CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
1.3. Lí luận về hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học
1.3.4. Các hình thức hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học
Hoạt động tổ chuyên môn là hoạt động thường xuyên trong nhà trường, là dịp để giáo viên trao đổi chuyên môn nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy và học.
Mục đích của hoạt động tổ chuyên môn là nhằm cập nhật các thông báo, văn bản chỉ đạo, đồng thời bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho giáo viên, giúp giáo viên chủ động lựa chọn nội dung, phương pháp dạy học cho phù hợp với từng đối tượng học sinh của mình.
Các hình thức hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học gồm [14]:
a) Sinh hoạt chuyên môn theo định kỳ
Tổ chuyên môn sinh hoạt định kỳ 2 tuần/ lần, nội dung sinh hoạt gồm [15]:
- Thảo luận các nội dung chuyên môn có liên quan giữa hai lần sinh hoạt chuyên môn định kỳ. Nội dung sinh hoạt chuyên môn phải cụ thể, thiết thực và do chính giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục đề xuất, thống nhất và thực hiện.
- Thảo luận các bài học trong sách giáo khoa, tài liệu hướng dẫn học/ hướng dẫn hoạt động giáo dục, thống nhất những nội dung cần điều chỉnh, làm cho nội dung các bài học trong sách giáo khoa, tài liệu học cập nhật, phù hợp với đặc điểm học sinh, phù hợp với vùng miền, nâng cao năng lực sư phạm, năng lực nghề nghiệp cho giáo viên.
- Thảo luận việc hướng dẫn học sinh sắp xếp các dụng cụ học tập (có sẵn hoặc tự làm) để bổ sung hoặc thay thế các dụng cụ học tập; trang trí, sắp xếp dụng cụ học tập trong góc học tập (nếu có).
- Trao đổi kinh nghiệm tổ chức các hoạt động phát huy vai trò chủ động tích cực của học sinh.
- Trao đổi kinh nghiệm đánh giá quá trình và kết quả học tập của học sinh.
- Các hoạt động hành chính, sự vụ… khác trong nội dung hoạt động của tổ
chuyên môn theo quy định của Điều lệ hoặc quy chế nhà trường.
b) Sinh hoạt chuyên môn theo chủ đề
Ngoài sinh hoạt chuyên môn theo định kỳ, các tổ chuyên môn còn sinh hoạt theo chủ đề để bổ sung cho sinh hoạt thường xuyên, giải quyết các chuyên đề chuyên môn. Nội dung sinh hoạt chuyên môn theo chủ đề gồm [14]:
- Thảo luận việc xây dựng các chuyên đề dạy học (căn cứ vào chương trình, sách giáo khoa hiện hành, lựa chọn nội dung để xây dựng các chuyên đề dạy học phù hợp với việc sử dụng phương pháp dạy học tích cực trong điều kiện thực tế của nhà trường).
- Xây dựng kế hoạch và chu n bị bài dạy; tổ chức dạy học và dự giờ; phân tích thảo luận, đánh giá bài dạy minh họa của giáo viên theo hướng phân tích hoạt động học tập của học sinh; cùng suy ngẫm và vận dụng để hướng dẫn hoạt động học tập của học sinh.
- Xây dựng kế hoạch kiểm tra đánh giá quá trình và kết quả học tập của học sinh; thảo luận và biên soạn các phiếu đánh giá, hồ sơ kiểm tra đánh giá học sinh; xây dựng các ma trận đề kiểm tra, đề kiểm tra; mô tả các câu hỏi và bài tập theo 4 mức độ nhận thức: nhận biết, thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao theo định hướng phát triển năng lực học sinh.
- Thảo luận và trao đổi về sáng kiến kinh nghiệm kết quả nghiên cứu khoa học sư phạm ứng dụng của giáo viên và cán bộ quản lý.
- Tổ chức tham quan và tìm hiểu thực tế dạy học ở các trường trên phạm vi huyện, tỉnh, cả nước.
- Tổ chức các buổi sinh hoạt tập thể về các chủ đề liên quan tới chuyên môn nghiệp vụ.
c) Học tập chuyên môn nghiệp vụ
Tổ chuyên môn là nơi bồi dưỡng nâng cao năng lực giáo viên về chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm thông qua các hoạt động: tập huấn chương trình, tổ chức và hướng dẫn giáo viên thực hiện đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới công tác kiểm tra đánh giá; dạy học theo chu n kiến thức - kỹ năng; sử dụng thiết bị dạy học; thực hiện bồi dưỡng thường xuyên theo quy định…
d) Sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học
* ước 1. Xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu Xác định mục tiêu:
Cần xác định mục tiêu kiến thức và kỹ năng mà học sinh cần đạt được (theo chu n kiến thức, kỹ năng ở từng môn học, đặc biệt cần chú ý xây dựng mục tiêu về
phát triển năng lực và ph m chất của học sinh), đảm bảo phù hợp với trình độ và lứa tuổi của HS khi chọn bài học nghiên cứu.
Xây dựng kế hoạch bài học nghiên cứu (Thiết kế bài dạy minh họa):
- Bài dạy minh họa không phải do một giáo viên thiết kế mà do giáo viên trong tổ cùng thiết kế, thảo luận, thống nhất lựa chọn phương án tối ưu nhất.
- Việc thiết kế bài soạn không nhất thiết phụ thuộc máy móc vào quy trình bước dạy theo SGK hoặc SGV mà dựa vào mục tiêu bài học đã đề ra để thiết kế cho phù hợp.
- GV trong tổ thảo luận nội dung bài học, các phương pháp, phương tiện dạy học đạt hiệu quả cao, cách tổ chức dạy học, cách rèn kỹ năng, hướng dẫn học sinh cách vận dụng kiến thức đã học để giải quyết tình huống thực tiễn...
- Dự kiến những thuận lợi, khó khăn của HS khi học tập và các tình huống xảy ra cùng với cách xử lý tình huống (nếu có) …
Sau khi kết thúc cuộc thảo luận, GV thực hiện dạy minh họa sẽ nghiên cứu, phát triển … các kiến góp ý của tổ CM. GV thực hiện hoàn thiện kế hoạch dạy minh họa và chu n bị điều kiện tốt nhất cho tiết dạy.
* ước 2. Tiến hành dạy bài học (bài giảng minh họa) và dự giờ
- Sau khi hoàn thành xây dựng kế hoạch dạy học chi tiết, GV sẽ dạy minh hoạ bài học nghiên cứu ở một lớp đã chu n bị trước.
- Các yêu cầu cụ thể của giờ dạy minh họa như sau:
+ Chu n bị lớp dạy minh hoạ, bố trí lớp có đủ chỗ ngồi quan sát thuận lợi cho người dự.
+ Điều chỉnh số lượng người dự ở mức vừa phải, không quá đông.
+ Việc dự giờ cần đảm bảo không ảnh hưởng đến việc học của học sinh, không gây khó khăn cho người dạy minh hoạ.
- GV dạy và dự cần quan sát việc học của tất cả học sinh, cách làm việc nhóm, thái độ tình cảm của học sinh... Khi dự giờ GV tập trung vào việc học của học sinh, theo dõi nét mặt, hành vi, sự quan tâm đến bài học của học sinh đặc biệt cần ghi chép cụ thể thái độ của học sinh khi tham gia trả lời các câu hỏi của GV, thông qua đó tìm mối liên hệ giữa việc học của HS với tác động của giáo viên về cách sử dụng các phương pháp dạy học, cách tổ chức lớp học.
- Điều chỉnh thói quen đánh giá giờ dạy qua hoạt động của giáo viên, người dự cần hiểu và thông cảm với khó khăn của người dạy, đặt mình vào vị trí của người dạy để phát hiện những khó khăn trong việc học tập của học sinh nhằm tìm cách giải quyết.
* ước 3. Suy ngẫm, thảo luận về bài học nghiên cứu
Giáo viên dạy minh họa chia sẻ về bài học: những tưởng mới; những thay đổi, điều chỉnh về nội dung; phương pháp dạy học; những điều hài lòng và chưa hài lòng trong quá trình dạy minh họa.
Sau đó, người dự suy ngẫm và chia sẻ các ý kiến của GV về bài học sau khi dự giờ:
- Người dự trao đổi, chia sẻ, lắng nghe mang tính xây dựng.