Mục tiêu:
Sau khi nghiên cứu chương này, người học có khả năng:
- Hiểu được ý nghĩa của lập kế hoạch bài giảng trong dạy học đại học.
- Nắm vững nguyên tắc và các bước lập kế hoạch bài giảng.
- Xây dựng được kế hoạch bài giảng cụ thể.
Nội dung cơ bản:
Cung cấp cho người học những kiến thức cơ bản về kế hoạch bài giảng và cho thấy sự cần thiết phải lập kế hoạch bài giảng đối với giảng viên. Đồng thời đưa ra các nguyên tắc lập kế hoạch bài giảng và hướng dẫn thực hiện các bước trong lập kế hoạch bài giáng. Cùng với đó, chỉ rõ cách thực hành và rèn luyện các kỹ năng cần thiết để xây dựng kế hoạch bài giảng thành công.
Yêu cẩu đối với người học:
- Nghiên cứu tài liệu về lập kế hoạch bài giảng, những kỹ năng cần thiết trong dạy học đại học.
- Tham gia đầy đủ các budi thực hành trên lớp.
- Rèn luyện các kỹ năng lập kế hoạch bài giảng.
I. MOT SO VAN DE LY LUAN VE LAP KE HOACH BAI GIANG 1. Khái niệm lập kế hoạch bài giảng
Lập kế hoạch bài giảng là chỉ ra những việc muốn làm cho một bài giảng cụ thể. Đây là công việc mà bất kỳ giảng viên nào trước khi lên lớp giảng dạy cũng
đều phải thực hiện. Bản kế hoạch bài giảng được ví như một bản thiết kế bao gồm
cả tổng thể và chỉ tiết cho một tòa nhà trước khi bắt tay vào thi công. Vì vậy, không lập kế hoạch bài giảng thì giảng viên sẽ thất bại trong giảng dạy. Việc lập kế hoạch bài giảng giúp cho giảng viên chủ động tính toán, sắp xếp nội đung bài giảng một cách khoa học. Trên cơ sở đó lựa chọn phương pháp phù hợp với từng nội dung giảng dạy, lựa chọn phương tiện hỗ trợ hiệu quá và phân bô thời gian
hợp lý để thực hiện bài giảng đạt hiệu quả cao nhất. Đồng thời, lường trước các
tình huống có thể xảy ra khi thực hiện giờ giảng trên lớp, có sự chuẩn bị các biện
pháp xử lý thích hợp. Từ đó, tạo cho giảng viên tâm lý thoải mái, tự tin khi lên lớp. Việc lập kế hoạch bài giảng của giảng viên cần tuân thủ theo các văn kiện, chính sách giáo dục của Nhà nước, chương trình dạy học khung của Bộ giáo dục và Đào tạo và chương trình nội bộ của trường.
2. Các nguyên tắc lập kế hoạch bài giảng - Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học:
+ Tính khách quan của tri thức.
+ Tính toàn diện, tính phức hợp và tính hệ thống của tri thức.
+ Trình bày nội dung dạy học trong sự phát triển của nó.
+ Báo đảm múi liên hệ giữa các quá trình trừu tượng hóa và cụ thể hóa.
+ Mối liên hệ giữa tính logic và tính lịch sử.
+ Liên hệ giữa lý thuyết và thực tiễn.
+ Liên hệ giữa nội dung và phương pháp khoa học.
- Nguyên tắc phù hợp với quy luật nhận thúc:
+ Xác định tỷ lệ hợp lý giữa sự trình bày, hướng dẫn của giảng viên và hoạt động tự lực của sinh viên.
+ Phát triển khả năng học tập và tính sẵn sảng học tập của sinh viên - Nguyên tắc cộng tác
+ Tổ chức các quan hệ cộng tác trong học tập.
+ Thực hiện các hình thức giao tiếp trong học tập.
+ Mỗi quan hệ giữa phát triển cá nhân và tập thể.
+ Thực hiện mối quan hệ giảng viên - sinh viên trong dạy học.
3. Các bước lập kế hoạch bài giảng
Giảng viên khi xây đựng kế hoạch bài giảng cần tuân thủ các bước sau:
Bước 1. Chuẩn bị:
Nghiên cứu, tìm hiểu đối tượng sinh viên (thành phần, số lượng, trình độ, kinh nghiệm...) và điều kiện lớp học (hội trường, bảng biểu, các phương tiện kỹ thuật dạy
học...). Nắm chắc đối tượng sinh viên và điều kiện lớp học là cơ sở để xác định mục tiêu, nội dung, sử đụng phương pháp, phương tiện giảng dạy thích hợp.
Buốc 2. Xác định mục tiêu
Xác định mục tiêu bài giảng: Mục tiêu bài giảng là cái mà sinh viên cần đạt được khi kết thúc bài giáng. Đó là việc mô tả sự thay đổi của sinh viên sau quá trình giảng
day của giảng viên. Nói cách khác, đây là cái đích mà cả người dạy và người học phải đạt được sau quá trình dạy học. Do đó, nó. cần được xác định rõ ràng, chính xác và đầy đủ. Bên cạnh việc nhắn mạnh kiến thức sinh viên cần đạt được, cần phải tạo ra
nhu cầu (muốn) và khá năng (có thể) của sinh viên. Nghĩa là sinh viên sẵn sàng và có
khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn.
Bước 3. Xác định nội dung bải giảng
Xác định rõ chủ đề nội dung từng phần bài giảng là công việc hết sức quan trọng. Chủ đề phải mang tầm tổng quát nhất, phán ánh xuyên suốt nội
dung bài giáng. Cần đảm bảo mối quan hệ logic giữa chủ đề bài giảng với
các chủ đề trước và sau nó trong hệ thống bài giảng của môn học. Xác định nội dung từng phần bài giảng phải căn cứ vào mục tiêu bài giảng. Vì thế, cần xác định nội dung chính, trọng tâm của bài giảng cần phải nhắn mạnh.
Bước 4. Xác định các phương pháp, phương tiện có thể sử dụng
Căn cứ vào các bước chuẩn bị, đặc biệt lưu ý xác định nội dung chính của bài giảng để lựa chọn phương pháp giáng dạy phù hợp, phối hợp với phương tiện thích hợp. Nên sử dụng đan xen các phương pháp, phương tiện khác nhau trong
bài giảng. Việc chuẩn bị các phương tiện dạy học (sơ đồ, bảng biểu, trình chiếu...) đòi hỏi phải chuẩn bị kỹ lưỡng, công phu nhằm làm rõ nội dung kiến
thức mà giảng viên muốn truyền tải đến sinh viên, đồng thời phải thu hút, kích thích hứng thú của sinh viên.
Bước 5. Xác định thời gian giảng dạy
Xác định thời gian cho từng nội đung phải căn cứ vào tông quỹ thời gian và nội dung trọng tâm cần nhân mạnh. Trên cơ sở thời lượng dành cho bài giảng đã được phân bố theo kế hoạch tổng thể của môn học, giảng viên cần phân chia thời gian hợp lý cho từng phần nội dung chỉ tiết của bài giáng và phù hợp với yêu cầu của việc sử dụng phương pháp đã lựa chọn.
Bước 6. Xác định tải liệu học tập
Trách nhiệm của giảng viên là phải cung cấp cho sinh viên những tải liệu cần thiết có liên. quan đến bài giảng và môn học nhằm giúp họ thuận lợi trong công việc học tập. Có 2 loại tài liệu: Tài liệu bắt buộc (giáo trình) và tài liệu tham khảo.