A. MỤC TIÊU BÀI HỌC.
1. Kiến thức.
-Những nguyên nhân đưa đén việc Trung Quốc bị biến thành nước nửa thuộc địa cuối TK XIX , đầu TK XX là do triều đình phong kiến Mãn Thanh suy yếu hèn nhát , tạo điều kiện cho các nước đế quốc xâu xé Trung Quốc .
-Các phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc chống PK và ĐQ cuối TK XIX, đầu TK XX. Tiêu biểu là cuộc vận động Duy Tân , phong trào Nghĩa hoà đàn , c/mạng Tân Hợi , ý nghĩa lịch sử và tính chất của các phong trào đó .
-Giải thích đúng khái niệm “ nửa thuộc địa, nửa PK” , “ Vận động Duy Tân”
2. Tư tưởng, tình cảm, thái độ.
-Tỏ rõ thái độ phê phán triều đình PK Mãn Thanh trong việc để Trung Quốc biến thành miếng mồi xâu xé của các nước ĐQ.
-Khâm phục cuộc đấu tranh của nhân dân Trung Quốc chống đế quốc PK, đặc biệt là cách mạng Tân Hợi và Tôn Trung Sơn .
3. Kĩ năng.
-Biết nhận xét, đánh giá trách nhiệm của trièu đình PK Mãn Thanh trong việc để Trung Quốc rơi vào tay các nước đế quốc .
-Biết sử dụng bản đồ Trung quốc để trình bày các cuộc khởi nghĩa Nghĩa hoà đàn, c/mạng Tân Hợi .
B. CHUẨN BỊ.
- Thầy:
- Bản đồ Trung Quốc trước sự xâm lược của các nước ĐQ , C/mạng Tân Hợi.
- Bản đồ SGK “ Phong trào Nghĩa hoà đàn “.
- Trò: truyện kể, tranh ảnh.
C. TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY.
1. Kiểm tra bài cũ.
* Hãy chọn câu đúng nhất dưới đây nói về mục tiêu đ/ tranh của Đảng Quốc Đại a) Đấu tranh chính trị và vũ trang chống TD Anh .
b) Dùng bạo lực chống TD Anh .
c) Yêu cầu chính phủ TD thực hiện cải cách ; d) Giành quyền tự chủ , phát triển kinh tế dân tộc .
* Em hãy nhận xét về phong trào đấu tranh của nhân dân ấn Độ chống TD Anh cuối TK XIX - đầu TK XX về nguyên nhân , kết quả , thực chất của phong trào ?
2. Bài mới.
* GTBM
* Nội dung dạy và học bài mới:
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung
HĐ1: Nhận biết được những nét chính quá trình phân chia, xâu xé Trung Quốc của các nước đế quốc
GV: Giới thiệu khái quát về Trung quốc khi bước vào thời kỳ cận đại
? TB Pháp , Anh, Đức, Nhật, Nga đã xâu xé Trung Quốc như thế nào
? Xác định trên bản đồ các khu vực xâm chiếm của các nước đế quốc ?
Thảo luận nhóm : ? Vì sao không phải một mà nhiều nước đế quốc cùng xâu xé Trung Quốc
* Kết luận : Triều đình PK Mãn Thanh suy yếu, chịu khuất phục trước kẻ thù để bảo vệ quyền lợi ích kỷ của mình -> Hậu quả nặng nề : TQ bị biến thành nước nửa thuộc địa , nửa PK .
? Chế độ nửa PK, nửa thuộc địa là như thế nào ? - Liên hệ với chế độ thuuộc địa nửa PK VN?
- chú ý : thị trường rộng lớn, đông dân, chế độ PK tồn tại lâu đời, suy yếu ->
tạo điều kiện thuận lợi để các nước TB phương Tây xâm chiếm
- HS: Chỉ trên bản đồ các khu vực xâm chiếm của các nước đế quốc.
- TQ là một đất nước rộng lớn, đông dân có lịch sử lâu đời , một đế quốc khó có thể xâu xé, xâm lược được Trung Quốc .
+ Các nước đế quốc thoả hiệp với nhau cùng xâu xé, xâm lược Trung Quốc
I .Trung Quốc bị các nước đế quốc chia xẻ :
- Từ năm 1840 đến 1842, thực dân Anh mở đầu quá trình xâm lược Trung Quốc.
- Đến cuối thế kỷ XIX, các nước đế quốc từng bước xâu xé Trung Quốc:
+ Đức chiếm vùng Sơn Đông + Anh chiếm vùng châu thổ sông Dương Tử
+ Pháp chiếm vùng Vân Nam...
+ Nga Nhật chiếm vùng Đông Bắc...
HĐ2: Biết được những nét chính: tên phong trào, thời gian, người lãnh đạo, ý nghĩa
? Nguyên nhân nào đã dẫn đến phong trào đấu tranh của nhân dân TQ cuối TK XIX- đầu TK XX?
- Sự xâu xé, xâm lược của các nước đế quốc, sự hèn nhát khuất phục của triều đình Mãn Thanh trước quân xâm lược .
II. Phong trào đấu tranh của nhân dân TQ cuối TK XIX đầu TK XX :
- Cuối TK XIX – XX nhiều
GV: Phân tích 2 nguyên nhân đã đẩy những ><
trong xã hội TQ trở nên gay gắt : dân tộc >< các đế quốc. Nhân dân ><
triều đình PK Mãn Thanh -> Đấu tranh bùng nổ là tất yếu .
?: Trình bầy vài nét về cuộc vận động Duy Tân .
* GV phân tích :
GV: giới thiệu phong trào Nghĩa hoà đoàn, nơi xuất phát , sự phát triển của phong trào từ Sơn Đông đếnTrực Lê , Bắc Kinh . Liên quân 8 nước đế quốc đàn áp phong trào .
? Vì sao phong trào Nghĩa hoà đoàn thất bại ?
- HS trình bầy theo SGK
- Sự thoả hiệp của triều đình Mãn Thanh với bọn đé quốc
để đàn áp phong trào, chống lại Nghĩa hoà đoàn liên quân 8 nước đàn áp phong trào .
phong trào đấu tranh chống ĐQ, PK đã nổ ra ở Trung Quốc
+ Phong trào nông dân Thái bình Thiên quốc (1851- 1864) + Cuộc vận động Duy Tân : * Mục đích : cải cách chính trị -> đổi mới canh tân đất nước.
* Kết quả : thất bại .
+ Phong trào nông dân Nghĩa Hòa đoàn cuối thế kỷ XIX- đầu thế kỷ XX.
Tất cả các phong trào đều thất bại do nhiều nguyên nhân nhưng đó là những phong trào mang tính dân tộc ->thúc đẩy nhân dân tiếp tục cuộc đấu tranh
HĐ 3: Biết về Tôn Trung Sơn, học thuyết Tam dân...
GV: Giới thiệu sự ra đời và lớn mạnh của giai cấp TS Trung Quốc cuối TK XIX –XX -> đòi hỏi phải có một chính đảng bảo vệ quyền lợi cho g/cấp TS .
? Tôn Trung Sơn là ai và ông có vai trò gì đối với sự ra đời của Trung Quốc Đồng minh hội ?
? C/mạng TQ đã bùng nổ như thế nào ?
- Tôn Trung Sơn ( 1866- 1925) quyết định thành lập Trung Quốc Đồng minh hội – chính đảng đại diện cho giai cấp TS Trung Quốc.
-10-10-1910 khởi nghĩa Vũ Xương thắng lợi ->
29-12-1911 nước TQ độc lập được thành lập
- G/cấp TS – lãnh đạo cuộc khởi nghĩa sợ phong trào đấu tranh của quần chúng thượng lượng với triều đình Mãn Thanh.
Thoả hiệp với các nước đế quốc .
III. Cách mạng Tân Hợi – 1911:
1. Tôn Trung Sơn và học thuyết Tam dân:
- Tôn Trung Sơn là đại diện ưu tú và là lãnh tụ của phong trào cách mạng theo khuynh hướng dân chủ tư sản ở Trung Quốc, ông đề ra học thuyết Tam dân...
2. Cách mạng Tân Hợi (1911) a. Nguyên nhân:
- Chính quyền Mãn Thanh trao quyền kinh doanh đường sắt cho các nước đế quốc, bán rẻ quyền lợi dân tộc.
? Vì sao c/mạng Tân Hợi chấm dứt ?
? Nêu tính chất , ý nghĩa của c/mạng Tân Hợi ?
? Nhận xét về tính chất, qui mô của các phong trào đấu tranh của nhân dân TQ ?
- T/ chất: chống đế quốc, chống PK.
- Qui mô : Rộng khắp, liên tục từ cuối TK XIX – XX.
b. Diễn biến:
- Ngày 10- 10- 1911, cách mạng bùng nổ và giành thắng lợi ở Vũ Xương. Lan sang các tỉnh miền Nam và miền Trung của Trung Quốc...
c. Ý nghĩa:
- Đây là một cuộc cách mạng tư sản, tạo điều kiện cho nền kinh tế tư bản phát triển ở TQ, cổ vũ phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á....
d. Hạn chế:
- Không nêu vấn đề đánh đuổi đế quốc, tích cực chống phong kiến...
3. Củng cố bài học :
*Đánh dấu vào những nguyên nhân đưa đến thất bại của phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc cuối Tk XIX – XX :
a) Sự cấu kết triều đình Mãn Thanh với các nước đế quốc . b) Các phong trào chưa có sự liên kết , diễn ra lẻ tẻ .
c) Thiếu một giai cấp lãnh đạo tiên tiến , một đường lối c/m đúng đắn.
d) Vì quyền lợi của giai cấp TS.
* Lập bảng niên biểu tóm tát phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc ( Thời gian diễn biến đấu tranh , mục đích, kết quả ) từ 1840 đến 1911 .
4. Hướng dẫn về nhà : - Làm hết bài tập còn lại.
- Lập bảng niên biểu tóm tắt phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc ( thời gian, diến biến đấu tranh, mục đích , kết quả )
- Soạn bài 11: Các nước Đông Nam á cuối TK XIX - Đầu TK XX * Yêu cầu HS nắm được: Các phong trào đấu tranh ở ĐNA
+ Diễn biến của các phong trào đó
+ Sưu tầm tài liệu , tranh ảnh về các nước Đông Nam Á
Tuần: Ngày soạn: / /
Tiết: Ngày dạy: / /
Bài 11