Để trục truyền động các đăng có thể truyền mômen xoắn giữa các trục mà khoảng cách và góc truyền luôn thay đổi, trục các đăng ít nhất phải có một khớp trượt và một khớp quay. Khớp trượt để thay đổi khoảng cách và khớp quay để thay đổi góc truyền.
TRỤC TRUYỀN ĐỘNG CÁC ĐĂNG DỌC 3.1. Nhiệm vụ
Dùng để truyền mômen xoắn giữa hộp số và cầu chủ động. Đối với xe hai cầu chủ động, trục truyền động các đăng truyền mômen xoắn giữa hộp số, hộp
3.2. Cấu tạo
Trục truyền động các đăng gồm trục và hai khớp các đăng. Trục được chế tạo bằng thép ống, gồm hai nửa lồng với nhau bằng rãnh then hoa để tạo ra khớp trượt. Nhờ khớp trượt này mà mà chiều dài trục có thể thay đổi được. Hai đầu trục có hàn với nạng lắp khớp các đăng.
Khớp các đăng: ( hình 6.2 c, hình 6.3 a) gồm có hai nạng (12) và (14) hàn chắc trên đầu các trục. Hai nạng liên kết với nhau nhờ trục chữ thập (13) với (4) đầu trục tỳ lên các ổ bi kim (8) đặt trong các lỗ của nạng. Đầu ngoài của nạng được nắp (7) đậy chặt nhờ bu lông hay vòng hãm. Phía vai trục chữ thập có vòng đệm chặn dầu.
Mômen truyền giữa các trục thông qua nạng và trục chữ thập. Khớp các đăng cho phép truyền mômen giữa các trục không thẳng hàng. Nhưng khớp các đăng kiểu này là khớp các đăng khác tốc. Khi hai trục lệch với nhau một góc, trục bị động sẽ hơi tăng tốc và giảm tốc hai lần trong một vòng quay. Góc lệch càng lớn thì sự thay đổi tốc độ càng nhiều. Điều này gây rung động làm hư hỏng vòng bi và các chi tiết trong hệ thống truyền lực. Để tránh hiện tượng này, trục các đăng có bố trí hai khớp các đăng khác tốc, để trở thành các đăng đồng tốc kép. ( hình 6.4 b)
a) Khớp các đăng đơn khác tốc b) Khớp các đăng kép đồng tốc Hình 6.4 Khớp các đăng đơn và kép
Điều kiện để trở thành các đăng đồng tốc kép:
Góc truyền của hai khớp các đăng như nhau. K = K’
Hai nạng bắt ở hai đầu trục các đăng (Z) phải nằm trong một mặt phẳng.
( Hai khớp các đăng phải đối xứng qua mặp phẳng vuông góc với trục Z chứa đường phân giác của góc D tạo thành do hai trục X, Y kéo dài gặp nhau. hình 6.4 b )
Hai khớp các đăng có cùng góc lệch nên sự dao động về tốc độ được loại trừ. Sự tăng tốc gây ra do khớp thứ nhất được triệt tiêu bởi sự giảm tốc của khớp các đăng thứ hai. Trục thứ cấp của hộp số và trục bánh răng quả dứa của cầu chủ động luôn đồng tốc. Trục các đăng đồng tốc kép có thể truyền mômen xoắn ổn định với góc lệch nhỏ hơn 24O.
TRỤC TRUYỀN ĐỘNG CÁC ĐĂNG NGANG 3.3. Nhiệm vụ
Dùng để truyền mômen xoắn từ cầu chủ động tới bánh xe trong trường hợp bánh xe chủ động làm nhiệm vụ dẫn hướng hay được treo độc lập.
Mômen xoắn truyền từ cầu chủ động ra các bánh xe với góc độ luôn thay đổi, nên bán trục được chia làm nhiều đoạn, giữa các đoạn đặt khớp các đăng. Để đảm bảo tốc độ quay đều và truyền mômen xoắn dưới góc độ lớn nên thường sử dụng các khớp đăng đồng tốc.
3.4. Cấu tạo
Khi cầu trước chủ động, dầm cầu liền bán trục đợc chia làm hai đoạn. Giữa hai phần có lắp các đăng đồng tốc cầu hoặc cam. Hai khớp các đăng này có có tâm của hai khớp các đăng đơn trùng nhau ( trục Z = 0) luôn thoả mãn điều kiện đồng tốc.
Hình 6.5 Cấu tạo các đămg đồng tốc a. Khớp cầu; b. khớp cam
a. Khớp các đăng đồng tốc cầu (bi): (hình 6.5 a) gồm 2 nửa với rãnh hình ôvan, 4 viên bi chủ động, 1 viên bi định tâm, chốt và vít cấy. Các viên bi chủ động
đặt vào các rãnh và quay tự do, bi định tâm dùng chốt bắt chặt ở một nửa. Khớp các đăng đồng tốc bi có thể truyền mômen xoắn với tốc độ đều ở góc độ 35O.
b. Khớp cam đồng tốc: (hình 6.5 a) Gồm hai nạng (9) và (13), hai cam (10) và (12) và đĩa (11). Các nạng (9) và (13) chứa hai cam, giữa hai cam là đĩa (11) nằm trong rãnh chữ nhật của các cam. Kết cấu đảm bảo cho hai trục (1) và (4) tạo ra góc độ K khác nhau và tốc độ quay của hai trục luôn luôn đồng nhất vì nó thoả mãn điều kiện của khớp đồng tốc.
KHỚP NỐI TRỤC 3.5. Nhiệm vụ
Khi xe có cầu trước chủ động, bánh xe treo độc lập, trong quá trình hoạt động bánh xe dao động lên xuống để bám mặt đường, đồng thời xoay ngang để thay đổi hướng chuyển động của xe. Bán trục truyền mômen xoắn từ hộp vi sai ra bánh xe trước có hai khớp các đăng đồng tốc, gồm khớp các đăng ngoài và khớp các đăng trong. Chiều dài của hai bán trục có thể bằng nhau hoặc không bằng nhau. Khi chiều dài không bằng nhau, lúc xe tăng tốc mạnh xe có xu hướng bị kéo về
phía có bán trục dài hơn. Bởi vậy một trục trung gian được thiết kế để tạo sự cân bằng ở hai bánh xe. Giữa các trục được sử dụng các khớp nối đồng tốc để truyền động. ( hình 6.6).
Hình 6.6 Truyền động các đăng cầu trước chủ động và treo độc lập A. Hai bán trục bằng nhau
A. Hai bán trục không bằng nhau