MỘT NGÀY THỜI SỰ TRUYỀN HÌNH
IV. Kể chuyện bằng hình ảnh
Phóng viện quay phim luôn giữ liên lạc với phóng viên biên tập và cố gắng ghi lại một chuỗi hình ảnh kể lại câu chuyện. Lý tưởng nhất là có thể kể lại câu chuyện chỉ bằng hình ảnh, người xem không cần nghe bài viết mà vẫn hiểu được.
MỘT NGÀY THỜI SỰ TRUYỀN HÌNH
Jean Colin (Giang Cé-lanh), téng bién tap Dai truyén hinh France3 Nord-Pas-de-Calais-Picardie (Noóc-Pa-đơ-Ca-le-Pi-các-đi) phàn nàn rằng đôi khi phóng viên truyền hình không nghĩ đến việc khai thác các thế mạnh của hình ảnh. "Khi mới có truyền hình, không cần nghe người xem vẫn hiểu được phóng viên muốn nói gì. Bây giờ thì ngược lại: có khi tôi chỉ nghe mà không xem hình, và sửng sốt nhận thấy văn phong truyền hình chẳng khác là bao so với văn phong trên radio, thậm chí không khác mấy so với văn phong trên báo viết ! Vậy thế mạnh của chúng ta so với các loại hình thông tấn khác là cái gì ?" Hình ảnh trong phóng sự truyền hình phải tải được thông tin chính. Đối với truyền hình, hình ảnh là công cụ chủ yếu để cung cấp thông tin, bài viết kèm theo chỉ có tác dụng bổ sung những gì hình ảnh không tải được.
Thông tin trên phát thanh và truyền hình đã được chọn lọc kỹ. Không thể kể lại một câu chuyện từ đầu đến cuối như khi truyền trực tiếp một sự kiện, vì như thế thì sẽ rất mất thời gian. Sự chú ý của khán giả sẽ bị phân tán trong hàng loạt hình ảnh, mà mức độ hấp dẫn không giống nhau.
Mục đích của phóng viên - cung cấp thông tin - sẽ không thể đạt được.
Nhưng về nguyên tắc thì phải quay tất cả những hình ảnh phục vụ cho góc độ của phóng sự. Người dựng băng sẽ chọn lựa sau. Chú ý : càng xa nơi xảy ra sự kiện thì hình ảnh cang ít quan trọng.
Hình ảnh cũng có ngữ pháp riêng. Có những hình ảnh để bát đầu và để kết thúc phóng sự, giống như câu đầu và câu cuối một bài báo, Các hình ảnh chuyển tiếp làm cho
người xem liên tục chú ý, giống như những đầu để nhỏ trong bài báo,
-_ 64 -
MỘT NGÀY THỜI SỰ TRUYỀN HÌNH
Phóng viên quay phim có nhiều kỹ thuật để ghi lại hình ảnh, và phóng viên biên tập phải biết các kỹ thuật đó.
Tại hiện trường, phóng viên quay phim làm việc độc lập, nhưng vẫn giữ liên hệ với phóng viên biên tập. Họ liên tục trao đổi với nhau về các thông tin đã thu lượm được, những hình ảnh đã quay được. Họ phải biết ngay hình ảnh và phỏng vấn đã đủ chưa, và nếu thiếu thì phải quay thêm cái gi.
Trong qua trinh quay, phai chú ý để thu được cả âm thanh nền. Micro của camera Sẽ thu âm phỏng vấn (kênh 1) và âm thanh nền (kênh 2). Trong khi phỏng vấn bằng micro cầm tay nối vào kênh 1, micro gắn trên camera nối vào kênh 2 vẫn thu tiếng như bình thường để để phòng trường hợp micro cầm tay có vấn đề. Khi dựng băng, người dựng sẽ cắt tiếng kênh 2 vì tiếng kênh này có nhiều tạp ậm hơn.
Ngữ pháp hình
Để quay một nhân vật
e_ Trung cảnh lấy toàn thân để giới thiệu nhân vật.
e Khuôn hình kiểu Mỹ cắt quãng giữa đùi
e Cận cảnh chỉ lấy khuôn mặt, cắt hình quãng nút
cravate
Để quay sự kiện
e Cảnh rộng mô tả cốt lõi sự kiện, chẳng hạn hai xe đâm nhau, mảnh kính vỡ, băng ca...
e Đại cảnh cho thấy khung cảnh diễn ra sự kiện, ví _—_ dụ đường cao tốc, cánh đồng hai bên đường, xa
xa là thành phố...
e Cận cảnh mô tả các chỉ tiết quan trọng như vệt phanh trên đường, vỏ xe bị bẹp...
MỘT NGÀY THỜI SỰ TRUYỀN HÌNH
Các góc quay
Thông thường phóng viên quay phim đặt máy quay lên vai hoặc lên chân máy quay. Ông kính nằm ngang tầm mắt người được quay. Một vài vị trí máy đặc biệt làm nổi rõ nội dung muốn thể hiện : |
Từ trên xuống : máy quay đặt trên cao và hướng
ống kính xuống phía dưới. Cách quay này tạo hiệu quả giảm giá trị người được quay.
Từ dưới lên : máy quay đặt phía dưới và hướng ống kính lên trên. Cách quay này nhấn mạnh mức độ trầm trọng của sự việc và gây ấn tượng mạnh, nâng giá trị người được quay.
Các động tác máy |
Lia: camera quay xung quanh một trục, từ trên xuống dưới, từ dưới lên trên, từ trái sang phải, từ phải sang trái.
Travelling: camera chuyển động theo chiều ngang, tiến lên phía trước, lùi lại phía sau, hoặc chuyển động theo phương vuông góc với ống kính.
Khó thực hiện và ít khi được dùng để làm tin thời sự. Phóng viên quay phim có thể ngồi trong xe để quay. Hình thường bị giật do xe bị xóc.
Zoom: thay đổi tiêu cự ống kính để có hiệu quả như khi travelling tiến hoặc lùi.
Tất cả các chuyển động của camera chỉ được dùng khi quay một cảnh dài. Cắt một cảnh khi chuyển động chưa kết thúc sẽ làm người xem thấy khó chịu. Nên tránh các động tác máy khi làm tin ngắn. Nếu phóng viên biên tập nhất thiết muốn có
các chuyển động này thì phóng viên quay phim phải quay thêm một lần nữa với camera đứng yên.
- 66 -
MỘT NGÀY THỜI SỰ TRUYỀN HÌNH
Khi quay phải nghĩ đến lúc dựng. Những cảnh nghịch hướng, hướng nhìn của người được quay, chuyển động của đối tượng tiến vào hoặc ra khỏi khuôn hình đều phải được phóng viên quay phim thực hiện với các quy tắc nghiêm ngặt, để có thể
dựng được.
(Trích Phóng sự phát thanh và truyền hình của Pi-e Gang (Pierre Ganz))