a. Lần đầu thức dậy:
- Ngạc nhiên, xúc động, anh mơ màng như nằm trong giấc mộng
-> So sánh, từ láy
? Tìm chi tiết, hình ảnh kể, tả về tâm tư, cử chỉ, hành động của anh đội viên trong lần thức dậy thứ ba?
Cho HS thảo luận nhóm 3’
- Cử đại diện trình bày - Các nhóm đặt câu hỏi phản biện
- Đại diện giải quyết vấn đề hoặc xin sự trợ giúp của các thành viên trong nhóm.
-GV trợ giúp giải quyết câu hỏi khó hoặc dặt câu hỏi định hướng HS phân tích
? Phân tích nghệ thuật kể , tả của tác giả để chỉ ra được diễn biến tâm trạng, tình cảm của anh đội viên đối với Bác trong lần thức dậy thứ nhất.
ấm hơn ngọn lửa hồng”.
-> So sánh đẹp
- Thổn thức, thầm thì: “Bác có lạnh lắm không”; bồn chồn, bề bộn, nằm lo Bác ốm.
-> Từ láy.
-> Lo lắng, chan chứa tình cảm yêu thương.
+ Hốt hoảng, giật mình, vội vàng, nằng nặc
=> Lo lắng thiết tha, năn nỉ Bác đi nghỉ.
- "Mời Bác ngủ Bác ơi!
Bác ơi? Mời Bác ngủ!"
-> Điệp ngữ, đảo cấu trúc câu , nài nỉ thiết tha.
=> Diễn tả mức độ tăng dần sự bồn chồn lo cho sức khỏe của Bác, tình cảm lo lắng chân thành của người đội viên với Bác.
-> Lòng vui sướng mênh mông/
thức luôn cùng Bác.
Hs nhận xét.
- Lần đầu thức dậy, anh đội viên ngạc nhiên trời khuya lắm mà Bác vẫn chưa ngủ.
- Chứng kiến những cử chỉ Bác đốt lửa, dém chăn , nhón chân nhẹ nhàng …cho chiến sĩ, anh xúc động và nhận ra được sự quan tâm, chăm chút, tình cảm ấm áp yêu thương , gần gũi của Bác như của người cha ruột thịt.
- Xúc động trào dâng tột độ dẫn đến trạng thái mơ màng như trong giấc mộng, thấy “ Bóng Bác cao lồng lộng, ấm hơn ngọn lửa hồng”. Hình ảnh so sánh đẹp, vừa diễn tả được sự gần gũi ấm áp như ngọn lửa hồng sưởi ấm lòng anh; sự lớn lao, vĩ đại, thiêng liêng của hình tượng Bác
=> Bác vừa lớn lao, vĩ đại (cao lồng lộng) nhưng lại hết sức gần gũi, ấm áp; sự xúc động, tình cảm ngưỡng vọng của anh đội viên
b. Lần thứ ba:
- Hốt hoảng giật mình, bồn chồn lo lắng
- Ở bên Bác, người chiến sĩ như được tiếp thêm sức mạnh và niềm vui
- Được gần Bác, anh thấy lớn lao, anh hạnh phúc vô cùng . Sự cao cả của Người đã có sức tỏa sáng, nâng đỡ.
-> Điệp ngữ
? Phân tích nghệ thuật kể , tả của tác giả để chỉ ra được sự diễn biến tâm trạng, tình cảm của anh đội viên đối với Bác trong lần thức dậy thứ ba?
GV có thể sử dụng các câu hỏi phụ để định hướng phân tích cho HS
? Nhận xét của em về cấu tạo lời thơ sau:
Mời Bác ngủ Bác ơi!
Bác ơi? Mời Bác ngủ!
Điều đó có tác dụng gì trong việc thể hiện tâm trạng người chiến sỹ?
? Em cảm nhận được gì từ lời thơ: "Lòng vui sướng ... thức luôn cùng Bác".
GV: Đó là sức mạnh của tấm lòng Hồ Chí Minh.
Sự cao cả của Người đã có sức tỏa sáng, nâng
Hồ ( bóng cao lồng lộng); vừa diễn tả được sự xúc động, tình cảm kính yêu, ngưỡng vọng của anh đội viên đối với Bác.
- Trong sự xúc động tột độ, anh đội viên thổn thức, thầm thì nhỏ nhẹ hỏi Bác . Những từ láy giàu sức gợi đã bộc lộ được sự yêu thương, quan tâm lo lắng cho sức khỏe của Bác như tình cảm của đứa con lo lắng cho người cha già kính yêu.
- Sự lo lắng đã trở thành sự hốt hoảng, nếu lần 1 anh chỉ dám thầm thì hỏi nhỏ thì giờ đây anh đã hết sức năn nỉ. Các từ láy vội vàng, nằng nặng, điệp – đảo cấu trúc câu, “Mời Bác ngủ Bác ơi!”
“Bác ơi! Mời Bác ngủ” được láy đi láy lại hai lần thể hiện sự tha thiết, nài nỉ đó.
- Khi nghe được nỗi lòng , tâm tư lo cho bộ đội và dân công, anh đã thấm thía được tình thương yêu, đức hy sinh của Bác.
- Được tiếp cận, thấu hiểu tình thương và đạo đức cao cả của Bác, anh đội viên đã thấy lòng vui sướng mênh mông, thức luôn cùng Bác. Được gần Bác, anh thấy lớn lao, hạnh phúc vô cùng HS suy nghĩ, trả lời cá nhân.
- Học sinh suy nghĩ, trình bày trong 1 phút trước lớp.
=> Lòng kính yêu, lòng biết ơn, niềm hạnh phúc khi nhận được tình yêu thương và sự chăm sóc của BH, là niềm tự hào về vị lãnh tụ vĩ đại mà bình dị.
đỡ người khác thành cao cả. Đúng như một nhà thơ đã nói “Ta bên Người , Người tỏa sáng trong ta/ Ta bỗng lớn ở bên Người một chút”
? Qua hình ảnh anh đội viên, MH đã thể hiện một cách chân thành tình cảm gì của đồng bào và chiến sĩ đối với Chủ tịch HCM
HDHS tổng kết, đánh giá
H . Nêu những nét nghệ thuật đặc sắc và nội dung ý nghĩa nổi bật của bài thơ
Nghệ thuật
- Thể thơ năm chữ, kết hợp tự sự, miêu tả, biểu cảm.
-Lời thơ giản dị, hình ảnh chân thực, tự nhiên, cảm xúc chân thành.
- Sử dụng từ láy giàu giá trị gợi hình, biểu cảm.
Nội dung, ý nghĩa :
- Ca ngợi tấm lòng yêu thương bao la của Bác Hồ với bộ đội và nhân dân.
- Tình cảm kính yêu, cảm phục, ngưỡng vọng; lòng biết ơn sâu sắc của bộ đội, nhân dân đối với Bác.