Phần 7: Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi ở dưới
3. Trong bài thơ, tiếng chim Tu hú xuất hiện mấy lần, hãy chỉ ra điểm khác nhau và nêu ý nghĩa gợi lên của nó
- Tiếng chim tú hú xuất hiện 2 lần:
+ Mở đầu bài thơ là âm thanh tu hú gọi bầy đầy vui tươi, rộn ràng đưa tác giả vào cảnh mùa hè với bầu trời tự do cao rộng và tràn đầy sức sống.
+ Kết thúc bài thơ là tiếng tu hú “ kêu” khắc khoải, chua xót, đau khổ, uất ức.
-> kết cấu đầu cuối tương ứng tạo ra hiệu quả nghệ thật đặc biệt, thể hiện rõ sự đối lập trong tâm trạng và thể hiện khát vọng tự do cháy bỏng.
4. Bài thơ gợi em nhớ đến bài thơ nào trong chương trình ngữ văn 8 cũng nói về cảnh tù đày.
Đập đá ở Côn Lôn( Phan Châu Trinh ) III Đề luyện
Phần 1
Câu 1 (1 điểm)
- Văn bản: Khi con tu hú - Tác giả: Tố Hữu
- Chép chính xác 6 câu thơ đầu (mỗi lỗi sai trừ 0,25 điểm) Câu 2
(1 điểm)
- Kiểu câu chia theo mục đích nói: câu trần thuật - Hành động nói: trình bày
Câu 3 (1 điểm)
- Tiếng chim ở câu đầu: làm thức dậy trong nhân vật trữ tình những cảnh tượng mùa hè sống động
- Tiếng chim ở câu cuối: da diết, giục giã khiến con người ngột ngạt, khát khao đập tan xiềng xích ngục tù để về với cuộc sống tự do
→ Tiếng chim lặp lại càng làm bùng lên khát vọng tự do cháy bỏng của nhân vật trữ tình
Câu 4 (3 điểm)
* Yêu cầu về hình thức: đúng hình thức đoạn quy nạp, đủ dung lượng, diễn đạt trôi chảy, mạch lạc
* Yêu cầu tiếng Việt: câu cảm thán (phải gạch chân và chú thích được)
* Yêu cầu về nội dung: cần đảm bảo các ý cơ bản sau
- Âm thanh: tiếng chim tu hú, tiếng ve ngân, tiếng sáo diều – những âm thanh đặc trưng của mùa hè
- Hương vị ngọt ngào, thân thuộc của làng quê. Các phó từ “đang, dần”
gợi sự vận động của cảnh vật
- Màu sắc: bắp vàng, nắng đào – những màu sắc tươi tắn, rực rỡ - Hình ảnh:
• Bầu trời: các tính từ và cặp từ tăng tiến “càng… càng” nhấn mạnh không gian khoáng đạt, bao la
• Hình ảnh con diều sáo tự do tung hoành
→ Bức tranh tràn trề nhựa sống được vẽ nên từ tình cảm thiết tha, tình yêu cuộc sống nồng nàn của tác giả
Phần 2
1. Giải thích ý nghĩa nhan đề bài thơ “Khi con tu hú”: Là một mệnh đề phụ, một lời nói nửa chừng, tạo sự chú ý cho người đọc, hướng người đọc đi vào mạch cảm xúc bài thơ.
2.
- Thể thơ lục bát - Một số đặc điểm:
+ Là một thể thơ quen thuộc, đậm đà bản sắc dân tộc, được tạo thành bởi các cặp câu lục bát,…
+ Gieo vần bằng; tiếng cuối của câu lục hiệp với tiếng thứ sáu của câu bát, tiếng thứ sáu của câu bát hiệp với tiếng của câu lục tiếp theo; có nhiều vần trong một bài.
3. Câu cảm thán: “Mà chân muốn đạp tan phòng, hè ôi!”
- Thể hiện được tâm trạng ngột ngạt, khát vọng tự do cháy bỏng của nhân vật.
Phần 3
1. Hoàn cảnh: Viết trong nhà lao Thừa Phủ, khi Tố Hữu mới bị bắt giam ở đây năm 1939.
- Vẻ đẹp tâm hồn: yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống. Niềm khát khao tự do cháy bỏng trong cảnh tù đày.
2. Ý nghĩa nhan đề:
- Gợi mở mạch cảm xúc của toàn bài
- Chỉ một thời điểm bừng lên của thiên nhiên tạo vật. Tiếng chim tu hú là tín hiệu của mùa hè rực rỡ, sự sống tưng bừng, là biểu tượng của sự tự do.
=> Giúp thể hiện chủ đề: sự ngột ngạt khi bị tù túng và khát khao tự do.
3. Gợi ý viết đoạn : Suy nghĩ về lí tưởng sống của thanh niên Việt Nam 1. Mở đoạn: Thanh niên phải sống có lí tưởng.
2. Thân đoạn
a. Giải thích: Thế nào là sống có lí tưởng? Lí tưởng chính là mục đích sống cao đẹp. Sống đẹp là lối sống mình vì mọi người, thể hiện bằng sự cống hiến hết mình trong học tập, trong công việc để xây dựng quê hương, đất nước.
b. Biểu hiện lí tưởng sống của thanh niên Việt Nam:
+ Trong quá khứ: Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ, lí tưởng sống là sẵn sàng chiến đấu, hi sinh vì độc lập dân tộc, thống nhất tổ quốc.
+ Trong hiện tại: Lí tưởng sống là không ngừng học tập và rèn luyện nâng cao trình độ, trau dồi đạo đức để xây dựng đất nước, bảo vệ tổ quốc.
c. Ý nghĩa
+ Người có lí tưởng sống luôn xác định được mục đích sống, luôn tìm thấy ý nghĩa trong cuộc sống.
+Luôn phấn đấu vì những mục tiêu cao đẹp, có ý thức tự hoàn thiện mình, vượt qua khó khăn để thực hiện mục tiêu.
+Một xã hội, một đất nước có thế hệ trẻ biết sống có lí tưởng, đất nước ấy sẽ phát triển, xã hội sẽ tiến bộ văn minh
d. Liên hệ bản thân.
3. Khẳng định tầm quan trọng của việc sống có lí tưởng Phần 4:
4 a. Chép chính xác khổ thơ
b. Tác phẩm “Khi con tu hú”- Tố Hữu c. Đoạn thơ có 2 câu cảm thán
- HĐ nói: BLCX
d. Tiếng chim tu hú ở cuối bài thơ là âm thanh của tự do bên ngoài thúc giục đến da diết, khắc khoải.
e. - Hình thức : 0.5đ
+ Đúng kiểu đoạn văn và đảm bảo số câu + Diễn đạt trôi chảy, truyền cảm
- Nội dung : 2.5đ
+ Giới thiệu khái quát tác giả, bài thơ, dẫn dắt vào khổ thơ.
+ Tâm trạng của người tù CM : Đau khổ, ngột ngạt, được nhà thơ biểu đạt trực tiếp.
+ Bốn câu thơ lục bát ngắt nhịp bất thường 6/2, 3/3, dùng 2 câu cảm thán liên tiếp cùng các ĐT mạnh, cỏc thỏn từ ô ễi, thụi, làm sao ằ đoạn thơ trở thành tiếng kờu phẫn uất của người mất tự do.
+ Cùng với tiếng kêu ấy là tâm trạng ngột ngạt, bực bội, muốn phá tan xiềng xích của người tù CM.
+ Niềm khao khát tự do mãnh liệt của người tù muốn thoát ra khỏi tù ngục để trở về cuộc sống tươi đẹp tự do bên ngoài. Cảnh bên ngoài đẹp rực rỡ bao nhiêu thì người tù sục sôi trong lòng bấy nhiêu. Đó là ý chí bất khuất, kiên cường của người tù CM.
+ Tiếng kêu của con chim tu hú là tiếng gọi tha thiết tự do, của sự sống đầy quyến rũ bên ngoài.
Phần 5:
Phần Câu Nội dung
5 1 Những ngữ liệu trên được trích từ các văn bản nào? Điểm gặp gỡ trong hoàn cảnh sáng tác của các văn bản đó là gì?
- Văn bản:
+ Ngữ liệu 1: Khi con tu hú (Tố Hữu).
+ Ngữ liệu 2: Vọng nguyệt- Ngắm trăng (Hồ Chí Minh)
- Điểm gặp gỡ trong hoàn cảnh sáng tác: cả hai bài thơ đều được ra đời lúc tác giả- người chiến sĩ cách mạng bị giam cầm nơi chốn ngục tù.
2 Xác định kiểu câu (phân theo mục đích nói) và hành động nói được thực hiện ở câu (1) - ngữ liệu 1, câu (2) - ngữ liệu 2. Việc sử dụng các kiểu câu ấy giúp em cảm nhận được gì về vẻ đẹp tâm hồn của các nhân vật trữ tình?
* Câu (1) Ngột làm sao, chết uất thôi Con chim tu hú ngoài trời cứ kêu!
- Kiểu câu: cảm thán.
- Hành động nói: bộc lộ cảm xúc.
- Vẻ đẹp tâm hồn: thể hiện tâm trạng bực bội, ngột ngạt khi sống trong cảnh tù đày. Từ đó hé mở một tâm hồn khao khát tự do mãnh liệt.
* Câu (2) Ngục trung vô tửu diệc vô hoa, Đối thử lương tiêu nại nhược hà? (2)
- Kiểu câu: nghi vấn.
- Hành động nói: bộc lộ cảm xúc.
- Vẻ đẹp tâm hồn: thể hiện tâm trạng băn khoăn, bối rối khi trăng- người bạn tri kỉ- đến còn bản thân lại đang ở trong cảnh tù đày. Từ đó hé mở một tâm hồn luôn thiết tha với thiên nhiên, với trăng.
3 Những hình ảnh nào của thiên nhiên đã tác động đến tâm trạng của nhân vật trữ tình trong mỗi đoạn thơ trên? Từ việc hiểu hai đoạn thơ và trải nghiệm của bản thân, hãy nói về ý nghĩa của thiên nhiên với đời sống tâm hồn con người. (Thể hiện bằng một đoạn văn không quá
ẵ trang giấy thi).
- Hình ảnh thiên nhiên tác động đến tâm trạng của nhân vật trữ tình:
tiếng chim tu hú, vầng trăng.
- Viết đoạn văn nói về ý nghĩa của thiên nhiên với đời sống tâm hồn con người:
A.Yêu cầu về kĩ năng: học sinh có kĩ năng dựng đoạn, không tách xuống dòng, hành văn trôi chảy, mạch lạc, tránh mắc lỗi chính tả, phương thức nghị luận, trình bày theo phương pháp qui nạp, diễn dịch hay song hành...