Chương 3: Kế toán vật liệu và công cụ dụng cụ
3.1. Những vấn đề chung về vật liệu và CCDC
3.1.1. Những vấn đề chung về vật liệu
(1) Khái niệm:
Vật liệu của doanh nghiệp là những đối tượng lao động mua ngoài hoặc tự chế biến dùng cho mục đích sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp để chế tạo ra sản phẩm.
(2) Đặc điểm:
Chỉ tham gia một chu kỳ sản xuất nhất định và trong chu kỳ sản xuất đó vật liệu sẽ bị tiêu hao toàn bộ hoặc bị biến đổi hình thái vật chất ban đầu để cấu thành thực thể của sản phẩm.
VD: xăng, dầu, nhớt, … bị tiêu hao toàn bộ. Về mặt giá trị: khi tham gia vào quá trình sản xuất thì giá trị của vật liệu sẽ được chuyển toàn bộ vào chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ.
Chương 3: Kế toán vật liệu và công cụ dụng cụ
(3) Vật liệu trong doanh nghiệp bao gồm:
(a) Nguyên vật liệu chính (bao gồm cả bán thành phẩm mua ngoài) Đối với các doanh nghiệp sản xuất, nguyên vật liệu chính là đối tượng lao động chủ yêu cấu thành nên thực thể của sản phẩm như sắt thép trong các doanh nghiệp chế tạo máy, cơ khí, xây dựng, bông trong các doanh nghiệp dệt, kéo sợi, vải trong các xí nghiệp may mặc… Đối với bán thành phẩm mua ngoài với mục đích tiếp tục sản xuất sản phẩm cũng được coi là nguên vật liệu chính.
(b) Vật liệu phụ:
Vật liệu phụ được sử dụng kết hợp với nguyên, vật liệu chính làm thay đổi màu sắc (sơn, xi, mạ…), mùi vị (hương liệu), hình dáng bề ngoài (bao bì), làm tăng thêm chất lượng hoặc giá trị sử dụng của sản phẩm (như sơn trong các sản phẩm gỗ, các chất xúc tác trong sản xuất hóa chất, …); tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh (dầu mỡ bôi trơn).
Chương 3: Kế toán vật liệu và công cụ dụng cụ (c) Nhiên liệu:
Trong doanh nghiệp sản xuất nhiên liệu bao gồm các loại thể lỏng, khí, rắn dùng để phục vụ cho công nghệ sản xuất sản phẩm, cho các phương tiện vận tải, máy móc, thiết bị hoạt động trong quá trình sản xuất kinh doanh như củi, xăng, dầu, than, ga….
(d) Phụ tùng thay thế:
Bao gồm các thiết bị, phục tùng, chi tiết dùng để thay thế, sửa chữa máy móc thiết bị sản xuất, phương tiện vận tải…(ốc, đinh vít để hay thế, sửa chữa MMTB, các loại vỏ, ruột xe để thay thế trong các PTVT,…)
Chương 3: Kế toán vật liệu và công cụ dụng cụ (e) Thiết bị xây dựng cơ bản:
Bao gồm các thiết bị, phương tiện được sử dụng cho công việc xây dựng cơ bản (cả thiết bị cần lắp, không cần lắp, công cụ, khí cụ và vật kết cấu dùng để lắp đặt vào các công trình xây dựng cơ bản)
(f) Vật liệu khác: Là các loại vật liệu loại ra trong quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm như gỗ, sắt, thép vụn hoặc phế liệu thu nhặt, thu hồi trong quá trình thanh lý tài sản cố định.
(VD : cắt may quần áo: vải vụn)
Chương 3: Kế toán vật liệu và công cụ dụng cụ
3.1.2. Những vấn đề chung về công cụ dụng cụ
Công cụ dụng cụ là những tư liệu lao động không có đủ tiêu các chuẩn về giá trị và thời gian sử dụng quy định đối với tài sản cố định. Những tư liệu lao động này không phải trích khấu hao mà phải thực hiện cơ chế phân bổ dần giá trị của chúng vào chi phí kinh doanh theo thời gian sử dụng.
Ngoài ra, những tư liệu lao động sau đây không phân biệt tiêu chuẩn giá trị và thời gian sử dụng vẫn hạch toán là công cụ dụng cụ :
- Các lán trại tạm thời, đà giáo (ngành xây dựng cơ bản ), ván khuôn, công cụ dụng cụ gá lắp chuyên dùng cho sản xuất kinh doanh.
- Các loại bao bì dùng để đựng vật liệu, hàng hóa trong quá trình thu mua, bảo quản và tiêu thụ sản phẩm, hàng hóa.
- Các loại bao bì bán kèm theo hàng hóa có tính tiền riêng, nhưng trong quá trình bảo quản hàng hóa vận chuyển trên đường và dự trữ trong kho có tính giá trị hao mòn để trừ dần vào giá trị của bao bì.
- Những dụng cụ đồ nghề bằng thủy tinh, sành sứ, quần áo, giầy dép chuyên dùng để làm việc...
Chương 3: Kế toán vật liệu và công cụ dụng cụ
(2) Đặc điểm
Dụng cụ mang đầy đủ đặc điểm của TSCĐ như là : tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh, giá trị bị hao mòn dần trong quá trình sử dụng, giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu cho đến lúc hư hỏng. Ngoài ra dụng cụ lại mang đặc điểm giống vật liệu đó là, thuộc TSNH và giá trị có thể chuyển dịch một lần vào giá trị sản phẩm.
(3) CCDC trong doanh nghiệp bao gồm
+ Công cụ, dụng cụ: Bao gồm tất cả công cụ,dụng cụ sử dụng cho mục đích sản xuất , chế tạo sản phẩm, phục vụ bán hàng và quản lý doanh nghiệp.
+ Bao bì luân chuyển: bao bì luân chuyển là những bao bì được luân chuyển nhiều lần dùng để chứa đựng vật tư, sản phẩm, hàng hoá.
+ Đồ dùng cho thuê: Bao gồm công cả công cụ, dụng cụ, bao bì luân chuyển được sử dụng để cho thuê.
+ Phương tiện quản lý, đồ dùng văn phòng.
Chương 3: Kế toán vật liệu và công cụ dụng cụ 3 .2. Tính giá vật tư