đối với công việc chung và đối với mỗi cá nhân.
Bầu không khí tâm lí xã hội đóng vai trò quan trọng đối với hoạt động chung của lớp cũng như của cá nhân HS. Một bầu không khí tâm lí lành mạnh, thân ái trong lớp học sẽ tạo ra tâm trạng phấn khởi, vui vẻ ở mỗi thành viên, làm tăng thêm tính tích cực của HS trong học tập, tạo ra sự đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau giữa các cá nhân. Trong tập thê như vậy, ít xuất hiện những xung đột gay gắt, những
nhóm không chính thức đối lập và các thủ lĩnh tiêu cực. Ở đó, các thành viên luôn
gắn bó với tập thể, có ý thức xây dựng tập thể của mình. Trái lại, một tập thể với bầu không khí tâm lí tẻ nhạt, căng thang, sẽ tạo ra các cảm xúc, tâm trạng tiêu cực cho các thành viên, dễ hình thành nên các nhóm không chính thức đối lập, xung đột có điều kiện nảy sinh và phát triển. Trong tập thể đó, cá nhân ít gan bó với tập thể, Ít có sự quan tâm giúp đỡ lẫn nhau.
Bầu không khí tâm lí xã hội được hình thành trên cơ sở giao tiếp chính thức và không chính thức. Để tạo ra bầu không khí tâm lí lành mạnh, thân ái trong lớp, người quản lí (GV) cần phải đóng vai trò kiến tạo nên các quan hệ không chính thức của tập thể, tạo nên sự tương hợp tâm lí giữa các cá nhân. Cần phải tăng cường thông tin, trao đổi và tiếp xúc giữa các thành viên của nhóm. Ở tập thể nào các cá nhân hiểu biết nhau tốt thì sẽ quan tâm đến nhau nhiều hơn, giúp đỡ nhau có hiệu quả hơn. Các giá trị đạo đức có vai trò to lớn ảnh hưởng đến sự tương hợp tâm lí giữa các cá nhân. Việc xây dựng một bầu không khí tâm lí đoàn kết, lành mạnh, thân ái là nhiệm vụ của mỗi người quản lí và mỗi thành viên của tập thé.
a
6.1.2.2. Dư luận tập thể
Dư luận tập thể là những quan điểm, thái độ, phán xét thống nhất của tap thé về một sự kiện hay một vấn đề nào đó có liên quan đến đời sống của tập thể.
Dư luận tập thể bao gồm các phương diện nhận thức, tình cảm, ý chí và hành động. Về bản chất, dư luận tập thể không dừng lại ở ngôn từ, lời nói, tin đồn của
HS mà luôn gắn liền với ý kiến của số đông và xu thế sẵn sàng hành động. Nó tạo ra sức mạnh và áp lực nhất định có khả năng làm thay đổi thái độ, hành vi của các
thành viên trong lớp học. Về tính chất, dư luận tập thể phản ánh tính công khai, lan truyền, tính thời sự và tính quần chúng. Về nội dung dư luận, không phải vấn
đề nào xảy ra trong cuộc sống cũng đều là đối tượng gây ra dư luận mà chỉ những vẫn đề, những sự kiện mang tính thời sự, phổ biến, tác động đến đời sống, đến nhu cầu, lợi ích trực tiếp hoặc lâu đài của các thành viên trong lớp thì mới là đối tượng gây ra dư luận tập thể.
Dư luận tập thẻ khác tin đồn cả về đặc điểm và tính chất, chủ thé và nội dung.
Tin đồn chỉ là những phát ngôn, loan tin bình thường, không phải là sự phán xét của tập thể. Tin đồn thường chứa đựng nhiều yếu tố cảm xúc, thậm chí mang nặng tính chất chủ quan thê hiện động cơ cá nhân của người đưa tin. Vì vậy, những tin _ đồn nhìn chung là thiếu căn cứ xác đáng, đa phan là phản ánh trạng thái tâm lí chủ
quan, định kiến thiếu tính khách quan và trung thực. Với bất kì một tin đồn nào dù
to hay nhỏ, diện rộng hay hẹp, lan nhanh hay chậm đều có liên quan trực tiếp đến người đưa tin, đều phải chú ý đến nguồn gốc, tính chất và hậu quả của nó.
Dư luận tập thê có những chức năng sau:
— Chức năng giám sát, điều tiết các mỗi quan hệ xã hội trong tập thể, thể hiện ở sự đồng tình hay phán đối, cô vũ, thúc đây hay gây sức ép, kìm hãm các hành vi hoạt động của các thành viên và tập thể lớp. Hoạt động của những cá nhân và nhóm tích cực thường có tác dụng định hướng và điều chỉnh dư luận tập thể, các quan hệ xã hội.
— Chức năng giáo đục: Dựa vào dư luận tập thể, cá nhân và tập thể điều chỉnh và tự điều chỉnh nhận thức, hành ví cử chỉ, giao tiếp, ứng xử, định hướng giá trị và
sự hình thành, hoàn thiện nhân cách.
— Chức năng thông tin: Thông qua dư luận, cá nhân và tập. thể cé thé tiép nhan các thông tin cập nhật, từ đó biết được các sự kiện diễn.ra trong đời sống của tập thể cũng như tâm trạng của tập thể trước những sự kiện đó.
- Chức năng kiểm tra, đánh giá: Thực hiện kiểm tra, đánh giá hiệu quả hoạt động của tập thé lớp và của mỗi thành viên và các tô chức lãnh đạo, quản lí.
— Chức năng dự báo: Tham gia và cung cấp các dữ liệu, kiến nghị, đánh giá, phán xét giúp công tác lãnh đạo, quản lí có căn cứ dự báo và xây dựng mục tiêu, kế hoạch và biện pháp quản lí xã hội.
Trong quản. li lớp học, việc phát hiện, phân tích, hình thành và sử dụng dư luận tập thể là vấn đề cần thiết và quan trọng. GV có thể thông qua dư luận tập thể
để hiểu được những đặc điểm tâm lí xã hội, nhất là nhu cầu và lợi ích, trình độ tư duy, nhận thức, tâm thế xã hội của các thành viên trong lớp học.
Sử dụng sức mạnh và tính tích cực của dư luận tập thể trong quá trình quản lí lớp học là một phương pháp hữu hiệu, giúp người GV quản lí có hiệu quả lớp học, quản lí nội dung, nhiệm vụ đến từng người một cách tự nhiên, đồng thời thông qua dư luận để nắm thực chất tâm trạng, nhu cầu của các thành viên, nhờ đó mà
hình thành các biện pháp quản lí tốt hơn.
Đề dư luận xã hội thực sự có tác dụng trong hoạt động dạy học, đề tô chức và quản lí lớp học trong giờ lên lớp hay trong công tác chủ nhiệm lớp, GV cần phải
biết dư luận của lớp như thế nào. Khi tìm hiểu, hình thành, phân tích và sử dụng
dư luận phải đặc biệt chú ý những yêu cầu:
+ Thông tin dư luận phải khách quan, trung thực, rõ ràng, tránh sửa đổi theo ý kiến chủ quan.
+ Lựa chọn thông tin phải tiêu biểu, chọn mẫu điều tra điển hình mang tính khái quát cao.
+ Kết hợp quá trình phân tích, tổng hợp thông tin với xác định nguồn tin, nguyên nhân và chỉ ra được khuynh hướng phát triển của thông tin gây dư luận.
+ Thông tin phải kịp thời mang tính cập nhật, phổ biến và ưu tiên điều tra,
phân tích xử lí đư luận xã hội có liên quan trực tiếp đến sự ổn định chính trị và đời
sông xã hội.
_ 6.1.2.3. Truyền thống của tập thể lớp
Truyền thống là một hiện tượng tâm lí xã hội đáng chú ý. Đó là những giá trị tinh thân tư tưởng, tình cám được chọn lọc, đúc kết trong quá trình hoạt động của tập thê lớp học từ quá khứ, đến hiện tại, được ghi lại, lưu truyền dưới những hình
thức ngôn ngỡ, nghi lễ, kỉ nệm và những hình thức khác.
Vai trò và ý nghĩa của truyền thống đối với tập thể lớp HS rất quan trọng và thiết thực; trước hết ở việc kế tục những kết quả, những kinh nghiệm tập thé da
có. Nó còn có ý nghĩa duy trì, bảo tồn và củng cố khối đoàn kết tap thé, là chất
keo gắn bó, hoà nhập từng cá nhân với tập thể. Đồng thời, truyền thống còn là tắm
gương, mẫu hình, niềm vinh dự, tự hào cho mỗi thành viên đứng trong đội ngũ có
được những truyền thống quý báu đó.
Truyền thống phải được nuôi dưỡng và phát huy thường xuyên, phải thể hiện
ở các hoạt động truyền thống. Truyền thống thực sự có ý nghĩa giáo dục sâu sắc
đối với mỗi cá nhân thành viên và cả tập thể. Nó là tiền đề cơ bản, vững chắc cho
hoạt động tích cực của mỗi thành viên và cả tập thể trong quá trình xây dựng tập thê lao động vững mạnh.
Tuy nhiên, trong truyền thống của một tập thể, dân tộc và cộng đồng xã hội, bên cạnh những truyền thống có ảnh hướng tốt đẹp cũng tồn tại những truyền
thống lạc hậu, thói quen tập quán cũ có ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lí, gây những
trở ngại nhất định cho quá trình xây dựng tập thể.
Trong quản lí lớp học, vấn đề giữ gìn và phát huy truyền thống tập thể có ý
nghĩa sâu sắc, bên cạnh đó, người lãnh đạo, quản lí cũng cần chú ý hạn chế và khắc
phục những ảnh hưởng tiêu cực lỗi thời, không phù hợp của truyền thông thói quen
lạc hậu; đồng thời, phải biết xây dựng, hình thành và học tập những truyền thống mới, đảm bảo cho sự ồn định và phát triển bền vững của tập thê lớp HS.
6.1.2.4. Tương hợp và xung đột tâm lí trong tập thể lớp
- Sự tương hợp tâm lí là sự tương đồng về nhận thức, biểu hiện thái độ phản ứng và hành vi ứng xử trong các sự kiện xã hội... của các thành viên trong tập thé.
Sự tương hợp tâm lí không đơn giản là sự giống nhau, sự trùng hợp-giữa các
phẩm chất nhận cách của các thành viên mà chủ yếu là sự phối hợp tối ưu những
phẩm chất nhân cách của mọi người trong hoạt động chung, trên cơ sở đồng cảm, chấp nhận và tôn trọng sự khác biệt cá nhân của các thành viên trong lớp.
Sự tương hợp tâm 1í được nảy sinh qua hoạt động cùng nhau trong tập thể.
Trong hoạt động cùng nhau, HS phát hiện đầy đủ sự giống, khác nhau, mặt mạnh yếu của mình và của bạn. Từ đó, trên cơ sở thiện ý, các em mới tìm ra cách sắp
đặt, phối hợp với nhau để phát huy tối đa mặt mạnh, hạn chế mặt yếu của nhau,
tạo điều kiện cho hoạt động chung đạt kết quả tốt, lúc đó g1ữa mọi người trong tập thể mới có sự tương hợp tâm lí.
Sự tương hợp về tâm lí luôn luôn là mối quan tâm của GV nhằm tạo ra một đư luận xã hội lành mạnh, xây dựng bầu không khí tâm lí lành mạnh trong tập thể.
- Xung đột là một hiện tượng tâm lí quan trọng cần được nghiên cứu trong quản lí lớp học. Xung đột là hệ quá của mâu thuẫn phát triển cao cần được giải quyết.
— Trong tập thê lớp, có thể nhận thấy dấu hiệu sự không tương hợp tâm lí rất rõ
như sau: