CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
1.3. Lí luận về hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học
1.3.3. Nội dung hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học
Từ nhiệm vụ của tổ chuyên môn ta có thể thấy nội dung hoạt động của tổ chuyên môn bao gồm:
* Chăm lo các điều kiện để dạy tốt và học tốt
- Phòng học, bàn ghế học sinh, bảng đen, ánh sáng trong lớp, các thiết bị chống gió, nắng, cho thầy và trò.
- Sách vở, giấy bút, mực phấn cho lớp, bảo quản sử dụng sổ điểm, học bạ, sổ liên lạc...
- Đồ dùng dạy học, tài liệu giảng dạy...
Việc chăm lo các điều kiện kể trên phải là việc làm thường xuyên của mỗi giáo viên, của tổ trưởng tổ chuyên môn trong cả năm học.
* Nâng cao chất lƣợng giờ dạy trên lớp
- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần tháng, học kì và cả năm học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động khác theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường;
- Xây dựng kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém;
- Xây dựng kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình;
- Hướng dẫn xây dựng và quản lý việc thực hiện kế hoạch cá nhân, soạn giảng của tổ viên (kế hoạch cá nhân dạy chuyên đề, tự chọn, dạy bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng, đủ theo các tiết trong phân phối chương trình; soạn giáo án theo phân phối chương trình, chu n kiến thức, kĩ năng và sách giáo khoa, thảo luận các bài soạn khó; viết sáng kiến kinh nghiệm về nâng cao chất lượng dạy học, đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá, phát hiện và bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém...);
- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên trong tổ, giáo viên mới tuyển dụng (đổi mới phương pháp dạy học; đổi mới kiểm tra, đánh giá; dạy học theo chu n kiến thức kĩ năng; sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học, ứng dụng CNTT trong dạy học góp phần đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra, đánh giá...).
- Điều hành hoạt động của tổ (tổ chức các cuộc họp tổ theo định kì quy định về hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ và các hoạt động giáo dục khác; lưu trữ hồ sơ của tổ; thực hiện báo cáo cho Hiệu trưởng theo quy định);
- Quản lý, kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của giáo viên (thực hiện hồ sơ chuyên môn; soạn giảng theo kế hoạch dạy học và phân phối chương trình, chu n kiến thức kĩ năng; ra đề kiểm tra, thực hiện việc cho điểm theo quy định; kế hoạch dự giờ của các thành viên trong tổ...);
- Dự giờ giáo viên trong tổ theo quy định (4 tiết/giáo viên/năm học);
- Các hoạt động khác (đánh giá, xếp loại giáo viên; đề xuất khen thưởng, kỉ luật giáo viên... Việc này đỏi hỏi tổ trưởng chuyên môn phải nắm thật rõ về tổ viên của mình về ưu điểm hạn chế trong việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy được phân công).
Việc nâng cao chất lượng giờ dạy trên lớp là nhiệm vụ của mỗi giáo viên không ai thay thế được. Tuy nhiên tổ chuyên môn cần tập hợp những cố gắng của từng cá nhân để phát huy những kinh nghiệm, sáng kiến tốt để trở thành trí tuệ của tập thể giúp cho giáo viên nâng cao chất lượng giờ dạy trên lớp mà nâng dần trình độ chuyên môn nghiệp vụ của các giáo viên trong tổ.
Cụ thể:
- Học tập, thảo luận về các văn bản hướng dẫn của cấp trên để nắm được thật chắc: Những mục tiêu của nhà trường Tiểu học, nội dung, chương trình, phương pháp, kiểm tra đánh giá xếp loại học sinh; những yêu cầu kiến thức cơ bản cần đạt được ở cuối năm học...
Những văn bản hướng dẫn trên thường do cấp trên gởi về hoặc đăng trên các tập san chuyên môn.
- Trao đổi thống nhất mục đích yêu cầu từng bài dạy đối với những kiến thức nào là cơ bản cần khắc sâu cho học sinh; dùng phương pháp nào, sử dụng đồ dùng dạy học nào, cách tổ chức lớp như thế nào để giúp học sinh lĩnh hội kiến thức mới nhanh nhất, có hiệu quả nhất.
Việc trao đổi này có hiệu quả tốt khi mỗi tổ viên đều suy nghĩ chu n bị ý kiến trước khi sinh hoạt tổ chuyên môn.
- Đối với những bài dạy xét thấy cần thiết vì đòi hỏi kiến thức mới, phương pháp mới. Sau khi thảo luận thống nhất trong tổ cần tổ chức thực nghiệm trước một bước ở lớp điểm để toàn tổ chuyên môn đối chiếu những điều đã thống nhất trong tổ với mục đích yêu cầu, nội dung, phương pháp giảng dạy tiết thực nghiệm để rút kinh nghiệm. Sau đó tổ chức thực nghiệm quay vòng các thành viên trong tổ chuyên môn.
* Khảo sát, đánh giá chất lƣợng học sinh và thực hiện tốt quy chế chuyên môn
- Nắm được kết quả học tập của học sinh thuộc bộ môn quản l để có biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục;
- Đề xuất, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động nội, ngoại khóa để thực hiện mục tiêu giáo dục.
- Các hoạt động khác (theo sự phân công của Hiệu trưởng).
- Thống nhất trong tổ về các hình thức và biện pháp khảo sát chất lượng học sinh về các mặt giáo dục toàn diện: nề nếp, hành vi đạo đức, nếp sống văn minh, kiến thức, kỹ năng các môn học...
Việc khảo sát này cần kết hợp với những quy định trong quy chế chuyên môn về đánh giá cho điểm hàng ngày theo bảng cho điểm tối thiểu các môn học và kiểm tra
học kỳ cần thực hiện đồng bộ ở các lớp nhằm đánh giá so sánh được chất lượng học sinh các lớp, là cơ sở đánh giá thi đua cuối học kỳ, cuối năm học.
- Tập thể tổ chuyên môn kiểm tra, đôn đốc giúp đỡ nhau hoàn thành tốt các loại hồ sơ sổ sách. Tổ trưởng chuyên môn cần tổ chức kiểm tra chéo để phát hiện những giáo viên làm tốt nêu lên làm mẫu cho các giáo viên khác thực hiện theo.
Những giáo viên làm chưa đúng, chưa đủ thì tổ trưởng nhắc nhở, phê bình, kiểm điểm...
* Thực hiện các hoạt động nâng cao chất lƣợng dạy học - giáo dục
- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối chương trình và các qui định của Bộ GD&ĐT.
- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên trong tổ, hàng năm tập trung giải quyết ít nhất một nội dung chuyên môn có tác dụng nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy-học; tổ chức kiểm tra, đánh giá chất lượng thực hiện nhiệm vụ của giáo viên theo kế hoạch của nhà trường; cử người tham gia thanh tra sư phạm giáo viên trong tổ khi có yêu cầu (giáo viên tham gia phải có cùng chuyên môn của giáo viên được thanh tra).
- Tổ chức các khâu phát động thi đua, đăng kí thi đua; hướng dẫn học sinh phương pháp học tập; đúc rút tổng kết kinh nghiệm, học tập và vận dụng những bài học kinh nghiệm điển hình tiên tiến; có kế hoạch phấn đấu cụ thể từng bước trở thành đơn vị điển hình tiên tiến.
- Đề xuất, khen thưởng, kỹ luật đối với giáo viên; tổ chức tham gia đóng góp kiến, bỏ phiếu tính nhiệm các danh hiệu thi đua như: giáo viên Tiểu học giỏi cấp cơ sở, nhà giáo ưu tú …
- Tham mưu đề xuất những biện pháp giúp hiệu trưởng hoàn thành tốt các hoạt động dân chủ trong trường học; thực hiện nghiêm túc lề lối làm việc trong tổ, giữa các tổ với nhau, giữa các tổ với nhà trường.
- Tổ chuyên môn sinh hoạt 2 tuần/ lần
Trong các kỳ họp tổ chuyên môn, nội dung sinh hoạt chuyên môn phải đảm bảo chuyên sâu vào chuyên môn như: thao giảng, đổi mới phương pháp dạy học, thống nhất về nội dung, chương trình, phương pháp, cách sử dụng đồ dùng dạy học cho từng bộ môn. Tìm các biện pháp giảng dạy tối ưu nhất để nâng cao chất lượng giáo dục học sinh đối với tất cả các môn của các khối lớp, đặc biệt là thực hiện nội dung chương trình sách giáo khoa mới.
Hoạt động của TCM là bộ phận hữu cơ trong hoạt động chuyên môn của nhà trường. Hoạt động của TCM một mặt tạo điều kiện phát huy dân chủ hóa trường học, một mặt tạo điều kiện phát huy quyền làm chủ tập thể của cán bộ giáo viên, một mặt sẽ phát huy nhiều sáng kiến kinh nghiệm của từng thành viên của tổ chuyên môn trong giảng dạy nhất là về đổi mới phương pháp dạy học, làm đồ dùng dạy học, sử dụng
thiết bị dạy học, thực hành thí nghiệm, Mặt khác, sẽ phát huy tiềm năng lao động sáng tạo của cán bộ giáo viên trong giảng dạy-giáo dục và quản l nhà trường. Đồng thời phát huy tính chủ động sáng tạo học tập của học sinh để nâng cao chất lượng giáo dục và thực hiện kế hoạch giáo dục với mục tiêu xây dựng trường Tiểu học theo hướng đạt chu n quốc gia.
Hoạt động của tổ chuyên môn có hiệu quả, chắc chắn rằng trong mỗi hoạt động giáo dục sẽ kết hợp thực hiện thành công nhiều mặt như: thực hiện dân chủ hóa trong mọi hoạt động của nhà trường, thực hiện tốt cuộc vận động của Công đoàn ngành:
“Dân chủ- Kỉ cương-Tình thương-Trách nhiệm” kết hợp với các bộ phận trong nhà trường sẽ tạo nên một sức mạnh tổng hợp để đổi mới nhiều nội dung hoạt động phong phú nhằm phục vụ cho việc nâng cao chất lượng giảng dạy, giáo dục trong nhà trường.
Mỗi tổ chuyên môn ở nhà trường có đặc thù riêng. Trong tổ chuyên môn, giáo viên có nhiều lứa tuổi khác nhau, trình độ, năng lực chuyên môn của mỗi giáo viên cũng không như nhau, chất lượng hoạt động của mỗi tổ chuyên môn cũng không đều nhau (nội dung, hình thức tổ chức hoạt động chuyên môn …). Do đó, hoạt động của mỗi tổ sẽ không đồng đều và thống nhất nhau cho nên hiệu trưởng các trường cần quản lý tốt và đề ra các hình thức, nội dung hoạt động cho phù hợp với điều kiện thực tiễn từng tổ.