Bài 24
CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ VÀ XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN NHÂN DÂN
(1945 – 1946) A - MỤC TIÊU
1. Kiến thức:
- Những khs khăn của nước ta sau CM tháng Tám như trong tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”.
- Những chủ trương và biện pháp của Đảng và chính phủ để củng cố và kiện toàn CQCM.
2. Kĩ năng:
HS biết trình bày sự kiện lịch sử, biết phân tích, đánh giá, nhận định các sự kiện lịch sử.
3. Thái độ:
Nuôi dưỡng lòng yêu nước, kính yêu lãnh tụ HCM, tin tưởng ở sự lãnh đạo của Đảng.
B - THIẾT BỊ
1. Phóng to các tranh ảnh trong SGK
2. Tài liệu: Đại cương lịch sử VN. T3. 1997.
C - LÊN LỚP 1. Kiểm tra bài cũ:
? Sau khi Nhật đầu hàng Đồng Minh, Đảng ta đã có những chủ trương gì ? Cách mạng tháng Tám diễn ra trong cả nước Ntn ?
? Ý nghĩa lịch sử, nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng tháng Tám 1945 ntn ? 2. Giới thiệu bài:
Cách mạng tháng Tám thành công, nước Việt Nam dân chủ Cộng hòa ra đời, đó là một thành quả vô cùng to lớn của Cách mạng Việt Nam.Nhưng cũng từ đây nước VN đứng trước những thời cơ thử thách chưa từng thấy. Trước tình hình ấy, Đảng Cộng sản Đông Dương và Chính phủ của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có những chủ trương gì để phát huy được thuận lợi và khắc phục được khó khăn ? Đường lối chiến lược và sách lược cụ thể cho từng giai đoạn được hoạch định ntn ? Đó là những vấn đề mà chúng ta sẽ cùng tìm hiểu ở tiết học này.
- Y/c HS theo dõi mục I Bài 24.Sgk
? Thành quả của CM tháng Tám đưa lại là gì ? Nhân dân ta có nhiệm vụ gì ?
? Sau CM tháng Tám, đ/n và nhân dân ta gặp những khó khăn gì vê quân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội ? - GV: Về KT, NN lạc hậu, CN đình đốn, tài chính kiệt quệ, ngân sách NN hầu như trống rỗng (cả
I. TÌNH HÌNH NƯỚC TA SAU CÁCH MẠNG THÁNG TÁM
- Nạn ng/x và nội phản đe dọa nghiêm trọng ANQP.
+ Hơn 20 vạn quân Tưởng và bọn Việt Quốc, Việt Cách từ vĩ tuyến 16 trở ra.
+ 1 vạn quân Anh, theo chúng là quân Pháp vào miền Nam.
+ Hơn 6 vạn quân Nhật đang chờ Đồng Minh giải giáp.
- NN CM chưa đc củng cố, cq CM còn non yếu.
nước chỉ còn 1 tr đồng Đông Dương rách)
? Ngoài những khó khăn trên thì CM nước ta còn có những thuận lợi nào ?
(nd lđ giành đc quyền làm chủ, tích cực bảo vệ CM và xd cq nd, Cp do Chủ tịch HCM đứng đầu đc nd ủng hộ, MTVM thực hiện khối đk toàn dân, đc LX và các nước tiến bộ ủng hộ…)
- Y/c HS đọc mục II Bài 24. Sgk ? Hãy cho biết công việc đầu tiên mà chính quyền CM phải làm là gì ? ? Ý nghĩa của cuộc Tổng tuyển cử ?
- HS theo dõi mục III Bài24. Sgk ? Để giải quyết nạn đói, Đảng ta đã thực hiện những biện pháp gì ? - GV giới thiệu H.42và giải thích
“hũ gạo tiết kiệm”.
? Kết quả của những biện pháp đó ntn ?
? Những chủ trương và biện pháp của Đảng ta trong việc xóa nạn mù chữ là gì?
- HCM: “Một dt dốt là một dt yếu”
- GV giới thiệu H.43 . Sgk và liên hệ, mở rộng.
? Đảng và chính phủ đã có những chính sách gì để giải quyết những khó khăn về tài chính ?
? Ý nghĩa của việc phát hành đồng tiền VN là gì ?
? Em có thể cho biết kết quả của các chủ trương và biện pháp khắc phục khó khăn trên ntn ?
- KT nghèo nàn lạc hậu, bị chiến tranh tàn phá nặng nề, thiên tai đe dọa, sx đình đốn…tài chính kiệt quệ, giá cả lạm phát, Nhà nước không kiểm soát đc NH Đông Dương.
- Hơn 90% ds mù chữ, các tệ nạn XH tràn lan, nạn đói cuối năm 1944 - đầu 1945 vẫn chưa đc kiểm soát.
II. BƯỚC ĐẦU XÂY DỰNG CHẾ ĐỘ MỚI - 6.1.1946, Tổng tuyển cử trong cả nước có hơn 90% cử tri tham gia.
- 2.3 1946, Quốc hội khóa I họp phiên đầu tiên, lập ra Ban dự thảo Hiến pháp và thông qua danh sách Chính phủ Liên hiệp k/c do HCM đứng đầu.
- 29.5.1946, Hội liên hiệp quốc dân VN (MT Liên - Việt) đc thành lập.
III. DIỆT GIẶC ĐÓI, GIẶC DỐT VÀ GIẢI QUYẾT KHÓ KHĂN VỀ TÀI CHÍNH 1. Diệt giặc đói
- Trước mắt là quyên góp, lập hũ gạo cứu đói, tổ chức “ngày đồng tâm”, kêu gọi đồng bào nhường cơm sẻ áo.
- Lâu dài là đẩy mạnh tăng gia sx, chia ruộng đất cho nd.
=> Nạn đói ddc đẩy lùi.
2. Diệt giặc dốt
- 8.9.1945, Chủ tịch HCM kí sắc lệnh thành lập
“Nha bình dân học vụ”, kêu gọi mọi người tham gia xóa nạn mù chữ. Các trường học sớm đc khai giảng, nd và ppdh bước đầu đc đ/m (theo tinh thần dt và dc).
=> 2,5 triệu người biết chữ
3. Giải quyết khó khăn tài chính
- Chính phủ kêu gọi nd đóng góp, xd “Quỹ độc lập”, phát động phong trào “Tuần lễ vàng”.
- 31.1.1946, QH quyết định phát hành tiền VN và ngày 23.11.1946 cho lưu hành trong cả nước.
3. Củng cố bài:
? Tại sao nói tình hình nước ta sau CM tháng Tám 1945 trong tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”?
? Đảng và chính phủ HCM đã có nhưng biện pháp gì để củng cố chính quyền DCND và giải quyết những khó khăn về KTTC, VH - XH ?
4. Bài tập:
Em hãy sưu tầm những câu chuyện về công tác bình dân học vụ ở địa phương em ?
Bài 24 (tiếp) A - MỤC TIÊU
1. Kiến thức: HS cần nắm được:
Sách lược đấu tranh chống ngoại xâm và nội phản của chính quyền nhân dân, thành quả to lớn của Cách mạng tháng Tám 1945.
2. Kĩ năng:
HS biết phân tích, tổng hợp, nhận định, đánh giá các sự kiện lịch sử.
3. Thái độ:
Nâng cao tinh thần yêu nước, yêu lãnh tụ; có tinh thần cách mạng cao độ, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, tự hào về truyền thống dân tộc.
B - CHUẨN BỊ
1. Lược đồ “Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trở lại xâm lược của nhân dân Nam Bộ”
2. Tranh ảnh về Chủ tịch HCM trong giai đoạn này.
C - LÊN LỚP 1. Kiểm tra bài cũ:
? Sau Cách mạng tháng Tám, CM Việt Nam gặp những khó khăn nào và có những thuận lợi gì ?
? Đảng và chính phủ HCM đã tiến hành những biện pháp gì để giải quyết những khó khăn về chính trị, kinh tế - tài chính và văn hóa - xã hội ?
2. Giới thiệu bài:
Ở tiết 30 chúng ta đã tìm hiểu về tình hình khó khăn, thuận lợi và các biện pháp giải quyết bước đầu những khó khăn mà chính quyền mới gặp phải. Ở tiết học này chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu về sách lược của Đảng ta trong việc giải quyết những khó khăn mang tầm chiến lược liên quan đến vận mệnh của toàn dân tộc ntn . Từ đó thấy được sự tài tình của Đảng ta mà đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh.
HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS NỘI DUNG CHÍNH
- GV Y/c HS theo đõi mục IV Bài 24. SGK
? Những biểu hiện nào chứng tỏ bọn đế quốc vẫn không từ bỏ mộng x/l đối với nước ta ?
? Trước hành động xâm lược của TD Pháp, Đảng - CP HCM và nhân dân ta đã có thái độ ntn ?
- Y/C HS theo dõi mục V- Sgk ? Tình hình mB trong thời gian Nam Bộ K/c Ntn ?
? Đảng và chính phủ ta đã có những chủ trương và biện pháp gì đối phó với bọn Tưởng và tay sai của chúng ?
? Tại sao Đảng và chính phủ HCM lại chủ trương “hòa hoãn” với quân Tưởng ? Em có nhận xét gì về chủ trương đó ?
- GV: nhân nhượng chỉ là tạm thời, trong giới hạn cho phép…
- Y/c HS theo dõi mục VI - SGK ? H/C dẫn đến việc kí kết Hiệp định Sơ bộ giữa ta với Pháp ntn ? ? Tại sao từ chủ trương đánh Pháp
IV. NHÂN DÂN NAM BỘ
KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP TRỞ LẠI XÂM LƯỢC
- 23.9.1945, TD Pháp chính thức trở lại x/l nước ta lần thứ 2 ở Nam Bộ.
+ Đánh úp UBND Nam Bộ và cơ quan tự vệ TP SG
+ Đầu tháng 10.1945, quân Pháp tăng viện tới SG…
- Nhân dân ta anh dũng đánh trả quân x/l ở SG - CL,sau đó là NB và NTB.
- Đảng phát động phong trào ủng hộ NB k/c.
Nhân dân mB tích cực chi viện cho NB với những đoàn quân “Nam tiến” nô nức vào Nam.
V. ĐẤU TRANH CHỐNG QUÂN TƯỞNG VÀ BỌN PHẢN CÁCH MẠNG
- Nhân nhượng cho quân Tưởng một số quyền lợi về kinh tế.
- Mở rộng CP, nhượng 70 ghế trong QH, một số ghế Bộ trưởng (NG, KT, XH…)
- Ban hành một số sắc lệnh trấn áp bọn phản CM, thẳng tay trừng trị bọn ngoan cố.
=> Mềm dẻo về sách lược, cứng rắn về ng/tắc c/lược
VI. HIỆP ĐỊNH SƠ BỘ (6.3.1946)
ta lại chuyển sang hòa hoãn nhân nhượng Pháp ?
? Nội dung cơ bản của Hiệp định Sơ bộ 6.3.1946 là gì ?
? Sau Hiệp định Sơ bộ 6.3.1946, thái độ của Pháp ntn ?
? Trước tình hình TD Pháp liên tiếp bội ước, ta đã có chủ trương gì ?
VÀ TẠM ƯỚC VIỆT - PHÁP (14.9.1946) 1. Hiệp định Sơ bộ (6.3.1946)
a. Hoàn cảnh
- 28.2.46, Pháp kí với Tưởng Hiệp ước Hoa - Pháp, bắt tay chống phá CM nc ta (Pháp thay Tưởng ở VN).
- Ta chủ trương kí Hiệp định Sơ bộ 6.3.46 với Pháp để đuổi quân Tưởng về nc nhằm tranh thủ thời gian chuẩn bị k/c lâu dài.
b. Nội dung
- Pháp công nhận VN là một quốc gia tự do, có CP, nghị viện, quân đội và tài chính riêng.
- Quân Pháp ra mB thay thế quân Tưởng để giải giáp quân Nhật và sẽ rút dần trong 5 năm.
- Thực hiện đình chiến ở Nam Bộ để đàm phán chính thức ở Pa ri.
2. Tạm ước Việt - Pháp (14.9.1946)
- Pháp liên tiếp bội ước, cuộc đàm phán ở Pa ri thất bại.
- 14.9.46, ta kí với Pháp tam ước nhượng thêm cho chúng một số quyền lợi về KT và VH…
3. Ý nghĩa
- Đẩy lui quân Tưởng, kéo dài thời gian chuẩn bị - Thể hiện thiện chí hòa bình của nhân dân ta.
3. Củng cố bài - Bài tập:
? Nhân dân Nam Bộ đã kháng chiến chống lại sự xâm lược trở lại của Thực dân Pháp ntn?
? Đảng và chính phủ ta đã có những biện pháp gì để chống thù trong giặc ngoài ? ? Trình bày nội dung Hiệp định Sơ bộ 6.3.1946 ?
? Lập niên biểu những sự kiện lịch sử quan trọng từ 2.9.1945 - 14.9.1946 ?
Chương V