2.3 Những hoạt động nghiên cứu sáng tác
2.3.1 Nghiên cứu tài liệu của đề tài
Về lịch sử ba anh em Tây Sơn và vùng đất Tây Sơn-Bình Định
Văn hóa vùng đất Tây Sơn Thượng võ. Nơi đây, phong trào khởi nghĩa nông dân sôi nổi và rộng khắp ở thế kỷ XVIII nói riêng, trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước nói chung, trong đó phong trào khởi nghĩa nông dân dưới sự lãnh đạo của ba anh em nhà Tây sơn là đỉnh cao chói lọi. Trong một thời gian ngắn, nghĩa quân Tây Sơn, mà Nguyễn Huệ là vị tướng trụ cột đã đánh đổ tập đoàn phong kiến Nguyễn – Trịnh đánh tan 29 vạn quân nhà Thanh, thu non song về một mối.
Trong 21 năm liền, Quang Trung-Nguyễn Huệ đã cống hiến tất cả tâm hồn, tài năng và nghị lực của mình cho cuộc đấu tranh vì lợi ích của nhân dân. Ông là một người thủ lĩnh kiệt xuất nhất của phong trào Tây Sơn đã đưa phong trào vượt qua mọi gian nan, thử thách, đạt tới đỉnh cao nhất. Ông còn là một nhà quân sự thiên tài với cuộc đời chiến đấu đánh bại mọi thù trong giặc ngoài, chỉ có thắng
chưa hề có thua. Dấu chân và chiến công của người anh hùng bách chiến bách thắng đó từ đất Tây Sơn lịch sử đã lan tỏa ra khắp nước từ đồng bằng sông Cửu Long phía nam, qua đô thành Phú Xuân của miền trung, đến đất Thăng Long nghìn năm van dội và đồng bằng sông Nhị phía bắc. Sự nghiệp Quang Trung-Nguyễn Huệ là một bản hùng ca của thế kỷ áo vải cờ đào một thời đầy biển động và bão táp của đất nước. Con người và sự nghiệp ấy sống mãi trong lịch sử quang vinh của dân tộc, trong tình cảm và ký ức bất diệt của nhân dân với đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, lòng tự hào chính đáng của dân tộc ta đối với phong trào khởi nghĩa nông dân Tây Sơn và vị anh hùng Quang Trung-Nguyễn Huệ, cho nên dù sau chiến thắng lịch sử mùa xuân năm 1975, đất nước được độc lập thống nhất. Đảng và nhà nước ta đang tập trung lãnh đạo nhân dân cả nước khôi phục kinh tế, hàn gắn vết thương chiến tranh, ổn định đời sống và tạo điều kiện mới cho công cuộc xây dựng Chủ Nghĩa Xã Hội. Tuy còn rất nhiều khó khăn như vậy nhưng Đảng và Nhà nước luôn coi trọng truyền thống lịch sử và Tỉnh Bình Định đã xây dựng Bảo Tàng lưu niệm lấy tên là Bảo Tàng Quang Trung, được khởi công vào tháng 2 năm 1977 tại làng Kiên Mỹ, ấp Kiên thành (nay là khối I thị trống Phú Phong, huyện Tây Sơn, Bình Định) và khánh thành vào tháng 2 năm 1979 nhân dịp kỷ niệm 190 năm chiến thắng Ngọc Hồi-Đống Đa (1789-1979).
Bảo tàng có chức năng, nhiệm vụ nghiên cứu, giáo dục, khoa học lịch sử thông qua các hoạt động sưu tầm bảo quản trưng bày và phát huy tác dụng các di sản văn hóa triều đại Tây Sơn, nhằm giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ Việt Nam và đặc biệt là giúp giới trẻ ngày nay hướng về cội nguồn dân tộc với một niềm tự hào sâu sắc.
Bên cạnh đó võ cổ truyền Bình Định kế thừa võ cổ truyền Việt Nam, lấy võ Tây Sơn làm nền tản, tiếp thu, chọn lọc các dòng võ miền bắc (đàng ngoài), kết hợp hài hòa võ miền nam (đàng trong), rút tỉa những tinh hoa võ Trung Hoa (Thiếu Lâm), đồng thời vận dụng nền võ bản địa và võ của dân tộc. Võ Bình Định lấy nhu thắng cương, các quyền cước biến hóa rất ngoạn mục và rất nguy hiểm. Quyền đánh bằng tay chân còn gọi là thảo bộ như: Thảo bộ Phượng Hoàng, Tứ Hải, Thiền
Roi: lối đánh võ bằng gậy, còn gọi là côn. Roi phải vừa cở tay nắm người sử dụng thì đường roi mới mạnh và nhanh. Có hai loại: roi thường và roi đoản. Roi thường là roi trận, dài khoảng 2,50m đầu lớn là đốc roi, đầu nhỏ là ngọn roi, bài roi như Tán Nhất Ô Du.
“Ai về Bình Định mà coi
Con gái Bình Định cầm roi đi quyền”
Nội dung của võ cổ truyền Bình Định:
- Võ với binh khí: Võ binh khí ngắn, võ binh khí dài như roi thương, đại đao, chĩa ba.
- Võ chiến đấu: Võ thi đấu và võ đấu, cả hai đều mang tính đối kháng. Võ chiến đấu là võ đánh nhau thật sự, đánh với mọi đối tượng, đánh không có sự ràng buột nào. Đánh nhau trên một trận địa với tất cả các loại võ khí hiện có.
- Võ đài: đây là một loại hình thi đấu khá đặc biệt, chỉ có Bình Định tổ chức mà thôi, có một võ sư thủ đài, đài ở đây không cố định, có lúc trên đồng ruộng khô, trên đồi núi, miễn sao có một khoảng đất trống để hai người có thể đấm đá là được
Về lễ hội Tây Sơn:
Đối tượng suy tôn: Vua Quang Trung
Thời gian: mồng 5 tháng Giêng Âm lịch
Tại làng Kiên Mỹ, thành Hoàng Đế của tỉnh Bình Định hàng năm cứ vào ngày mồng 5 tháng giêng lại diễn ra lễ hội Tây Sơn truyền thống. Du khách khắp mọi miền cùng nhau về tụ tập tại Bảo Tàng Quang Trung để dự lễ hội Tây Sơn truyền thống. Khi tiếng trống đại vang lên là lúc buổi lễ bắt đầu khai mạc, tất cả mọi người cùng tưởng niệm vị anh hùng dân tộc Quang Trung-Nguyễn Huệ và các tướng lĩnh thời Tây Sơn. Trong lễ hội quý khách được thưởng thức một chương
trình đặc biệt mà cũng là đặc trưng của Bảo Tàng Quang Trung, của người dân Bình Định đó là trống trận Quang Trung và võ cổ truyền Tây Sơn.
Trước sân điện thờ tại nhà Bảo Tàng Tây Sơn, tiếng trống đại vang lên trong không khí trang nghiêm thơm ngát mùi tràm, vị chánh tế đọc bài văn tế ôn lại sự nghiệp của phong trào Tây Sơn và những thành tựu của triều đại Tây Son (1770-1802) các đoàn đại biểu đến từ nhiều miền của đất nước dâng hương trước điện thờ. Phái võ Tây Sơn lại rạng rỡ trong lễ hội, và hàng trăm ngàn người hành hương về đây để được nghe lại âm hưởng của khúc nhạc trống trận, được chiêm ngưỡng những thế võ, bài quyền bất hủ. Nào là long quyền, hổ quyền, kê quyền, quyền gà chọi… Và võ thuật Tây Sơn đã thăng hoa thành nghệ thuật âm nhạc. Đó là điệu múa – nhạc trống võ Tây Sơn mà mười mấy năm nay, những người dự lễ hội Tây Sơn Bình Định được thưởng thức qua tài nghệ của một thiếu nữ - cháu bảy đời của dòng tộc Nguyễn Huệ, mặc áo chẽn đỏ (hay trắng), quần màu hồng nhạt, lưng thắt đai xanh, hai tay múa cặp dùi lướt chớp nhoáng trên cả 12 mặt của bộ trống trận Tây Sơn, với một phong thái làm chủ oai phong vô cùng điệu nghệ, lại được tiếng kèn và nhịp chập chòa phụ họa, tạo nên một ấn tượng hùng tráng tuyệt vời.
Sau đó là những màn biểu diễn của song sĩ, đao kiếm, siêu, thương, xà màu, đinh ba, bừa cào, lăng, khiên, song chày, dây xích, cung, ná, nỏ…
Ngoài ra còn có hát tuồng, uống rượi bầu đá với thịt bò thưng cuốn bánh tráng (chính là món lương khô của nghĩa quân trên đường hành quân thần tốc).
Quý khách sẽ thật sự thích thú khi được thưởng thức những vở tuồng đặc sắc, nhấm nháp những vị rượi Bàu Đá cay nòng của miền đất thượng võ. Sau đó là chuyến tham quan bảo tàng Quang Trung, thắp nén hương tưởng niệm vị anh hùng áo vải cờ đào và tham quan các di tích chung quanh Bảo Tàng như cây me cổ thụ và giếng nước nhà Tây Sơn…