Chương I VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM 1919 – 1930
Bài 14 VIỆT NAM SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT
1. Kiến thức
- Nguyên nhân, mục đích, đặc điểm và nội dung của chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp.
- Những thủ đoạn thâm độvề chính trị, văn hóa giáo dục của thực dân Pháp nhằm phục vụ cho việc khai thác.
- Tình hình phân hóa xã hội Việt Nam sau chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp và thái độ chính trị, khả năng cách mạng của các giai cấp.
2. Kĩ năng
HS biết quan sát, sử dụng lược đồ; tập phân tích, đánh giá sự kiện lịch sử.
3. Thái độ
GD cho HS lòng căm thù đối với những chính sách bóc lột thâm độc, xảo quyệt của thực dân Pháp và sự đồng cảm với những vất vả cơ cưcj của người lao động dưới chế độ thực dân phong kiến.
B – THIẾT BỊ
1. Bản đồ về nguồn lợi của thực dân Pháp ở Việt Nam.
2. Tranh ảnh, thơ ca nói về sự bóc lột của thực dân Pháp đối với nhân dân ta.
C – LÊN LỚP 1. Kiểm tra bài cũ
? Hãy nêu những nội dung chủ yếu của lịch sử thế giới hiện đại từ 1945 đến nay ? ? Xu thế của thế giới ngày nay là gì ?
2. Giới thiệu bài
Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, thực dân Pháp mặc dầu là nước thắng trận nhưng bị thiệt hại hết sức nặng nề. Để bù lại khoản thiệt hại đó, thực dân Pháp đã tiến hành ngay cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai. Chúng tiến hành quy mô và toàn diện vào nước ta khiến cho nền kinh tế, xã hội và văn hóa biến đổi sâu sắc. Đó là nội dung bài học hôm nay.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG
- Y/c HS đọc và theo dõi mục I.
Bài 14. Sgk
? Thực dân Pháp đã tiến hành chương trình khai thác thuộc địa lần II đối với nước ta trong h/c nào ? Nhằm mục đích gì ?
- GV: Sau CTTG I, Pháp là con nợ lớn của Mĩ: 300 tỉ F(1920), mất thị trường đầu tư ở châu Âu do CM tháng Mười Nga… ? Nội dung chương trình khai thác
I. CHƯƠNG TRÌNH KHAI THÁC THUỘC ĐỊA LẦN THỨ HAI CỦA THỰC DÂN PHÁP 1. Hoàn cảnh và mục đích
- Sau CTTGI, TDP thiệt hại nặng nề về KT...
- Mục đích: vơ vét và bóc lột thuộc địa để bù đắp khoản thiệt hại trong chiến tranh.
thuộc địa lần thứ hai của TDP là gì ? ? Tại sao TDP chỉ đầu tư CN nhẹ ? ? Dựa vào lược đồ H.27-Sgk , hãy trình bày chương trình khai thác thuộc địa lần thứ II của TDP tập trung vào những lĩnh vực nào ?
- Y/c HS theo dõi mục II. Bài 14.
Sgk. (Giảm tải)
? Trong chương trình khai thác thuộc địa lần II, TDP đã thực hiện những chính sách cai trị về chính trị ntn đối với nước ta ?
? Về VH – GD thì chúng có những chính sách thâm độc nào ?
- GV giải thích từ nô dịch và có thể đưa thêm tư liệu về c/s VH của P. ? Mục đích của những thủ đoạn đó là gì ?
- Y/c HS theo dõi mục III. Bài 14. Sgk.
? Hãy cho biết sự phân hóa g/c trong lòng XH VN sau CTTGI và thái độ chính trị của từng g/c ? ? G/C Tư sản VN ra đời và phát triển ntn ? Thái độ chính trị ra sao ? - GV giải thích từ mại bản ? Sự ra đời của G/C TTS và thái độ chính trị của G/c này ntn ?
? Vì sao TTS trí thức là lực lượng quan trọng của CM ?
? G/c ND VN phát triển ntn ? thái độ chính trị của họ ra sao ?
2. Nội dung
- Nông nghiệp: được tăng cường đầu tư, trọng tâm là cao su (đồn điền).
- Công nghiệp: tăng cường khai thác mỏ (chủ yếu là than), chỉ đầu tư CN nhẹ, không đầu tư CN nặng.
- Thương nghiệp: thực hiện chính sách độc quyền bằng công cụ thuế.
- GTVT: được đầu tư phát triển thêm, đặc biệt là giao thông đường sắt.
- Tài chính: Ngân hàng Đông Dương nắm độc quyền chi phối mọi hoạt động của các ngành KT;
tăng cường bóc lột bằng chính sách thuế.
II. CÁC CHÍNH SÁCH CHÍNH TRỊ, VĂN HÓA, GIÁO DỤC
1. Chính trị
- Tăng cường sự thống trị của TDP bằng những thủ đoạn mới (chia để trị, phân biệt g/c, tôn giáo, sử dụng bộ máy cường hào...)
- Bóp nghẹt mọi quyền tự do dân chủ, thẳng tay đàn áp CM.
2. Văn hóa – Giáo dục
- Thi hành chính sách VH nô dịch, ngu dân.
- Hạn chế mở trường học.
- Công khai tuyên truyền cho chính sách khai hóa của TDP.
=> phục vụ công cuộc khai thác, bóc lột và củng cố bộ máy cai trị tuộc địa.
III. XÃ HỘI VIỆT NAM PHÂN HÓA 1. Giai cấp phong kiến
- Cấu kết chặt chẽ với TDP, tăng cường áp bức bóc lột nhân dân.
- Là tay sai đắc lực của TDP (trừ 1 bộ phận nhỏ).
2. Giai cấp Tư sản
- Ra đời sau CTTGI, chia làm hai bộ phận:
+ TS mại bản: gắn bó quyền lợi chặt chẽ với TDP + TS dân tộc: bị TDP chèn ép... có tinh thần dân tộc yếu ớt.
3. Giai cấp Tiểu Tư sản
- Ra đời sau CTTGI, bị TDP chèn ép, bạc đãi, khinh miệt -> đời sống bấp bênh.
- TTS trí thức là lực lượng quan trọng của CM.
4. Giai cấp Nông dân
- Chiếm trên 90% dân số, bị bóc lột nặng nề đến bần cùng hóa.
? G/c CN VN ra đời từ bao giờ ? Vai trò của họ trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc ra sao ?
- GV: Lượng là số lượng; chất là chất lượng, tức ý thức tự giác và trình độ giác ngộ, khả năng tổ chức tập hợp …
- Là lực lượng CM hùng hậu.
5. Giai cấp Công nhân
- Hình thành đầu thế kỉ XX, phát triển nhanh cả về lượng lẫn về chất.
- Là lực lượng lãnh đạo CM; có tinh thần CM triệt để...
3. Củng cố
? Nêu những nội dung chủ yếu của chính sách khai thác thuộc địa lần thứ hai của TDP đối với VN ?
? Mục đích của những thủ đoạn chính trị, văn hóa – giáo dục của TDP trong lần khai thác thuộc địa này là gì ?
4. Bài tập
? XH VN giai đoạn 1919 – 1930 gồm những mâu thuẫn cơ bản nào ? Theo em, trong những mâu thuẫn đó, mâu thuẫn nào là chủ yếu ?
Bài 15
PHONG TRÀO CÁCH MẠNG VIỆT NAM
SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT (1919 – 1925) A – MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Giúp HS:
- Biết đượcnhững ảnh hưởng, tác động của tình hình thế giới sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đến Cách mạng Việt Nam.
- Những nét chính về các cuộc đấu tranh trong phong trào dân chủ công khai trong những năm 1919 – 1925.
- Cuộc đấu tranh và phát triển của phong trào công nhân trong những năm 1919 – 1925 2. Kĩ năng:
HS biết trình bày các sự kiện lịch sử cụ thể, tiêu biểu và tập đánh giá các sự kiện đó.
3. Thái độ:
Bồi dưỡng cho HS lòng yêu nước và khâm phục các bậc tiền bối cách mạng.
B – THIẾT BỊ
1. Tranh minh họa về cuộc đấu tranh của công nhân sửa chữa tàu Ba Son – Sài Gòn.
2. Ảnh Bác Tôn Đức Thắng; ảnh chân dung Phan Bội Châu và Phan Chu Trinh.
C – LÊN LỚP 1. Kiểm tra bài cũ:
? Xã hội Việt Nam sau Chiến tranh thế giới thứ nhất phân hóa ntn ? Thái độ chính trị của giai cấp công nhân VN ra sao ? Tại sao họ có thái độ ấy ?
2. Giới thiệu bài:
Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp đã ảnh hưởng sâu sắc đến tình hình xã hội Việt Nam – sự phân hóa các tầng lớp giai cấp trong xã hội. Trong khi đó tình hình thế giới có những biến chuyển có lợi cho cách mạng thế giới và ảnh hưởng trực tiếp đến phong trào cách mạng Việt Nam. Sự ảnh hưởng đó như thế nào, chúng ta tìm hiểu bài học hôm nay sẽ rõ.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG
- Y/c HS theo dõi mục I.Bài 15.Sgk
? Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, tình hình cách mạng thế giới có những biến chuyển ntn ?
? Em biết gì về sự kiện thành lập ĐCS Pháp ?
? Tình hình ấy ảnh hưởng ntn tới phong trào CM ở Việt Nam ?
-Y/c HS theo dõi mục II.Bài 15.Sgk
? Em hiểu ntn là DTDC công khai ?
? Hãy nêu những nét khái quát về phong trào DC công khai 1919-1925 ?
I. ẢNH HƯỞNG CỦA CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA VÀ PHONG TRÀO CÁCH MẠNG THẾ GIỚI
- Cách mạng tháng Mười thắng lợi khiến phong trào CM lan rộng khắp thế giới.
- 3.1919, Quốc tế III (QTCS) ra đời.
- Hàng loạt các ĐCS ra đời.
+ 1920, ĐCS Pháp thành lập.
+ 1921, ĐCS Trung Quốc thành lập.
=> Tạo đk thuận lợi cho việc truyền bá tư tưởng CN Mác – Lê nin vào VN.
II. PHONG TRÀO DÂN TỘC DÂN CHỦ CÔNG KHAI - TS dân tộc phát động phong trào chấn hưng nội hóa, bài trừ ngoại hóa(1919);
? Phong trào đấu tranh của giai cấp TS với mục đích gì ?(t/c pt ra sao ?)
? Phong trào của g/c Tiểu TS trong giai đoạn này ntn ?
- Sử dụng ảnh PBC, PCT, PHT và giới thiệu thêm một số nét về các vị tiền bối này.
? Tác động của pt TTS, TS ? (Pt đã thức tỉnh lòng y/n, truyền bá tư tưởng DTDC, tư tg CM mới trong n/d. Nhưng pt TS mang t/c cải lương, thỏa hiệp, còn pt TTS manh động, ấu trĩ...)
- Y/c HS theo dõi mục III. Bài 15.Sgk
? Trình bày bối cảnh l/s của pt CN VN trong giai đoạn 1919 – 1925 ? (Ảnh hưởng pt đt của thủy thủ Pháp và TQ); pt tự phát nổ ra mạnh với ý thức ngày càng cao, đặc biệt là sự ra đời của t/c Công hội đỏ do TĐT thành lập ở SG -1920).
- GV giới thiệu chân dung và sự nghiệp của cụ Tôn Đức Thắng.
? Hãy nêu những phong trào điển hình của g/c CN VN từ 1919 – 1925 ?
? Em có biết điểm khác biệt giữa pt đấu tranh của CN Ba Son với các phong trào trước đó ?
? Em có nhận xét gì về pt CN giai đoạn này
?
chống độc quyền cảng SG và chống độc quyền XK gạo ở Nam Kì (1923).
- Các tầng lớp TTS được tập hợp trong các tổ chức chính trị như VN nghĩa đoàn, Hội Phục Việt... với nhiều hình thức đấu tranh phong phú (XB báo chí tiến bộ, t/c ám sát những tên trùm TD, pt đòi thả PBC và đám tang PCT).
III. PHONG TRÀO CÔNG NHÂN - 1920, CN Sài Gòn – Chợ Lớn thành lập Công hội đỏ (bí mật).
- 1922, CN-VC các sở công thương ở Bắc Kì đ/t đòi nghỉ ngày CN có trả lương.
- 1924, nhiều cuộc bãi công lớn nổ ra ở Nam Định, Hà Nội, Hải Dương.
- 8.1925, CN Ba Son bãi công (ngăn cản tàu chiến Pháp chở binh lính Pháp sang đàn áp CM TQ)
=> Đánh dấu phong trào đấu tranh đã bước sang gđ mới: chuyển từ tự phát sang tự giác, đấu tranh có t/c và mục đích chính trị rõ ràng.
3. Củng cố bài
? Hãy trình bày những ảnh hưởng to lớn của CM thế giới đối với CM VN từ sau năm 1918 ?
? Phong trào CN đã pt ntn trong giai đoạn này ? 4. Bài tập
? Tại sao nói cuộc đấu tranh của CN Ba Son – Sài Gòn năm 1925 đánh dấu bước ngoặt phát triển của phong trào CN VN ?
ÔN TẬP HỌC KÌ I A – MỤC TIÊU
1. Kiến thức: Giúp HS:
- Củng cố những kiến thức đã học về lịch sử thế giới hiện đại sau chiến tranh thế giới thứ hai đến nay (2000): những yếu tố chi phối tình hình thế giới từ sau năm 1945 và nét đặc trưng bao trùm thế giới là quan hệ quốc tế từ sau năm 1945 là thế giới chia làm hai cực.
- Xu thế phát triển hiện nay của thế giới khi loài người bước sang thế kỉ XXI.
- Củng cố những kiến thức đã học về lịch sử Việt Nam giai đoạn (1919 – 1925).
2. Kĩ năng:
- Vận dụng phương pháp tư tổng hợp để thấy rõ mối quan hệ giữa các chương, các bài trong SGK đã học. Đồng thời bước đầu tập phân tích các sự kiện theo quá trình lịch sử: bối cảnh xuất hiện, diễn biến, nguyên nhân, kết quả, ý nghĩa.
3. Thái độ:
- Cuộc đấu tranh gay gắt giữa các lực lượng đấu tranh để xây dựng CNXH, đòi độc lập dân tộc dân chủ và tiến bộ xã hội với cấc thế lực TBCN cùng các thế lực phản động khác.
- Bồi dưỡng cho HS lòng yêu nước, căm thù đế quốc thực dân và khâm phục các bậc tiền bối cách mạng.
B – THIẾT BỊ
1. Bản đồ thế giới sau chiến tranh thế giới thứ hai.
2. Một số hình ảnh về thành tựu trong công cuộc xây dựng CNXH ở Liên Xô, công cuộc cải cách mở cửa của Trung Quốc, cuộc đấu tranh giành độc lập ở các nước Á, Phi, Mĩ La Tinh, trong đó có Việt Nam.
C – LÊN LỚP 1. Kiểm tra bài cũ:
? Hãy trình bày những ảnh hưởng to lớn của CM thế giới đối với CM VN từ sau năm 1918 ?
? Phong trào CN đã pt ntn trong giai đoạn này ? Tại sao nói cuộc đấu tranh của CN Ba Son – Sài Gòn năm 1925 đánh dấu bước ngoặt phát triển của phong trào CN VN ?
2. Giới thiệu bài:
Như chúng ta đã biết, trong hơn nửa thế kỉ qua, thế giới đã diễn ra nhiều sự kiện lịch sử phức tạp. Nổi bật nhất là thế giới được chia làm hai phe đối đầu nhau suốt một thời gian dài gây tình hình căng thẳng và bất ổn. Ngày nay xu thế chung của thế giới là chuyển từ đối đầu sang đối thoại để thực hiện mục tiêu: dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Tuy nhiên tình hình thế giới hiện nay vẫn diễn biến phức tạp, khó lường.
Bên cạnh tình hình lịch sử thế giới có nhiều chuyển biến đã tác động cả tích cực và tiêu cực tới tình hình cách mạng Việt Nam, đặc biệt là sự thắng lợi của cách mạng tháng Mười Nga đã tạo điều kiện thuận lợi cho cách mạng Việt Nam tiến từng bước vững chắc trên con đường giải phong dân tộc.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG
- HS theo dõi mục I.Bài 13-Sgk ? Cho biết sự ra đời, phát triển và sai lầm nghiêm trọng dẫn đến sự sụp đổ của Đông Âu và Liên Xô à các nước
I. NHỮNG NỘI DUNG CHÍNH CỦA LỊCH SỬ THẾ GIỚI TỪ SAU NAM 1945 ĐẾN NAY 1. Hệ thống các nước XHN
- Sau 1945, hệ thống các nước XHCN hình thành.
? Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự sụp đổ của Liên Xô và các nước Đông Âu ?
? Hãy nêu khái quát tình hình đấu tranh giải phóng dân tộc ở các nước Á, Phi, Mĩ La tinh sau CTTG II ?
? Sau CTTG II, các nước Mĩ, Nhật Bản, Tây Âu phát triển ntn ?
? Nét nổi bật của quan hệ quốc tế từ năm 1945 đến nay là gì ?
? Những thành tựu KH – KT điển hình trong cuộc CM KH – KT lần thứ hai và ý nghĩa lịch sử của nó là gì ? ? Em biết XH loài người đã trải qua những mốc tiến hóa nào ?
- HS đọc mục II. Bài 13. Sgk
? Quan hệ quốc tế từ năm 1945 đến nay đã trải qua những giai đoạn nào ? Đặc điểm ?
? Xu thế hiện nay của thế giới là gì ?
- Có ảnh hưởng to lớn tới quá trình phát triển cuả thế giới.
- CNXH sụp đổ hầu hết ở Đông Âu (1989) và Liên Xô (1991).
2. Phong trào đấun tranh giải phóng dân tộc ở các nước châu Á, châu Phi và châu Mĩ La tinh.
- Hệ thống thuộc địa và CN PBCT đã bị sụp đổ hoàn toàn.
- Hơn 100 quốc gia giành được độc lập.
- Một số quốc gia đạt được nhiều thành tựu to lớn.
3. Sự phát triển của các nước tư bản chủ yếu: Mĩ – Nhật Bản – Tây Âu.
- Sau khi phục hồi, các nước TB nhanh chóng phát triển kinh tế.
- Mĩ giàu nhất thế giới, có mưu đồ bá chủ thế giới.
- NB, CHLB Đức vươn lên nhanh chóng, trở thành các trung tâm kinh tế thế giới.
4. Quan hệ quốc tế từ năm 1945 đến nay - Trật tự hai cực I-an-ta được xác lập.
- Tình hình thế giới căng thẳng , phức tạp với thời kì chiến tranh lạnh kéo dài.
- Về cơ bản, nguy cơ chiến tranh thế giới bị đẩy lùi 5. Sự phát triển của cách mạng khoa học – kĩ thuật lần thứ hai và ý nghĩa lịch sử của nó
- Đạt được nhiều thành tựu to lớn và toàn diện ...
- Ý nghĩa:
+ Là mốc đánh dấu sự tiến hóa của văn minh nhân loại.
+ Làm thay đổi công cụ và công nghệ, nguyên liệu, năng lượng, giao thông vận tải và thông tin liên lạc.
II. CÁC XU THẾ PHÁT TRIỂN CỦA THẾ GIỚI NGÀY NAY
- Từ 1945 – 1991, thế giới chịu sự chi phối của trật tự hai cực I-an-ta.
- 1991 – nay, đang hình thành thế giới đa cực.
- Xu thế hiện nay: chuyển từ đối đầu sang đối thoại, là hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển.
- Hầu hết các nước đang điều chỉnh chiến lược phát triển, lấy phát triển kinh tế làm trọng điểm, đẩy mạnh sản xuất, tham gia liên minh khu vực.
III. LỊCH SỬ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1919 – 1925
1. Chương trình khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp và ảnh hưởng của nó đến sự
? Nguyên nhân và mục đích của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của TD Pháp ?
? Nội dung của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của TD Pháp ?
? Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của TD Pháp đã có ảnh hưởng ntn đến sự phân hóa XH VN ?
? Nguyên nhân dẫn đến phong trào cách mạng ở VN sau chiến tranh thế giới thứ hai phát triển mạnh ?
? Hãy điểm qua những phong trào cách mạng tiêu biểu ?
phân hóa xã hội Việt Nam.
- Vơ vét và bóc lột thuộc địa để bù vào khoản thiệt hại nặng nề trong chiến tranh thế giới thứ hai.
- Thực hiện toàn diện từ kinh tế, chính trị đến văn hóa – giáo dục:
+ Kinh tế: NN, CN, TN, GTVT, TCNH.
2. Ảnh hưởng của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của TD Pháp đến sự phân hóa xã hội Việt Nam.
- Sự chia rẽ trong các giai cấp xuất hiện từ trước chiến tranh thế giới thứ nhất và sự xuất hiện các giai cấp mới sau chiến tranh thế giới thứ hai.
- Thái độ của các tầng lớp, giai cấp đối với kẻ thù chung của dân tộc.
3. Phong trào cách mạng Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứ nhất (1919 – 1925)
- Sự kết thúc của chiến tranh thế giới thứ hai và ảnh hưởng của thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga.
- Một cao trào cách mạng dâng cao ở châu Âu và phong trào cách mạng ở các nước châu Á phát triển mạnh mẽ -> sự ra đời các ĐCS ở châu Âu và châu Á -> truyền bá tư tưởng chủ nghĩa Mác vào VN.
- Phong trào dân tộc dân chủ công khai.
- Phong trào công nhân: tiêu biểu cuộc bãi công của công nhân xưởng đóng tàu Ba Son – SG.
3. Củng cố - Dặn dò
- Xem lại toàn bộ kiến thức đã học về lịch sử thế giới hiện đại từ 1945 – nay. Nắm các kiến thức cơ bản và rèn các kĩ năng phân tích, tổng hợp sự kiện lịch sử.
- Chuẩn bị tốt tinh thần để làm tốt bài kiểm tra Học kì I.
KIỂM TRA HỌC KÌ I