-Trình bày được cấu tạo cơ bản và nguyên lý làm việc của máy phát điện;
- Vận hành được máy phát điện đúng kỹ thuật và đảm bảo an toàn;
- Có ý thức đảm bảm an toàn trong thực tập.
- Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, nghiêm túc, chủ động và tích cực sáng tạo trong học tập.
1. Cấu tạo, nguyên lý làm việc 1.1. Cấu tạo
Máy phát điện xoay chiều 1 pha hay còn được gọi là máy phát điện 1 pha.
Đây là một thiết bị được dùng cho các hệ thống sản xuất sử dụng mạng điện 1 pha.
Máy hoạt động nhờ 1 dòng điên xoay chiểu.
+ Động cơ + Đầu phát
+ Hệ thống nhiên liệu + Ổn áp
+ Hệ thống làm mát + Hệ thống xả
+ Bộ nạp ắc-quy
+ Control Panel hay thiết bị điều khiển
Hình 5-1 Cấu tạo máy phát điện 1 pha
Cấu tạo của máy phát điện 1 pha tương đối đơn giản. Máy là sự kết hợp của nhiều bộ phận. Mỗi một bộ phận này đều có một vai trò và nhiện vụ riêng giúp cho máy có thể hoạt động một cách hiệu quả nhất. Chính vì vậy, việc nắm rõ cấu tạo cũng như chức năng của từng bộ phận cấu thành là một điều vô cùng cần thiết.
Máy phát điện xoay chiểu 1 pha được cấu tạo từ 2 bộ phận chính là đầu phát và động cơ cùng với các hệ thống phụ trợ. Cụ thể như sau:
a) Đầu phát
Đây là bộ phận có nhiệm vụ biến nhiên liệu cơ học trở thành điện năng. Đầu phát của máy phát điện 1 pha là một tập hợp với nhiều bộ phận tĩnh mạch cùng với các phần quay tùy theo thiết kế của từng loại máy sẽ tương ứng với phần ứng hoặc phần cảm. Phần đứng yên sẽ được gọi là Sato, phần quay sẽ được gọi là roto. Tuy nhiên, đối với những máy phát điện xoay chiều 1 pha công nghiệp có công suất lớn thì phần ứng luôn là phần đứng yên (Stato), còn phần cảm là phần chuyển động (roto). Hai phần này của thiết bị phát điện làm việc tác động qua lại với nhau để tạo sự chuyển động giữa điện và điện từ.
- Phần cảm: Thông qua hệ thống nam châm quay để tạo ra từ thông biến thiên rồi từ đó tạo ra từ trường. Nam châm trong cảm biến có thể là nam châm vĩnh cửu hoặc nam châm điện.
- Phần ứng: Phần ứng của đầu phát thực chất là một mâm tròn có chứa hệ thống các cuộn dây đồng với số vòng dây cuốn và kích thước tương đương nhau.
Những cuộn dây này có nhiệm vụ tạo ra suất điện động cảm ứng.
b). Động cơ máy phát điện
Đây là bộ phận được coi là trái tim của máy phát điện xoay chiều 1 pha, có nhiệm vụ cung cấp nguồn năng lượng cho các bộ phận khác của của máy. Nguồn
nhiên liệu đầu vào của động cơ có thể kể đến như: Xăng, dầu diesel, propan,…
Công suất của động cơ tùy thuộc vào kích thước của động cơ, kích thước càng nhỏ công suất càng nhỏ.
1.2. Nguyên lý làm việc
Hình 5-1. Sơ đồ hệ thống nguyên lý hoạt động máy phát.
Máy phát điện xoay chiều 1 pha có nguyên lý hoạt động tương đối đơn giản dựa trên nguyên lý cảm ứng điện từ. Điện được máy phát điện 1 pha tạo ra dựa vào hệ thống cuộn dây đồng và nam châm. Các đường sức từ của nam châm sẽ chạy xuyên qua tiết diện của cuộn dây đồng. Khi phần quay chuyển động sẽ tạo ra suất điện động biến thiên trong mạch và sinh ra một dòng điện xoay chiều giúp cho máy phát điện hoạt động.
2. Quy trình vận hành máy phát điện
Trong quá trình sử dụng để đảm an toàn cũng như khả năng hoạt động, chúng ta cần tiến hành kiểm tra máy trước khi sử dụng. Sau đây là chi tiết các bước kiểm tra:
- Bước 1: Đọc hướng dẫn của nhà sản xuất
Nếu bạn lần đầu sử dụng máy phát điện thì phải đọc tất cả các hướng dẫn và thông tin an toàn được cung cấp kèm với máy phát điện. Trước khi cố gắng khởi động chúng thì hãy dành vài phút để đọc thông tin này nhé.
Lưu ý: nên lưu trữ các giấy tờ này để dễ dàng tìm thấy khi cần gấp.
- Bước 2: Đặt máy phát điện ở nơi thích hợp
Máy phát điện trong quá trình vận hành có thể gây ra tiếng ồn, khí thải và tỏa nhiệt. Để máy phát điện ở ngoài tại nơi khô ráo, cách xa cửa ra vào và cửa sổ ít nhất 6 mét.
- Bước 3: Tiến hành kiểm tra máy phát điện.
Máy phát điện cần phải có đủ nhớt mới có thể hoạt động ổn định. Chính vì vậy trước mỗi lần sử dụng máy các bạn cần kiểm tra xem lượng dầu nhớt của máy có đủ để máy hoạt động không.
Kiểm tra hệ thống làm mát xem có đủ nước hay không, nếu không còn đủ lượng nước cho máy hoạt động, các bạn cần cấp thêm nước cho máy.
Kiểm tra bộ tản nhiệt và tiến hành làm sạch bụi bẩn cũng như vật cản mắc lại. Nếu bụi bẩn tắc nghẽn quá dày các bạn cần sử dụng nước hoặc hơi khí nén để làm sạch.
- Bước 4: Bật van nhiên liệu
Chỉ được bật van nhiên liệu khi bạn sẵn sàng khởi động máy phát điện.
- Bước 5: Khởi động máy phát điện
Hình 5-. Bảng điều khiển hoạt động máy
Sử dụng công tắc hoặc phím “bắt đầu” để khởi động. Nên để nóng máy và chạy không tải trong vài phút trước khi chuyển cầu dao sang “BẬT”. Kiểm tra sách hướng dẫn một lần nữa để biết thời gian chính xác.
-Bước 6: Kết nối thiết bị
Đối với máy phát điện di động bạn có thể cắm trực tiếp các thiết bị điện tử vào máy. Hoặc bạn có thể sử dụng dây cắm dài nếu khoảng cách giữa máy phát điện và các thiết bị quá xa.
-Bước 7: Tắt máy