KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU SÁNG TÁC
2. Những kết quả sang tạo cái mới
Như đã trình bày bên trên, đây là bộ bài chưa được thể nghiệm trong thực tế, chỉ phát triển trên tinh thần “giả định”. Nhưng không vì lý do đó mà tác giả có ý làm việc thiếu nghiêm túc. Nếu so sánh một thiết kế đang lưu hành trên thị trường với một “bài thi”
thì sự khắt khe của bài thi phải cao hơn cả. Vì sản phẩm thực tế còn bị chi phối bởi rất nhiều lý do cũng rất … “đời thường” mà Designer dù muốn dù không vẫn phải thực hiện.
Trong khuôn khổ đò án tốt nghiệp này, sinh viên được khích lệ phát huy sang tạo mà không bị chi phối bởi các lý do của thị trường, nên đây chính là cơ hội để sinh viên chứng tỏ khả năng sáng tạo của mình. Với bộ bài này tính sáng tạo được tác giả thể hiện trong bộ bài như sau:
Logo: Logo là đường nét + mảng tín hiệu.
Các Sự vật trong cuộc sống đơn thuần tự thân nó không bao hàm một ý nghĩa trừu tượng nào, nhưng cũng có một số sự vật bản thân nó mang một ý nghĩa như một ướt lệ để tượng trưng cho một giá trị nào đó, từ đó mà biểu trưng ra đời. Biểu trưng (chữ Hán Việt): Biểu cón nghĩa là biểu đạt, Trưng là tượng trưng. Logo là một từ la tinh mang tính quốc tế. Từ “logo” ra đời để phân biệt “biểu trưng” và “nhãn hiệu”. Nó là ký hiệu, hình ảnh có chức năng thông tin và truyền đạt thông điệp nào đó qua kênh thị giác để biểu trưng cho một ý niệm, một đối tượng nào đó trong đời sống xã hội.
Sau khi nghiên cứu về Lễ Hội Tây Sơn, tác giả được biết đặc trưng của Bảo Tàng Quang Trung, của người dân Bình Định đó là trống trận Quang Trung và võ cổ truyền Tây Sơn. Từ xưa Nguyễn Huệ rất thích tiếng trống trong các lễ đăng qian và ra trận. Ông đã sử dụng 12 chiếc trống tượng trưng cho thập nhị địa chi. Với bốn phần làm bài trống quy định cho các lễ hội và ra trận. Đó là những tiếng trống dõng dạc oai hùng lúc khoan thai,
lúc dồn dập trong “tiến quân” là những tiếng trống có sung nổ, gươm khua, ngựa hí lúc “diệt thù”, và là tiếng trống hoan hỉ, sôi động mừng khúc hải hoàn khi đã thắng giặc thù. Điều đặc biệt ở trống trận Tây Sơn là thể hiện thế tiến công liên tục nhưng phòng thủ cũng rất chặc chẽ.
Trên nền tảng ấy, tác giả đã phát hoaj cho logo Festival Tây Sơn- Bình Định là 4 vòng tròn. 3 vòng tròn tạo nên trống trận được kết hợp bởi 2 màu vàng đỏ, vừa mang dáng dấp là một cái trống trận vừa thể hiện được màu sắc của Festival Tây Sơn-Bình Định.
Trên đương cong của trống tác giả tạo nên chữ F là chữ cái đầu tiên Festival.Bên trái của trông trận tác giả cách điệu một hính người trong tư thế đang múa võ,
Logo chỉ có 2 màu và 1 sắc độ tạo nên sự tương phản mạnh để thể hiện một lễ hội vui nhôn.
Catalogues: là bộ sản phẩm thể hiện chi tiết về Festival Tây Sơn Bình Định, cũng như các thông tin về thời gian, địa điểm, phương tiện đi lại, nhà nghỉ… cho khách du lịch trong và ngoài nước.
Catalogues gồm 12 trang với kích thước nhỏ gọn, tiện lợi (10X20cm) vói kích thước này cũng có thể bỏ túi. Trình tự hợp lý được tác giả sắp xếp theo một cách ý thức: Giới thiệu xuyên suốt quá trình diễn ra festival. Hai tờ bìa giới thiệu khái quát và thông tin về festival Tây Sơn Bình Đinh. Trang thứ hai và thứ ba tác giả giới thiệu về Lễ hội Đống Đa, đến trang thứ tư và thứ năm giới thiệu nghi thức truyền thống của người dân Bình Định làm lễ dâng hương tưởng nhớ Người anh hùng áo vải cờ đào. Tiếp đến trang sáu và trang bảy giới thiệu khái quát về võ cổ truyền Bình Định. Trang tám và trang chín là biểu diễn trống trận Tây Sơn. Hai trang cuối cùng nói về làng nghề truyền thống. Điều đặc biệt trong cuốn catalogue này là lá cờ lễ hội được dẫn dắt từ trang đầu đến trang cuối cùng.
Bìa Sách: Sách giới thiệu về hoạt động của Bảo Tàng Quang Trung cũng như lịch sử về cuộc đời và sự nghiệp của anh em nhà Tây Sơn. Tác giả đã dùng màu đỏ trầm để thể hiện sự cổ kính. Trên trang bìa của sách tác giả đã khái quát bằng hình tượng Quang Trung-Nguyễn Huệ trong tư thế đứng hiên ngang, cùng với bảo tàng Quang Trung được đặt trong vòng có hoa văn cổ, mặt sau của bìa sách lời của Lê Đức Anh khi về thăm Bảo Tàng.
Poster: Là hình thức thông tin nhanh nhất đến với mọi người. Poster thể hiện tóm lược, khái quát… truyền tải đến những ai chưa biết đến Festival Tây Sơn-Bình Định có thể dễ dàng hình dung ra nhất.
Có 3 Poster tác giả đều chọn hình thức thể hiện chủ yếu là vẽ bằng vecter.
Đây không phải là một phương pháp, nhưng nó tạo thiện cảm cho người xem.
Poster 1 : poster chính
Sự nghiệp phong trào khởi nghĩa nông dân Tây Sơn và người anh hùng dân tộc Quang Trung-Nguyễn Huệ nửa cuối thế kỷ XVIII đánh dấu giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam. Nhân dân làng Kiên Mỹ thương gọi Nguyễn Nhạc là anh hai Trầu, Nguyễn Huệ là anh ba Thơm (hay Bình), Nguyễn Lữ là thầy Tư Lữ. Những cái tê than thương ấy đã gắn bó với tên làng, tên đất, gắn bó với dòng họ, gia đình và đi vào lịch sử với những kỷ niệm thiêng liêng thuở thiếu thời và sự trưởng thành trong sự nghiệp của ba anh em Tây Sơn.Làng Kiên Mỹ cũng là nơi hội tụ các nghĩa sĩ và là căn cứ đầu tiên của phong trào khởi nghĩa nông dân ở vùng tây Sơn Hạ Đạo nửa cuối thế kỷ XVIII dưới sự lãnh đạo của Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ mà tiêu biểu là anh hùng áo vải cờ đào bách chiến bách thắng Quang Trung-Nguyễn Huệ. Ông là một vị hoàng đế bách chiến bách thắng, ông là người lập nhiều chiến tích quân sự nhất trong lịch sử Việt Nam. Cả cuộc đời binh nghiệp của ông chưa từng thất bại nào, quả là rất hiếm có, không chỉ ở Việt Nam, mà ngay cả trên thế giới.
Một giáo sĩ phương Tây ở Việt Nam thời đó Legrand de la liraye, trong tác phẩm “Bút ký lịch sử về dân tộc An Nam” nhận xét về Nguyễn
Huệ như sau: “Ông không chỉ cầm quân mà còn là nhà cai trị rất giỏi… Đồn binh vững vàng khắp đường song, cửa biển, kỷ luật nghiêm minh, đồng thời lại rất nhân từ với nhân dân…”
Do những chiến tích rất vang dội, Nguyễn Huệ được các giáo sĩ Tây Phương rất nể sợ và so sánh với Alexandros Đạ Đế, và quân xiêm đã run sợ coi Nguyễn Huệ như một ông “tướng nhà trời”. Các danh tướng vĩ đại khác như Thành Cát Tư Hãn, Hốt Tất Liệt, Napoléon L, Tây Sở Bá Vương Hạng Vũ trong cuộc đời chinh chiến vẫn có lúc thua trận, nhưng Nguyễn Huệ thì chưa bao giờ.
Gần như toàn bộ chiến thắng của nhà Tây Sơn đều gắn với tên tuổi ông. Không chỉ là một viên tướng thiện chiến, Quang Trung còn là một nhà cai trị tài ba không chỉ giỏi về chiến lược quân sự, ông còn giỏi về chiến lược ngoại giao và thu dụng nhân tài để xây dựng đất nước.
Sự nghiệp ba anh em Tây Sơn là một bản hùng ca của thế kỷ áo vải cờ đào, một thời đầy biến động và bảo táp của đất nước.
Con người và sự nghiệp ấy sống mãi trong lịch sử quang vinh của dân tộc, trong tình cảm và ký ức bất duyệt của nhân dân..
Năm bắt được các ý trên, tác giả thể hiện Poster này dưới dạng hình thức về vecter. An hem nhà Tây Sơn Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ và em út là Nguyễn Lưc được cách điệu bằng những mảng miếng trong tư thế hào hùng, trang nghiêm.
Poster2 : Poster giới thiệu về trống trận Tây Sơn.
Võ thuật Tây Sơn cũng đã thăng hoa thành nghệ thuật âm nhạc. Đó là điệu múa nhạc-trống võ Tây Sơn mà mười mấy năm nay, những người dự lễ hội Tây Sơn tai Bình Định được thưởng thức qua tài nghệ của một thiếu nữ - cháu bảy đời của dòng tộc Nguyễn Huệ, mặc áo chẽn đỏ (hay trắng) quần màu hồng nhạt, lưng thắt đai xanh, hai tay múa cập dùi lướt chớp nhoáng trên cả 12 mặt của bộ trống trận Tây Sơn, một phong thái làm chủ
oai phong vô cùng điệu nghệ, lại được tiếng kèn và nhịp chập chõa phụ họa, tạo nên một ấn tượng hùng tráng tuyệt vời.
Tác giả đã chọn lọc rất khắt khe các thế đánh trống để chọn ra được gốc độ đẹp, cùng theo đó tác giả thể hiện background là một bầu trời trong xanh, một vùng đất núi non, và một đoàn binh đang trong tư thế ra trận. Tác giả đã khéo léo lòng chúng với nhau để làm nên một không khí ra trận hào hùng và sôi động.
Poster 3 : Mô tả võ thuật và không giam của lễ hội.
Nếu đã gọi là không gian thì phải có tiền cảnh và hậu cảnh. ở tiền cảnh, tác giả chọn hình ảnh một thiếu nữ đang trong tư thế đánh võ (đây là một trong những nghi thức không thể thiếu sau khi làm lễ), hậu cảnh là những võ sĩ đang biểu diễn võ thuật với những bài võ như Long quyền, Hổ quyền, Kê quyền, quyền gà chọi… trong không gian của Bảo Tàng Quang Trung.
Lâu nay tại Bình Định, Quang Trung trong tư cơi ngựa tay cầm kiếm là hình tượng được cho là đặc trưng, là “đắt”. Nên được thuộc diện “ưu tiên số một” trong hầu như các mẫu trang trí, lo go (logo tỉnh Bình Định, biểu trưng cho sổ số kiến thiết tỉnh Bình Định) và biểu trưng cho nhiều ngành nghề. Thậm chí có công ty sử dụng nguyên hình Quang Trung cầm roi cưởi ngựa (là hình chụp không hề được cách điệu )làm bao bì cho công ty mình ( Công ty rượi Bầu Đá Thanh Tâm) Sự lạm dụng này nhiều đến độ sự đặc trưng đã không còn là đặc trưng, vì cứ thấy Quang Trung cưởi ngựa là nghĩ ngay đến một sự kiện hay công ty nào đó liên quan đên Tỉnh Bình Định, nhưng cụ thể sự kiện gì, công ty nào thì e là giẫm đạp ý tưởng lên những ý tưởng đã có sẵn. Chính vì vậy mà tác giả đã thiết kế logo cho festival Tây Sơn Bình Đinh bằng hai hình ảnh cách điệu hết sưc đơn giản và chuyển động (hình ảnh múa võ +trống trận Tây Sơn). Múa võ cà đánh trống trận là hai nghi thức tái diễn lịch sử vua Quang Trung không thể thiếu được.
Còn về Poster tác giả đã rút tỉa lại còn 3 Poster. So với thực tế thì còn khá ít để có thể nói lên Festival Tây Sơn-Bình Định. Còn với bộ bài này có lẽ tác giả đã qua táo bạo đưa ra những ý tưởng để cô động và khái quát, cách điệu chúng dưới dạng đường nét, mảng… theo tác giả ngẩm nghỉ phải chăng đây chính là thành công của đồ họa.
3.Đánh giá giá trị của những sáng tác:
3.1 Giá trị về mặt thẩm mỹ:
Vẽ cái gì, vẽ thế nào luôn luôn là câu hỏi đặt ra cho người thiết kế, ngay cả khi thiết kế nằm trong một cái khung truyền thống, ước lệ nào đó, tưởng như bất di bất dịch, hoặc bị gò bó trong chức năng phục vụ một ý thức hệ, hay một quyền lực.
Thiết kế nảy sinh từ nhu cầu diễn đạt tư tưởng bằn ngôn ngữ tạo hình, từ bản năng thẩm mỹ của con người. Dần dần, nó được xây dựng bằng những quy ước mà chính con người đặt ra thẩm định nó, dựa trên một sự đồng thuận giữa người sáng tác nghệ thuật và người thưởng thức nghệ thuật.
Xã hội thay đổi, đời sống con người thay đổi, thì những tình cảm thẩm mỹ và những quy ước trong nghệ thuật cũng thay đổi. Thiết kế không chỉ “đóng khung” quanh chức năng phục vụ đời sống vật chất của con người, mà nó được nâng tầm lên phục vụ cả đời sống tinh thần, có khi nó được tạo ra chỉ nhằm mục đích trình diễn (không cần ứng dụng thực tế).
Khi đã được gọi là sản phẩm của Mỹ thuật nói chung, của Đồ họa nói riêng thì sản phẩm đó tất yếu phải mang yếu tố thẩm mỹ. Vì đẹp là yếu tố hàng đầu tác động đến tình cảm của người lĩnh hội. Một sản phẩm tốt mà không đẹp thì không gây sự chú ý, cơ hội sản phẩm đó đến với mọi người cũng sẽ bị hạn chế đi.
3.2 Giá trị về mặt kinh tế:
TKĐH chú trọng tính hiệu quả kinh tế. Ngành MTCN đã tìm được vị trí quan trọng của mình trong việc góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế. Hầu hết các mẫu TKĐH đều mang giá trị kinh tế, kể cả những mẫu phục vụ chủ đề chính trị,
chủ đề văn hóa. Khi mời gọi du khách đến với festival để thưởng thức văn hóa của người Bình Định, lễ hội Tây Sơn, du ngoạn cảnh quan núi non của tỉnh Bình Định, đồng nghĩa với việc phát triển ngành du lịch. Rất có thể trong quá trình tham quan đó, du khách nảy sinh “tình cảm” với miền đất này, thấy “đất lành chim đậu” nên có kế hoạch đầu tư cho tương lai…
3.3 Giá trị về mặt ứng dụng:
Trong đời sống của chúng ta ngày nay không thể không có sự tham gia của mỹ thuật ứng dụng. Khác với mỹ thuật sáng tác, mỹ thuật ứng dụng - như tên gọi của nó - có tính ứng dụng cao. Sản phẩm đồ họa không chỉ thỏa mãn nhu cầu thẩm mĩ mà phải có tính ứng dụng cụ thể. Tính thẩm mỹ và ứng dụng không thể tách rời nhau, hỗ trợ cho nhau, thiếu một trong hai thì sản phẩm đó không thể là 1 sản phẩm hoàn chỉnh. Người ta có thể bỏ số tiền gấp hai, gấp ba (so với giá trị thực tế) để mua một cái đèn ngủ đẹp vì đèn ngủ ngoài chức năng sáng nó còn để làm đẹp cho căn phòng
Riêng với TKĐH văn hóa chủ đề Festival Tây Sơn-Bình Định không mang giá trị “tiêu dùng” mà mang giá trị “thông tin”. Tác giả cố gắng thể hiện và mong muốn sẽ mang lại ứng dụng trong Festival tới. Vì thế, ngoài việc Poster phải đạt về nội dung, thì việc chọn kích cỡ in ấn ra sao, đặt ở vị trí nào gây sự chú ý, đúng tầm mắt nhất thì tính ứng dụng của nó mới được phát huy. Catalogue với kích cỡ nhỏ gọn, có thể bỏ túi rất tiện lợi và mang lại những thông tin đầy đủ nhất, ngắn gọn nhất, các số điện thoại cần nhất …
3.4 Phân tích và nêu lên những mặt tồn tại:
Với vai trò là một Designer trong tương lai, ngay trong bộ bài tốt nghiệp của mình, tác giả đã nổ lưc hết khả năng thể hiện ý đồ tình cảm của mình để tác phẩm đồ họa phát huy được chức năng thông tin thị giác mang lại hiệu quả tuyên truyền tốt nhất.
Nhưng tác giả đã không có được nhiều thời gian, nếu tác giả sẽ nghiên cứu tài liệu kỹ hơn, tìm kiếm được nhiều hình ảnh ưng ý hơn, phác thảo sẽ phong phú hơn, thể hiện kỹ lưỡng hơn…Nên những gì được cho là “hoàn thành” ở đây vẫn chưa dám gọi là “hoàn chỉnh”. Hơn nữa, ngoài kiến thức tổng quát, Đồ án còn phụ
thuộc vào nhận thức, tình cảm, khả năng…của sinh viên đó (dù đã có sự hướng dẫn tận tình của các giảng viên).
Tác giả đã có lần từng đọc trong cuốn sách tựa là Libro Nero, tác giả ngẩm nghĩ mãi về những gì Picasso đã từng thổ lộ, tác giả xin được trích một đoạn :
“…nhưng cứ mỗi lần mặt đối mặt với chính mình, tôi lại lấy làm hổ thẹn và không dám tự coi mình là một nghệ sĩ với cái nghĩa xưa, cao cả, vĩ đại của nó. Những người như Giotto, Le Titien, Rembrandt, goya, mới đáng được gọi là một nghệ sĩ, tôi chỉ là một thằng hề làm trò vui cho thiên hạ, một đứa khôn ngoan hiểu được thời thế và biết khai thác sự ngu dốt, tính kiêu ngạo và lòng tham lam của đồng loại. Lời tôi nói ra đây có vẻ hơi chua chat, đau khổ đấy, nhưng ít nhất nó cũng là những lời chân thực phát ra từ đáy lòng” Mặc dầu không có điều kiện để kiểm tra nguyên bản của cuốn sách viết bằng tiếng ý của Giovanni Papini, nhưng tác giả tin rằng câu nói trên đúng là phong cách nói của Picasso. Tính Picasso hay nói thẳng, và ông đã từng nhiều lần phát biểu với cách nơi như vậy về nghệ thuật. lần này, ông đã nêu lên một khía cạnh mà cho tới nay ít ai nói đến.
Chính những điều này tác giả đã chọn cho mình một con đường đi mà ít ai đi, một cách thể hiện mà ít ai thể hiện. Có thể điều này sẽ mang lại nhiều trở ngại cho tác giả trên con đường nghệ thuật của mình, nhưng tác giả nghĩ, một cá thể sáng tạo, một trường phái nghệ thuật, khuynh hướng thẩm mỹ riêng mà toát lên được cái tâm, cái hồn của tác giả. Mặc dầu tác phẩm của tác giả nặng tính chất chủ quan, song một khi nó được sự đồng thuận của một cộng đồng người – một cộng đồng văn hóa và rộng hơn, tất cả cộng đồng nhân loại – thì nó cũng đương nhiên trở thành một giá trị phổ quát.
Thông qua đồ án tốt nghiệp này. Và cũng là buổi học cuối cùng trong suốt quá trình học, tác giả mong rằng được các giảng viên sẽ giúp tác giả bổ sung được nhiều kiến thức hơn. Cũng mong rằng các thế hệ đàng anh đi trước, những người đang ngồi trong chiếc ghế Designer thông cảm cho những cảm nhận còn “ngô nghê” này.