IV. TRÒ CHƠI SƯ PHẠM TRONG DẠY HỌC TÍCH CỰC
5. Hướng dẫn một số trò chơi sư phạm
3.1. Trò chơi khởi động
* Vỗ tay vui
Người điều khiển quy ước khi đưa tay phải ra ngang thắt lưng, người học vỗ tay liên tục nhưng nhỏ. Người điều khiển đưa tay ngang mặt, người học vỗ tay vừa. Người điều khiển đưa tay lên cao, người học vỗ tay to. Người điều khiển đưa tay sang trái, người học đưa hai tay sang trái và vỗ một cái to. Người điều khiến đưa tay sang phải, người học đưa hai tay sang phải và vỗ một cái to. Người điều khiển thu tay lại, người học không vỗ tay. Ai vỗ không nghe tiếng hoặc vỗ sai theo quy định trên là thua và bước ra khỏi vi trí.
* Đoàn kết
Yêu cầu người học đứng thành vòng tròn. Người điều khiển hô “Đoàn kết, đoàn kết”, người học đáp lại “Kết mấy, kết mấy?”. Người điều khiển hô “ kết một
nam hai nữ”, ngay lập tức người học phải kết thành các nhóm có đúng một nam
và hai nữ. Nếu người nào không tìm được nhóm theo yêu cầu của người điều
khiến là thua cuộc và bước ra khỏi vòng tròn. Người điều khiển hô và trò chơi tiếp tục. (Người điều khiển cần đự kiến nhiều hình thức “kết? phù hợp với đặc điểm
của lớp học để tạo không khí vui vẻ).
* Mát xa cho nhau
Đề nghị mọi người đứng thành vòng tròn, hai tay đặt lên vai người bên
phải. Yêu cầu mọi người tưởng tượng vai người trước là bột làm bánh trôi
bánh chay. Đề nghị mọi người dùng tay bóp “bột” cho nhuyễn. Sau đó, đề nghị mọi người dùng tay chặt nhẹ vào vai người đẳng trước. Yêu cầu mọi người vừa mát xa vừa đi trong vòng tròn. Sau khoảng 2 phút, đê nghị mọi người đăng sau quay. Mọi người lại đặt tay lên vai người trước và làm tương tự như lần đầu.
Người điều hành có thể yêu cầu các động tác khác nhau, miễn là mọi người thoải mái tham gia và kết thúc trò chơi người học đỡ mỏi người (VD: mưa — dùng các đầu ngón tay vỗ nhẹ lên lưng người phía trước; gió — dùng 2 tay xoa lung người trước; sắm chớp — dùng 2 tay đấm lưng người đẳng trước).
5.2. Trò chơi dẫn nhập vào bài học
* V6 tay chin - lé
Yêu cầu của trò chơi là mọi người làm theo những gì người trưởng trò nói: Khi hô số chẵn thì đồng loạt võ tay một cái, hô số lẻ không được vỗ. Nếu người học làm sai những động tác quy định sẽ bị phạt. Bài học rút ra sau khi chơi là cân có sự tập trung khi thực hiện hoạt động.
* Gấp giấy
Cấp cho mỗi người học một tờ giấy khô A4. Yêu cầu tất cả nhắm mắt và làm theo hiệu lệnh của người điều khiển. Người điều khiển yêu cầu người học gấp tờ
giấy làm hai, tiếp tục gấp làm hai, rồi lại gấp làm hai. Cuối cùng xé một góc trên cùng bên phải của tờ giấy gấp. Yêu cầu người học mở mắt ra và mở rộng tờ giấy vừa xé. Kết quả là mỗi tờ giấy cho một hình thù khác nhau.
* Quan sát sự thay đổi
Chia làm 2 nhóm đứng đối diện nhau, đảm bảo từng thành viên có một người đứng đối diện để quan sát. Yêu cầu mọi người quay lưng lại nhau và thay đổi ít nhất 2 điểm trên trang phục hoặc cơ thể. Đề nghị thành viên quay lại quan sát và phát hiện ra những thay đổi đó. Làm một vài lần về thay đổi trang phục, cơ thể sau đó đề nghị học viên thay đổi về thái độ, tâm trạng, tình cảm... để giúp bạn mình quan sát sâu hơn.
* Bịt mắt vẽ tranh
Chia nhóm nhỏ, mỗi nhóm khoảng 3 hoặc 4 người. Chọn một người trong nhóm làm họa sĩ vẽ tranh, những người còn lại làm người quan sát bên ngoài. Họa sĩ của cả nhóm bị bịt mắt lại, tự đi tìm bút theo hướng dẫn của người trong nhóm, sau khi lấy được bút xong, những người quan sát lại hướng dẫn họa sĩ vẽ tranh.
(Hình vẽ đo người hướng dẫn chỉ định. Hình vẽ nên đơn giản, hình vẽ mặt người với các chỉ tiết trên khuôn mặt thường được chỉ định vẽ trong trò chơi này).
* Truyền tin
Chia người học thành hai đội có số lượng như nhau. Các đội đứng thành hàng dọc và cách đêu người điêu khiến. Khi có lệnh chơi, người đứng đầu hàng của đội
lên nhận tin của người điều khiến về nói “nhỏ” (nói thầm vào tai) cho người thứ hai, người thứ hai nói cho người thứ ba, cứ như thế cho đến người cuối cùng.
Người cuối cùng lên nói với quản trò (hoặc ghi lên bảng) tin mà mình nghe được. Đội nào báo tin nhanh và chính xác được cộng l điểm, đội chậm hơn không cộng điêm.
Sau khi kêt thúc trò chơi đội nào có tông sô điệm lớn hơn là thăng cuộc.
5.3. Trò chơi có tính chất ôn bài
* Khúc biến tấu ngộ nghĩnh
Người dạy viết các từ hoặc cụm từ liên quan đến nội đung đã học lên các thẻ giấy (đảm bảo đủ to đê cả lớp đọc được). Mời một vài người học xung phong lên chơi đoán đúng từ/cụm từ ghi trên thẻ giây. Người xung phong không được nhìn nội dung ghi trên thẻ giây trong khi người dạy giơ thẻ giây cho cả lớp xem. Lớp sẽ đưa ra những lời gợi ý (đảm bảo không được nói đến bất kỳ từ nào phi trên thẻ giấy) để người chơi đoán.
Thông qua việc đưa ra những lời gợi ý, người học được ôn lại kiên thức đã học.
* Ném bóng
Người điều khiển chuẩn bị một quả bóng. Yêu cầu người học đứng thành vòng tròn và lần lượt ném bóng cho nhau. Ai nhận được bóng phải dừng lại nói về những điêu hay nhất mà mình đã học được, những cảm xúc vừa nảy sinh. Sau đó ném bóng cho người học khác trong vòng tròn. Và cứ tiếp tục cho đến hết lượt.
* Soi dây liên kết
Chuẩn bị một cuộn dây dài. Đề nghị người học đứng thành vòng tròn. Đầu tiên người điều khiên cầm một đầu dây và kéo căng ra cho người học A. Người điều khiển sẽ nêu lên điều mình nghĩ có liên quan đến lớp học hoặc một điều ấn tượng về người học A. Sau đó người học A sẽ chọn một bạn khác đê nôi dài sợi dây và chia sẽ cảm
nghĩ của mình về lớp học hoặc về người bạn của mình. Trò chơi được tiếp tục cho đến
khi tất cả mọi người trong vòng tròn đều nắm lấy soi day.