II. TRÌNH BÀY QUAN ĐIỂM CỦA SINH VIÊN
2.3. Bài học kinh nghiệm
Từ các phân tích trên, có thể thấy bài học lớn nhất mà Việt Nam có thể ghi nhận và làm căn cứ bảo vệ cho chủ quyền quốc gia đó là câu chuyện về danh nghĩa
lịch sử. Đây cũng là luận điệu mà chính quyền Trung Quốc đã áp dụng, vẽ ra cái gọi là “đường 9 đoạn”, bao trùm, chiếm gọn 80% diện tích biển Đông và cho rằng đó là vùng nước lịch sử.
Tóm tắt về đường này, Trung Quốc đã gửi công hàm lên Tổng Thư ký Liên hợp quốc vào ngày 07/5/2009 trong đó có đính kèm yêu sách “đường 9 đoạn” hay còn gọi là “đường lưỡi bò”, “đường chữ U”. Theo các tác giả thì bản đồ này đã xuất hiện trên bản đồ các đảo trong biển Nam Trung Hoa do một người tên Hu Jinjie vẽ từ năm 1914, thậm chí có người còn muốn đẩy thời gian này về xa hơn, cơ bản là càng “lịch sử” càng tốt. Học giả Phan Thạch Anh cho rằng, đường này đã tồn tại một nửa thế kỷ và chẳng quốc gia nào phản đối nó, do vậy đã tạo ra một danh nghĩa lịch sử cho Trung quốc.
Trở lại với hai điều kiện được thừa nhận và áp dụng nhiều bởi cộng đồng quốc tế liên quan đến danh nghĩa lịch sử như đã phân tích tại phần 2.2: (i) quốc gia ven biển đó thực hiện một cách thực sự có chủ quyền của mình một cách liên tục, hòa bình và lâu dài; (ii) có sự chấp nhận công khai hoặc im lặng không phản đối của các quốc gia khác, đặc biệt là các quốc gia láng giềng cùng có quyền lợi tại vùng này, có thể thấy:
Đầu tiên, Trung Quốc phải chứng minh mình đã thực thi chủ quyền trên toàn bộ biển Đông một cách thực sự, liên tục, hòa bình trong thời gian dài. Đây là luận điểm cơ bản đầu tiên mà Việt Nam có thể dùng để bẻ lại yêu sách của Trung Quốc, bởi thông qua các tài liệu lịch sử, thậm chí là tài liệu trong nước của quốc gia này cũng thể hiện họ chưa từng tuyên bố chủ quyền với một vùng nước rộng lớn như vậy.
Như trong “Đại Thanh Nhất thống chí” (1842) khẳng định: “cực nam của lãnh thổ Trung Quốc là Nhai huyện, đảo Hải Nam”. Hay các bản đồ mà người nước ngoài vẽ trong cùng thời đại cũng khẳng định điều đó. Bản đồ Trung Quốc thế kỷ 17 của Peter de Goyer và Jacob de Keyzer thuộc công ty Đông Ân – Hà Lan cũng giải thích rất rõ:
“Nơi xa nhất của Trung Quốc bắt đầu từ phía Nam đảo Hải Nam ở 18 độ vĩ Bắc, rồi từ đó ngược lên phía Bắc đến vĩ độ 42 độ”.
Trung Quốc chỉ mới đến quần đảo Hoàng Sa vào năm 1909 khi quần đảo này đã thuộc về Việt Nam. Và thật sự quốc gia này chẳng đưa được bằng chứng nào có sức thuyết phục về điều kiện đầu tiên, thực thi chủ quyền trên toàn bộ vùng biển một cách thực sự, liên tục, hòa bình trong thời gian dài.
Về điều kiện thứ hai, Trung Quốc chưa bao giờ công bố yêu sách này và vì vậy các quốc gia nằm trong khu vực không thể nào biết được để mà phản đối hay phớt lờ nó. Ít nhất các quốc gia cũng phải có cơ hội được biết các học thuyết này, việc các
học giả Trung Quốc mặc định “đường lưỡi bò” đã tồn tại từ lâu mà không có quốc gia nào phản đối khi chưa công bố nó là cách hiểu khiên cưỡng và không nghiêm túc.
Đối với Việt Nam, dưới góc độ lịch sử và pháp lý thì có nhiều bằng chứng có lợi hơn, cho thấy Việt Nam đã chiếm hữu đầu tiên và thực sự đối với các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Thông qua các tài liệu lịch sử có thể kể tên như bản đồ Thiên Nam tứ chí lộ đồ thư, Toàn tập Thiên Nam địa đồ, Phủ biên tạp lục, Lịch triều hiến chương loại chí, Hoàng Việt địa dư chí... đã thể hiện sự chiếm hữu công khai của Việt Nam với hai quần đảo này dưới thời phong kiến. Dưới thời Pháp thuộc, Pháp thay mặt chính quyền Việt Nam tiếp quản Trường Sa, Hoàng Sa. Tại Hội nghị San Francisco năm 1951, phái đoàn Chính phủ Việt Nam do Thủ tướng Trần Văn Hữu dẫn đầu đã trịnh trọng tuyên bố chủ quyền lâu đời và không thể tranh cãi của người Việt Nam đối với hai quần đảo mà không gặp sự phản đối hay bảo lưu của nước nào. Năm 1956, Pháp chuyển giao hai quần đảo cho chính quyền Việt Nam Cộng hòa và sau này thống nhất với miền bắc, trở thành quốc gia độc lập, có chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ bao gồm cả Hoàng Sa và Trường Sa. Đối với Trường Sa, cho đến năm 1988 Trung Quốc mới bắt đầu dùng vũ lực để chiếm đóng trái phép một số đảo, trước đó chưa từng có sự hiện diện của người Trung Quốc.
Như vậy, nhiều thế kỷ qua, Việt Nam mới là quốc gia chiếm hữu thực sự và có đầy đủ bằng chứng lịch sử và pháp lý khẳng định chủ quyền đối với hai quần đảo, vì thế mà các vùng nước xung quanh quần đảo theo UNCLOS cũng nằm dưới quyền tài phán của Việt Nam. Từ đó, rõ ràng yêu sách của Trung Quốc là một yêu sách vô lý, không có căn cứ, không bằng chứng và không tuân thủ bất kỳ một nguyên tắc hay quy định nào của pháp luật quốc tế. Làm thế nào mà một quốc gia, trong thời đại áp dụng luật quốc tế hiện đại lại có thể tuyên bố chủ quyền với một vùng nước mà điểm xa nhất cách đất liền của mình hàng ngàn cây số?
Tóm lại, từ vụ việc của Slovenia và Croatia, Việt Nam càng có thêm các căn cứ để chống lại yêu sách bất hợp lý của Trung Quốc trên biển Đông, có thêm cơ sở yêu cầu Trung Quốc tôn trọng pháp luật quốc tế trên nền tảng của pháp luật quốc tế, thiện chí, tôn trọng lẫn nhau mà không làm mâu thuẫn của hai quốc gia trở nên căng thẳng.
DANH SÁCH TÀI LIỆU THAM KHẢO 1) Sách và Giáo trình:
Công pháp Quốc tế - Hệ thống kiến thức cơ bản, câu hỏi lý thuyết, nhận định, bài tập và Hệ thống văn bản pháp luật, PGS. TS. Trần Thăng Long, ThS. Lê Minh Nhựt, năm 2021;
Giáo trình Công pháp quốc tế, trường Đại học Luật Tp. Hồ Chí Minh, NXB Hồng Đức – Hội Luật gia Việt Nam, năm 2015.
2) Văn bản và Luật Quốc tế.
Báo cáo quốc tế về phán quyết Phân định các vùng biển giữa Canada và Pháp, https://legal.un.org/riaa/cases/vol_XXI/265-341.pdf;
Công ước Liên hợp quốc về Luật biển 1982;
Công ước về phân định hàng hải giữa Chính phủ của Hoàng thân
Monaco và Chính phủ Cộng hòa Pháp,
https://www.un.org/depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/T REATIES/MCO-FRA1984MD.PDF;
Công ước Vienna về Luật Điều ước quốc Tế 1969;
Hiến chương Liên hợp quốc;
Hiệp ước hoạt động của Liên minh châu Âu (TEFU), https://eur- lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:12012E/TXT:en:PDF;
Hiệp ước Osimo 1975,
https://www.unimc.it/maremap/it/data-jus/files-accordi-bilaterali-conclusi-da- italia/accordi-con-la-rsfy-stati-successori-slovenia-croazia-rfy-montenegro/
1975OsimoTreaty.pdf;
Phán quyết cuối cùng về Thỏa thuận trọng tại giữa Chính phủ Cộng hòa Croatia và Chính phủ cộng hòa Slovenia, https://pcacases.com/web/sendAttach/2172;
Quy chế Tòa án Quốc tế;
Thỏa thuận Drnovsek – Racan năm 2001, https://www.assidmer.net/doc/Drnovsek-Racan_Agreement.pdf;
Thỏa thuận Trọng tài giữa Chính phủ Cộng hòa Croatia và Chính phủ
Cộng hòa Slovenia,
https://www.assidmer.net/doc/Arbitration_Agreement_Croatia_Slovenia.pdf;
Văn bản hợp nhất Hiến pháp nước Cộng hòa Croatia, https://narodne- novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/2001_05_41_705.html;
Văn bản hợp nhất Hiến pháp nước Cộng hòa Slovenia, http://pisrs.si/Pis.web/pregledPredpisa?id=USTA1.
3) Báo, tạp chí và các nguồn tham khảo khác từ internet:
Arbitration | GOV.SI. (2020). Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://www.gov.si/en/registries/projects/arbitraza/;
Arbitriation between the Republic of Croatia and the Republic of Slovenia, Tòa án trọng tài thường trực – PCA, từ https://pca-cpa.org/en/cases/3/;
Boris Šuligoj, K. (2014). Haaška arbitraža: Slovenija na morju z dotikom, Hrvaška na Dragonji. Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://old.delo.si/novice/slovenija/haaska-arbitraza-slovenija-na-morju-z- dotikom-hrvaska-na-dragonji.html;
Croatia, Slovenia trao đổi về tranh chấp lãnh thổ vào ngày 27/9.
(2017). Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://www.vietnamplus.vn/croatia-slovenia-trao-doi-ve-tranh-chap-lanh-tho- vao-ngay-279/467300.vnp;
"Danh nghĩa lịch sử" trong thực tiễn giải quyết tranh chấp quốc tế về chủ quyền biển và hải đảo dưới góc độ luật quốc tế. (2022). Truy cập lần cuối
ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ
https://thegioiluat.vn/bai-viet-hoc-thuat/DANH-NGHIA-LICH-SU--TRONG- THUC-TIEN-GIAI-QUYET-TRANH-CHAP-QUOC-TE-VE-CHU-QUYEN- BIEN-VA-HAI-DAO-DUOI-GOC-DO-LUAT-QUOC-TE-5849/;
Deklaracija o stanju međudržavnih odnosa Republike Hrvatske i Republike Slovenije. (2022). Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://narodne-novine.nn.hr/clanci/sluzbeni/1999_04_32_636.html;
‘Điểm mới’ liên quan đến phân định lãnh hải trong vụ Croatia và Slovenia. Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://iuscogens- vie.org/2017/10/29/44/#_ftn5;
EU hối thúc Slovenia và Croatia thực thi phán quyết của tòa trọng tài La Hay về vùng biển tranh chấp. (2022). Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://dangcongsan.vn/the-gioi/tin-tuc/eu-hoi-thuc-slovenia-va- croatia-thuc-thi-phan-quyet-cua-toa-trong-tai-la-hay-ve-vung-bien-tranh- chap-444626.html;
Hoá giải bất thành. (2022). Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://laodong.vn/the-gioi/hoa-giai-bat-thanh-514675.ldo;
Hristova, V., Zhihe, X., Tingwei, L., & Fouchard, C. (2020). The Border of Slovenia and Croatia – Where the CJEU Reached the Frontier of
its Jurisdiction - Kluwer Arbitration Blog. Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ http://arbitrationblog.kluwerarbitration.com/2020/04/28/the- border-of-slovenia-and-croatia-where-the-cjeu-reached-the-frontier-of-its- jurisdiction/;
Matej Avbelj & Jernej Letnar Cernic. (2006). The Conundrum of the Piran Bay: Slovenia v. Croatia - The Case of Maritime Delimitation. Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://www.researchgate.net/publication/228182701_The_Conundrum_of_th e_Piran_Bay_Slovenia_v_Croatia_-_The_Case_of_Maritime_Delimitation;
Mundi, J. (2022). Arbitration Between the Republic of Croatia and the Republic of Slovenia, Partial Award, 30 juin 2016. Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://jusmundi.com/fr/document/decision/en- arbitration-between-the-republic-of-croatia-and-the-republic-of-slovenia- partial-award-thursday-30th-june-2016#:~:text=The%20present
%20arbitration%20concerns%20a,Socialist%20Federal%20Republic%20of
%20Yugoslavia;
Mundi, J. (2022). Arbitration Between the Republic of Croatia and the Republic of Slovenia, Final Award, 29 June 2017. Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://jusmundi.com/en/document/decision/en- arbitration-between-the-republic-of-croatia-and-the-republic-of-slovenia- final-award-thursday-29th-june-2017;
Nguyên tắc công bằng trong phân định thềm lục địa và các vùng biển trong Luật Quốc tế hiện đại. Nguyễn Hùng Cường. Bài báo khoa học, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN: Luật học, Tập 30, Số 4 (2014);
Osimo Treaty. (2022). Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://www.lootedart.com/MFEU4N59235#:~:text=The%20Osimo
%20Treaty%20of%20October,territory%20of%20Friuli%2DVenezia
%20Giulia;
Phán quyết cuối cùng trong Trọng tài PCA giữa Slovenia và Croatia.
Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://www.international- arbitration-attorney.com/vi/final-award-pca-arbitration-slovenia-croatia/
#_ftn16;
Phương thức pháp lý áp dụng đối với yêu sách/hành vi của Trung Quốc tại Biển Đông. (2014). Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://vass.gov.vn/nghien-cuu-khoa-hoc-xa-hoi-va-nhan-van/phuong-thuc- phap-ly-ap-dung-doi-voi-yeu-sachhanh-vi-cua-trung-quoc-tai-bien-dong-5;
Quy chế pháp lý của vùng nước lịch sử trong luật pháp quốc tế và Việt Nam - Tạp chí Quốc phòng toàn dân. (2022). Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ http://tapchiqptd.vn/vi/bien-dao-viet-nam/quy-che-phap- ly-cua-vung-nuoc-lich-su-trong-luat-phap-quoc-te-va-viet-nam/1287.html;
Solomou, A., & Solomou, A. (2017). A Commentary on the Maritime Delimitation Issues in the Croatia v. Slovenia Final Award. Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://www.ejiltalk.org/a-commentary-on-the- maritime-delimitation-issues-in-the-croatia-v-slovenia-final-award/;
Šuligoj, B. (2010). Kako narisati realno in pravično mejo. Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://old.delo.si/novice/politika/kako- narisati-realno-in-pravicno-mejo.html;
The Maritime Aspects of the Award in the Arbitration between Croatia and Slovenia | The NCLOS Blog. (2022). Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://site.uit.no/nclos/2017/07/19/the-maritime- aspects-of-the-award-in-the-arbitration-between-croatia-and-slovenia/;
Vài nét về yêu sách “đường lưỡi bò” (hay “đường chữ U” hay
“đường 9 đoạn” của trung Quốc. (2014). Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://www.camau.gov.vn/wps/portal/?
1dmy&page=trangchitiet&urile=wcm%3Apath%3A/camaulibrary/
camauofsite/gioithieu/chuyende/biendaoquehuong/tulieuvanban/
vainetveyeusach;
Vụ tranh chấp chủ quyền lãnh thổ giữa Slovenia và Croatia: Có luật có lệ vẫn như không. (2018). Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://baophapluat.vn/vu-tranh-chap-chu-quyen-lanh-tho-giua-slovenia-va- croatia-co-luat-co-le-van-nhu-khong-post282341.html;
Yêu sách “Đường đứt khúc 9 đoạn” của Trung Quốc dưới góc độ quốc tế. (2014). Truy cập lần cuối ngày 16 tháng 6 năm 2022, từ https://www.camau.gov.vn/wps/portal/trangchitiet/!ut/p/z1/rVLBboJAEP0W DxzpDIigRySNsVZqtVTZCxlwgW11qQKm-vVdTdPUpEXTdC-
bN5k382beAIMFMEk7kVElCkkrhUNmR53JaDjoe-hjDxEfx-
1nw3dHeDtFmDcl2LYD7Bo-nj0X-1Oz30YcPJh_4X-vdB2_IYE1l7-
71EBtULxsNswFlhSy4u8VLBJaU70S8Za2ew1PqEhLUXENM1GIKhe8Vv G83nO5VMFYqJ-
KTc3zupCZhpVi83pHMiapIWUllcuMeE4QqnmcX_U4FsyAAfOelKzPzl86P Bofdcz-RYdqMvfG0WQIoXEEsowadUWnbMr4TSdN-
NIwLd2x7Fi3DG7qvZiT7iRJ1-
gSxamVQthTzrGm3Z9u7wf3zo_rkr1v6yAIFof71Pc7O19_nbqt1gfbLR6J/;