt lò sưởi, bàn ăn, cây thông biến mất. Thực tế đã trở về một cách lạnh lùng và tàn nhẫn.
- Quẹt que diêm thứ 4 em nhìn thấy hình ảnh người bà.
- Khi cây thông Nô-en biến mất, tất cả những ngọn nến bay lên thành những ngôi sao trên trời làm em nhớ đến đã có một thời em được sống sung sướng và hạnh phúc cùng với bà.
- Hình ảnh người bà xuất hiện cho thấy cô bé bán diêm không những thiếu thốn về vật chất mà còn thiếu thốn về tình thương, em cần được sự ấp ủ, chăm chút như trước đây bà vẫn dành cho em.
- Thế nhưng tất cả đều là ảo ảnh và em lại quẹt tất cả những que diêm còn lại trong bao.
GV: Em hãy cho biết cách quẹt diêm lần này có gì khác so với những lần trước?
- Những lần trước em quẹt từng que một, ảo ảnh này biến đi thì ảo ảnh khác hiện tới. Còn lần này em quẹt liên tiếp những que diêm còn lại trong bao.
GV: Hành động quẹt tất cả những que diêm còn lại trong bao ấy nhằm mục đích gì?
- Muốn níu giữ bà lại.
- Mộng tưởng về vật chất chỉ thoáng qua rồi tắt. Đó là nỗi khổ, là sự thiệt thòi. Nhưng mất đi hình ảnh người bà thì em không thể nào chịu đựng được vì trong ảo ảnh mà em nhìn thấy ấy còn có khát vọng của tình thương. Vì bà chính là niềm hạnh phúc quý giá nhất của cô bé.
- Những que diêm nối tiếp nhau rực sáng để em được sống trong tình yêu thương để rồi hai bà cháu bay vụt lên cao, chẳng còn đói rét, đau buồn. Nguyện vọng của em bé đã được thực hiện dù là trong ảo ảnh. Đó cũng chính là vầng sáng đẹp đẽ cuối cùng mà em nhìn thấy.
- Lần thứ 5: Để níu giữ hình ảnh bà em quẹt tất cả que diêm. Hai bà cháu bay lên trời, không còn đói rét, buồn đau.
GV: Em hãy nhận xét về cách thể hiện của tác giả về hai yếu tố hiện thực và mộng tưởng?
- Hai yếu tố này đan xen vào nhau. Khi que diêm cháy là lúc mộng tưởng hiện ra. Khi que diêm tắt là lúc em bé trở về với thực tại phũ phàng.
GV: Sự đan xen giữa thực tại và mộng tưởng ấy có ý nghĩa gì?
- Làm nổi bật mong ước hạnh phúc chính đáng của em bé và thân phận bất hạnh của em, cho thấy sự thờ ơ, vô nhân đạo của xã hội đối với người nghèo khổ.
GV gọi HS đọc từ “Sáng hôm sau…” đến hết.
GV: Kết thúc truyện là một cảnh rất
thương tâm, tác giả đã miêu tả cảnh ấy như thế nào?
- Một em gái có đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cười. Em đã chết vì giá rét trong đêm giao thừa.
GV: Tác giả đã nói về thái độ của mọi người ra sao?
- Mọi người vui vẻ ra khỏi nhà… chắc nó muốn sưởi cho ấm.
GV: Qua đó em thấy được tấm lòng của tác giả như thế nào?
- Tấm lòng nhân hậu, sự cảm thông sâu sắc và trân trọng của tác giả với những người nghèo khổ. Chính vì lẽ đó mà nhà văn đã miêu tả cái chết của cô bé rất đẹp, hiện thực đau xót nhưng không bi lụy mà giàu chất thơ bởi hình ảnh bay bổng ở cuối bài.
=> Thực tại và mộng tưởng đối lập đan xen nhau, thể hiện nỗi xót xa của tác giả đối với một em bé nghèo khổ, cô đơn.