trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020.
để các tòa án nghiên cứu, áp dụng trong xét xử'. Án lệ được lựa chọn phải đáp ứng các tiêu chí sau đây”:
- Có giá trị làm rõ quy định của pháp luật còn có cách hiểu khác nhau, phân tích, giải thích các vấn để, sự kiện pháp lý và chỉ ra nguyên tắc, đường lối xử lý, quy phạm pháp luật cần áp dụng trong một vụ việc cụ thể hoặc thể hiện lẽ công bằng đối với những vấn đề chưa có điều luật quy định cụ thể;
- Có tính chuẩn mực;
- Có giá trị hướng dẫn áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử.
Án lệ được nghiên cứu, áp dụng trong xét xử sau 30 ngày kể từ ngày công bố. Khi xét xử, Thẩm phán, Hội thẩm phải nghiên cứu, áp dụng án lệ, bảo đảm những vụ việc có tình huống pháp lý tương tự thì phải được . giải quyết như nhau. Trường hợp vụ việc có tình huống pháp lý tương tự nhưng Tòa án không áp dụng án lệ thì phải nêu rõ lý do trong bản án, quyết định của Tòa án.
Trường hợp Tòa án áp dụng án lệ để giải quyết vụ việc thì số, tên án lệ, tình huống pháp lý, giải pháp pháp lý trong án lệ và tình huống pháp lý của vụ việc đang được giải quyết phải được viện dẫn, phân tích trong phần
“Nhận định của Tòa án”; tùy từng trường hợp cụ thể có 1. Điều 1 Nghị quyết số 04?2019/NQ-HĐTP ngày 18/6/2019 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về quy | trình lựa chọn, công bố và áp dụng án lệ.
2. Điều 2 Nghị quyết số 04/2019/NQ-HĐTP.
thể trích dẫn toàn bộ hoặc một phần nội dung của án lệ để làm rõ quan điểm của Tòa án trong việc xét xử, giải quyết vu việc tương tự).
6. Bảo đảm sự tham gia của tổ chức, cá nhân trong hoạt động lập pháp: cần lắng nghe và tôn trọng các ý kiến đóng góp
Lấy ý kiến nhân dân và các cơ quan hữu quan đối với các dự thảo luật được quy định từ đề nghị xây dựng luật, pháp lệnh?; lấy ý kiến đối với các dự án luật” và rất nhiều quy định liên quan đến việc thảo luận, tiếp thu, chỉnh lý dự án luật*, nhưng không có quy định về cách thức tiếp nhận ý kiến đóng góp, lý do từ chối việc tiếp thu các ý kiến đóng góp về các dự án luật được trình trước Quốc hội.
Trước khi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 được ban hành, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2008 và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân năm 2004 chưa có quy định rõ việc đánh
1. Điều 8 Nghị quyết số 04/2019/NQ-HĐTP.
2. Xem Điều 36 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015.
3. Xem Điều 57 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp
luật năm 2015.
4. Xem từ Điều 73 đến Điều 77 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015.
giá chính sách trong các dự án luật và được xem là nguyên nhân căn bản dẫn tới tình trạng nhiều văn bản luật mới ban hành đã bị phản ứng!. Hoặc Bộ luật Hình sự năm 2015 vừa thông qua đã bị dư luận chỉ ra 90 lỗi sa1 sót đã dẫn tới Quốc hội phải lùi lại việc thi hành và phải ngay lập tức sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự”, đồng thời cũng có quan điểm đề cập đến trách nhiệm đối với những dự thảo luật kém chất lượng...
Nghiên cứu của Nguyễn Đức Lam đã chỉ ra khá
1. Xem: Hà Anh: “Nhiều văn bản pháp luật cứ ra đời lại bị phản ứng, vì sao?”, truy cập ngày 02/5/2014, http://baophapluat.
vn/tu-phap/nhieu-van-ban-phap-luat-cu-ra-doi-lai-bi-phan-ung- vi-sao-183900.html.
2. Võ Văn Thành: “90 lỗi của Bộ luật Hình sự có thể 'kéo' 3 luật bị đình trệ”, truy cập ngày 29/6/2016, https://vnexpress.
net/tin-tuc/phap-luat/90-loi-cua-bo-luat-hinh-su-co-the-keo-3- luat-bi-dinh-tre-3427595.html.
3. Xem thém:
- Lê Kiên: “Bộ luật hình sự sai sót nghiêm trọng, ai chịu trách nhiệm?”, truy cập ngày 28/6/2016, https://tuoitre.vn/bo- luat-hinh-su-sai-sot-nghiem-trong-ai-chiu-trach-nhiem-11260 38.htm.
- Võ Văn Thành: “Bộ luật Hình sự có nhiều lỗi: Đại biểu thông qua không thể chối trách nhiệm”, truy cập ngày 02/7/2016, https://vnexpress.net/tin-tuc/phap-luat/bo-luat-hinh- su-co-nhieu-loi-dai-bieu-thong-qua-khong-the-choi-trach-nhiem- 3429542.html.
4. Nguyễn Đức Lam: “Tham vấn công chúng: Đánh giá thực trạng và đề xuất phương án quy định”, truy cập tại địa chỉ:
http:/nldvietnam.org/files/uploads/ủles/2015_03_30_Tham%20van -%20Gop%20y%20Luat%20BHVBPL%20BTP. pdf.
nhiều tồn tại, hạn chế của việc lấy ý kiến đối với các dự án luật như nhận thức của các cơ quan chủ trì xây dựng văn bản quy phạm pháp luật có lúc còn chưa rộng mỏ, cho rằng, chỉ cần có sự tham gia của các bộ, ngành là đủ.
Hoặc có quan niệm cho rằng, “càng hỏi càng rốt” hoặc
“lắm thầy, nhiều ma”; những văn bản dưới luật, pháp lệnh không cần thiết lấy ý kiến như văn bản luật, pháp lệnh vì chỉ là văn bản hướng dẫn luật, pháp lệnh. Đối với người dân, có sự thờ ơ do ý kiến đóng góp không được phản hồi hoặc do việc tổ chức lấy ý kiến mang tính hình thức. Chính quyển địa phương thì lo ngại lấy ý kiến nhiều sẽ không còn thời gian để thực hiện nhiệm vụ hành chính, quản lý và phàn nàn về nguồn tài chính hạn hẹp, để làm việc này phải cắt từ ngân sách hoạt động hành chính mà không được bổ sung thêm. Các Đoàn đại biểu Quốc hội các tỉnh/thành phố chưa thực sự chủ động trong việc tham vấn. Việc tiến hành hoạt động tham vấn được thực hiện không bài bản, không tập trung, thiếu quy mô, các hình thức tham vấn đơn điệu. Hoạt động tham vấn chưa theo một quy trình, thủ tục chuẩn, mọi việc tùy thuộc vào ý chí chủ quan của lãnh đạo cơ quan đứng ra tổ chức tham vấn, phụ thuộc vào chương trình công tác và tài chính hằng năm. Việc lấy ý kiến vào các dự thảo không phản ánh được sự chủ động của nhân dân. Nhân dân chỉ có thể được hỏi ý kiến đối với dự thảo văn bản mà cơ quan soạn thảo cho là “cần thiết”, thảo - luận những gì mà cơ quan nhà nước cung cấp; nghiên
cứu dự thảo vào thời điểm mà cơ quan nhà nước cho phép và trong thời gian do cơ quan nhà nước ấn định.
Mặc dù quy định về đánh giá tác động là một bước
tiến đáng khen ngợi, song phương pháp tiếp cận vẫn còn khá chung chung, quá trình triển khai vẫn còn nhiều thách thức. Cũng dễ hiểu tại sao một số cơ quan chính phủ vẫn chưa cảm thấy an tâm về việc phải thực hiện đánh giá tác động cho từng dự án luật. Vẫn còn thiếu cả về nguồn lực tài chính lẫn năng lực cán bộ để triển khai việc đánh giá tác động - mặc dù một số nghiên cứu đã cho thấy rằng, lợi ích của việc đánh giá lớn hơn nhiều so với chỉ phí. Hơn thế nữa, hiện nay việc đánh giá tác động chính sách thường được thực hiện tương đối muộn trong quá trình xây dựng luật. Việc _ nghiên cứu và phân tích phải được tiến hành trước khi bắt tay vào soạn thảo luật để xác định rõ các vấn đề chủ chốt mà luật cần giải quyết!.